در صورتی که کسی اگر ملاحظه کرده باشد اینهایی که ادیان را در دنیا آوردهاند، حضرت ابراهیم- سلام الله علیه- حضرت موسی- سلام الله علیه- حضرت رسول- صلی الله علیه و آله- اینها ببینیم از چه طایفهای بودند، چکاره بودند؟ آیا اینها را [مثلًا] حضرت موسی را فرعون روی کار آورده است؟! یا حضرت موسی یک شبانی بوده، از اینجا رفته سراغ فرعون؟ حضرت موسی رفته و فرعون را خواسته بکوبد و فرعونیتِ او را از دستش بگیرد؟ یا فرعون او را برده پیش خودش تا اینکه مردم را خواب بکند؟! حضرت موسی مردم را آگاه کرد و بیدار کرد، و با آن بیداری به فرعون حمله کرد و آن کارهایی که کرد. خود پیغمبر ما؛ ... هم شبانی کرده است هم از همین توده مردم، از همین توده طبقه سه بوده است. و از اول که قیام کرده بر ضد قلدرها، بر ضد دیکتاتورها- که در آن زمان در …
برخاستن انبیا از میان تودهها و حمله به قدرتمندان
… مذاهب را، و اصل مذهب را بگویند که اینها چیزهایی بودند که قدرتمندها درست کردند؛ اینها افیون جامعه است! اصل دیانتْ افیون جامعه است! و این برای این بود که میخواستند که مذهب را در نظر مردم و در نظر روشنفکرها نازل کنند، و از دست بدهند اینها اعتصام به مذهب را. در صورتی که کسی که به تاریخ انبیا توجه بکند، میبیند که انبیا از تودهها درآمدند و حمله کردند به قدرتمندها. از بین همین تودهها. حضرت موسی یک شبانی بود با یک عصا، از همین تودهها، بر ضد فرعون قیام کرد تا آنجا که رساند. پیغمبر خودمان که تاریخش نزدیک است، و همه آقایان لا بد میدانند، این یک شخصی بود که از همین تودهها و جمعیتها بود و با همینها بود؛ و از بدو بعثت تا …
بعثت انبیا برای سعادت همهجانبهٔ دنیا و آخرت و رساندن انسان به کمال
در نقلی است که پیغمبر اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- دیدند که عدهای از این کفار را دارند میآورند، اسیر کردند میآورند و عبور میدهند؛ فرمودند که اینها را ما- قریب به این معنا- میخواهیم به بهشت ببریم، و اینها را با زنجیر میکشند طرف بهشت![2] انبیا- علیهم السلام- برای سعادت بشر مبعوث شدهاند؛ یعنی سعادت همه جانبه بشر: سعادت دنیای بشر، سعادت حیات دیگر بشر. آنها میخواستند که انسانها را به کمال لایق به انسانیت برسانند. بشر زیر این بار بسیاریشان نمیروند و نرفتند. ما هم به تبع نبی اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- قیام کردیم برای اینکه این ملت محروم را به کمال لایق خودش برسانیم. این ملتی که در طول رژیم سلطنتی- از اول- و در طول این پنجاه سالی که ما یادمان هست- در این آخر- …
برخاستن انبیا از میان فقرا و قیام در برابر سلاطین
انبیای سابق هم هر کدامشان که ما از تاریخشان اطلاع داریم یک اشخاصی بودند از طبقه سوم و از این فقرا، و اینها قیام میکردند در مقابل سلاطینشان؛ مثل حضرت موسی- سلام الله علیه- در مقابل فرعون. یک مرد شبانی با یک عصایی قیام میکند و مردم را دعوت میکند، و میرود سراغ فرعون و فرعون را میخواهد دعوت کند برای اینکه او را آدمش کند؛ این جور نبوده است که از فرعون؛ بَعْث شده باشد موسی برای تخدیر توده! از توده پیدا شده است؛ یعنی خدا از توده انتخاب کرده این …
مأموریت انبیا برای تربیت الهی انسان تا مراتب فوق طبیعت
… ادراکاتشان، ادراکات همین خصوصیات عالم طبیعت است. از عالم طبیعت به ماورای این عالم طبیعت، که آن عالم با این عالم در موجودیت شبیهاند و الّا در مرتبه وجودْ آنجا خیلی بالاتر از اینجاست؛ و ما الآن خواب هستیم و آنجا را الآن با این چشم طبیعی نمیتوانیم ببینیم؛ چون انسان قابلیت این را دارد که تربیت بشود و آن مراتب ما فوق طبیعت را هم پیدا بکند و کسی نیست که این نحو تربیت را از انسان بکند، خدای تبارک و تعالی انبیا را مامور فرموده است که اینها بیایند و تربیت کنند این انسان را که برسد به آن مراتب ما فوق طبیعت، و هر چیزی که در آن قابلیت هست، فعلیت پیدا بکند و تربیتْ یک تربیت الهی بشود.
نیاز به انبیا برای تربیت مراتب فوق حیوانی و فوق عقلی انسان
اگر انسان مثل سایر حیوانات تا همان حدی که حیوانات رشد میکردند بود، انبیا لازم نبود؛ انبیا میخواستیم چه کنیم؛ انسان میآید اینجا مثل حیوانات زندگی میکند و مثل حیوانات میخورد و مثل حیوانات میخوابد تا میمیرد. اینکه احتیاج به انبیا ما داریم برای این که انسان مثل حیوانات نیست که یک حد حیوانی داشته باشد و تمام بشود. انسان یک حد ما فوق حیوانی و یک مراتب ما فوق حیوانی، ما فوق عقل [دارد] تا برسد به مقامی که نمیتوانیم از آن تعبیر کنیم؛ و [از] آن آخرْ مقام مثلًا تعبیر میکنند [به] «فنا»، تعبیر میکنند «کالالُوهِیه»؛ یک تعبیرات مختلفی [میکنند] چون که تربیت انسان به همه ابعادش، هم تربیت جسمی و هم روحی و هم عقلی و هم ما فوق آن، نمیشود در عهده بشر باشد، برای اینکه بشر اطلاع ندارد از احتیاجات انسان و کیفیت تربیت انسان نسبت به ماورای طبیعت. تمام قوای بشر را روی هم بگذارید، همین طبیعت را و خاصیت طبیعت را میتواند بفهمد؛ منتها باز همه خاصیتهای طبیعت برای بشر هم کشف نشده است، تا حدودی کشف شده است؛ اخیراً خوب، زیاد پیشرفت کرده است، لکن مانده است خیلی چیزها که بعدها کشف خواهد شد؛ اما تا آخر هر چه …
بعثت انبیا برای تربیت انسان و سعادت او در عالم دیگر
خدای تبارک و تعالی نه احتیاج به ماها دارد، نه احتیاج به تربیت ما دارد. همه ما اگر مشرک هم بشویم، شدیم، جهنم؛ همه ما هم موحد هم بشویم، یک نفعی [به او] نمیرسد؛ تمامْ مربوط به خود ماست؛ بعث انبیا برای تربیت ماست که ما در آن ورق که باید تربیت بشویم، جوری تربیت بشویم که آنجا هم زندگیمان زندگی سعادتمند باشد. اگر این تربیت نباشد و انسان با همان خوی حیوانی از این عالَم به عالَم دیگر برود، در آن عالَم سعادت ندارد و به شقاوت میرسد؛ انسان در آن عالَم به ظلمات میرسد.
تربیت معنوی بشر با وحی برای زندگی سعادتمند در عالم دیگر
انبیا آمدهاند که ما را از این عالَم طبیعت کم کم تربیت کنند و آن مقداری که مربوط به تربیتهای معنوی است به ما بفرمایند، به وحیْ مِنَ الله تعالی؛ تا ما، که اگر انبیا نباشند یک حیوانی هستیم که هر چه هست همین طبیعت [است و] بیشتر از این ادراک نداریم، ما را ببرند به آن عالَم و تقویت کنند که ما وقتی از این عالَم منتقل به یک عالَم دیگری شدیم، زندگی آن عالَم هم یک زندگی سعادتمند [انه] باشد. تمام نکته آمدن انبیا این است که تربیت کنند این بشر را- که قابل از برای این است که تربیت بشود و ما فوق حیوانات است- این را تربیتش کنند؛ برای اینکه همان طوری که اینجا زندگی سعادتمند- اگر همه اوضاع طبیعت به وفق مراد باشد- یک زندگی سعادتمند در اینجا دارند، آنجا هم زندگی سعادتمند داشته باشند. لطفی است از جانب خدای تبارک و تعالی به بشر که قابل از برای این است که تربیت بشود.
قیام انبیا از آغاز در برابر سلاطین و نه به خدمت قدرتمندان
شما وقتی که خود پیغمبر اسلام را ملاحظه کنید، این طور نیست که پیغمبر اسلام، بلکه هیچ پیغمبری را یک قوه مثلًا یک سلطنت، یک قوه سرمایهداری روی کار آورده باشد و او مخالف با ملت، ملت را خواب کرده است تا سرمایه دارها [مردم را غارت کنند]؛ از اولْ، انبیا که قیام کردهاند، بر خلاف سلاطین قیام کردهاند. آن وقتی که ابراهیم خلیل، که از انبیای سلف است و دور دست به ماست؛ ولی اخبارش به ما رسیده است و قرآن کریم اخبارش را، یک مقداریاش را نقل فرموده است، ایشان قیام کرده است در مقابل سلاطین و آن بزرگهایی که بتپرستی میکردند و ظلم بر مردم میکردند. حضرت موسی که قیام …
مخالفت انبیا با سرمایهداری و سلاطین ستمگر
… ضعفا میزنند، اموال ضعفا را میخورند، ظلم بر ضعفا میکنند. سلاطین از اولی که اطلاع هست از حالشان تا حالا، این سلاطین اشخاصی بودند که در هر جا بودند، اشخاصی بودند که با دیکتاتوری و با عرض میکنم قلدری اموال مردم را، نوامیس مردم را، همه چیز را به باد میدادند. انبیا هم از اول که آمدند در مقابل اینها آمدند؛ و این سیره انبیا که از اول این جور نبوده است که انبیا را سرمایه دارها تراشیده باشند. انبیا مقابل سرمایه دارها بودند، انبیا مخالف سرمایه داری بودند، نه اینکه سرمایه دار اینها را درست کرده برای اینکه ضعفا را نگذارند صدایشان درآید. نخیر، سرمایه دارها یک جور بودند، یک جمعیت بودند، و این پیغمبرها با این اشخاصی که تبلیغ میکردند، اینها هم یک دسته بودند مخالف؛ و حمله میکردند به آنها و تا اندازهای که میتوانستند آنها را میکوبیدند. بنا بر این، این منطق که گفته بشود که دین افیون است و انبیا …
تربیت انسان در همهٔ ابعاد دنیوی و اخروی فقط به دست انبیا
… تربیت این بشر به همه ابعادش، غیر انبیا نمیتوانند به همه ابعاد تربیت بکنند. اگر چنانچه تربیت مرد صالحی هم باشد، یک اشخاص صالحی هم باشند، آن قدری که میتوانند تربیت کنند، تربیت برای همین زندگی دنیاست. این زندگی دنیا را اداره کند و خوب اداره کند و چه بکند؛ اما از اینکه گذشت، ورق دوم را که بعد از این است، دیگر بشر دستش به او نمیرسد تا اینکه بچهاش را بخواهد تربیت کند برای آن طرف؛ این دیگر به عهده انبیاست، و غیر انبیا- از آنها- نمیآید این. انبیا هم راجع به جنبه دنیایی که آمدند، تربیتهایی میکنند، دستورهایی میدهند، قوانینی دارند؛ و هم نسبت به جنبههای معنوی و اخروی، یک دستورهای زیادی و یک راههایی به بشر آموختهاند.
وظیفهٔ پیامبران در مبارزه با سران ظالم در کنار معنویات
… سلطان مصر مردم را خواب کرد، مردم را با همین عصا و با همین تبلیغات بر ضد سلطان عصر خودش شوراند. ابراهیم را که ملاحظه میکنید، تیشهاش را برداشت این بتهایی که مال اشراف بود، شکست و با اشراف درافتاد برای منافع تودهها و برای اینکه ظلم به تودهها اینها نکنند. البته آنها معنویات هم نقطه اصلیش [ان] بوده است لکن وقتی میدیدند که یک ظلمی در جامعه واقع میشود، موظف میدانستند خودشان را که با آن سرانی که ظلم میکنند، درافتند و جنگ بکنند [و یا] هر جوری که ممکن است برایشان؛ با آنها درافتند.[1]
قیامکننده بودن انبیا در برابر ادعای ساختگی بودن دین
… یا حکومتهای وقت یا سلاطین وقت یا قلدرهای وقت اینها را ایجاد کردهاند تا اینکه مردم را اغفال کنند، و آنهایی که باید بچاپند مردم را، بچاپند»! این یک منطقشان بوده است که جدا کردهاند مردم را از اسلام؛ میخواستند جدا بکنند از اسلام. و خیلیها هم شاید باور کردند. در صورتی که اولْ مطالعهای که انسان از حال انبیا میکند اینها اشخاصی بودند که قیام کردهاند.
بررسی خاستگاه پیامبران برای سنجش ادعای ساختهٔ سرمایهداران بودن دین
خوب آنهایی که ما اطلاع داریم حضرت ابراهیم بوده است، حضرت موسی بوده است، حضرت پیغمبر ما- صلی الله علیه و آله و سلم- بوده است. باید دید که اینها خودشان چه کاره بودهاند، از چه قشری بودهاند تا ببینیم این منطقی که اینها میگویند که اینها را سرمایه دارها درست کردند صحیح است یا نه. حضرت موسی یک شبانی بوده است که مدتها شبانی میکرده است. حضرت موسی با عصای خودش از همین توده بلند شد و با فرعون معارضه کرد؛ نه فرعون موسی را ایجاد کرد! موسی از این مردم بود. فرعون هم هر چه جدیت کرد- لا بد مثنوی را ملاحظه کردهاید؛ آن طولانی است در اینجا بحث …
آمدن پیامبران برای اصلاح جامعه و رساندن آن به سعادت و پیروی از آنان
ما صلاح جامعه را میخواهیم؛ ما تَبَع پیغمبرهایی هستیم که آمدهاند برای اصلاح جامعه، آمدهاند برای اینکه جامعه را به سعادت برسانند. آنهایی که کورند و نمیفهمند، آنها را با زور میخواهد به سلامت و به سعادت برساند؛ آنها که بینا هستند میروند دنبالش. ما به تَبَع آنها میخواهیم این جامعه خودمان را سعادتمند کنیم. ما از این گرفتاریهایی که ایران دارد و جامعه ما دارد متاثریم، متاسفیم. جامعه روحانیت میخواهد نجات بدهد شما را. شما را با موعظه میگوییم که تبعیت کنید از اسلام و قواعد اسلام؛ اگر پذیرفتید، آنهایی که جنایاتشان زیاد نیست از ما هستند، توبه اگر کردند؛ و اگر …
گرفتاری دنیا در بنبست و ناگزیری نهایی از تسلیم به هدایت انبیا
… به خدا تکیه میکند و در هدایت جامعه از این بُعد بیشتر برای هدایت انسان به طرف تعالی و سعادت عمل میکند. اگر ایمان به خدا و عمل برای خدا در فعالیتهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و سایر شئون زندگی بشر وارد شود پیچیده ترین مشکلات امروزی جهان به آسانی حل میشود. امروز دنیا، هم در این بن بست گرفتار شده است و هم نمیخواهد به نوع هدایت انبیا تسلیم شود. ولی سرانجام چارهای جز تسلیم ندارد.
برخاستن انبیا از میان تودهها و جلوگیری از ظلم به آنان
… تبلیغات را بکنند ... اسلام نیامده که ظلم به ضعفا بکند، اسلام آمده است که ضعفا را پرستاری بکند، خدمت به ضعفا بکند. اسلام از توی ضعفا پیدا شده است، از اغنیا که پیدا نشده. از این گداهای مدینه و مکه اسلام پیدا شد؛ از این بیچارهها و ضعیفها اسلام پیدا شده است. و انبیای دیگر هم همین طور بودند؛ هیچ کدام اشراف نبودند که طرفدار اشراف باشند. اینها از همین ضعفا هستند و از بین همین تودهها پیدا شدند و طرفدار همین تودهها هم هستند و نمیگذارند ظلم به اینها بشود؛ البته به بزرگها هم نمیگذارند ظلم بشود، هیچ کس- به هیچ کس نباید ظلمی بشود.
تفاوت زندگی انبیای حاکم با رؤسای جمهور و سلاطین
خدای تبارک و تعالی هیچ احتیاجی به اعمال ما و به خود ما ندارد؛ انبیا هم احتیاج به من و شما و به اعمال ما ندارند؛ تمام زحماتی که انبیا کشیدند، وقتی که ما کیفیت زندگی آنها را مطالعه کنیم؛ زندگی حضرت موسی، حضرت عیسی- سلام الله علیهما- را و خصوصاً زندگی حضرت رسول اکرم و پیغمبر خودمان را اگر ملاحظه کنید و به تاریخ اسلام و به تواریخی که حکایت از اینها کردند و از زندگی شان کردند، مراجعه کنید، میفهمید که اینها تشکیل حکومت بعضی شان دادند، احکام حکومتی دارند، لکن خودشان وقتی به زندگی شان مراجعه کنید، میبینید که اصلًا مثل روسای جمهوری یا سلاطین این عالم اصلًا نبودند؛ یک شکل دیگر، یک وضع دیگر داشتند. در عین حالی که مثلًا حضرت رسول جزیره العرب و بعضی از ممالک دیگر هم در زمانشان تحت لوای ایشان بوده است، در عین حال، خودشان وقتی زندگی شان را، کیفیت معاشرتشان را، ملاحظه میکنیم، میبینیم که اصلًا این طور مسائلی که رئیس کلانتری یک ناحیه داشته، ایشان ندارد. چون …
بعثت انبیا برای تربیت بُعد معنوی انسان در میان مردم
… باشد و چون این روابط بر بشر مخفی است و خدای تبارک و تعالی که خالق همه چیز است این روابط را میداند، از این جهت، به وحی الهی برای یک عدهای از اشخاصی که کمال پیدا کردهاند و کمالات معنویه را دنبالش کردند و فهمیدند، روابطی حاصل میشود ما بین انسان و عالَم وحی؛ به او وحی میشود و برای تربیت این ورقِ دومِ انسان بَعْث میشوند اینها؛ میآیند در بین مردم و مردم را تربیت میخواهند بکنند.
بیان همهٔ نیازهای انسان برای رسیدن به سعادت
… ما گفتهاند؛ گفتهاند «نکنید، این کار را نکنید، این کار را نکنید.» البته یک مقدار از اموری که آنها فرمودهاند «بکنید و نکنید»، باز برای تنظیم عالم طبیعت است و اجتماع است، لکن پارهای، بسیاری از امورْ راجع به تنظیم امور اجتماع نیست؛ راجع به ماورای طبیعت است. انسان چون یک مجموعهای است که احتیاج به همه چیز دارد، انبیا آمدهاند که آن همه احتیاجات انسان را، هر چه احتیاج دارد انسان، برای انسان بیان کنند که انسان اگر عمل بکند به سعادت تمام میرسد.
قیام انبیا و اولیا در برابر ظالمان و کشته دادن
… نیست که حالا ما نگران باشیم که وضع چرا این جور است؛ اما خوب، میبینید چه میکند؛ چه دیوانگی راه انداختند. لکن همه این مسائل ارزش دارد که یک ملتی را نجات دهد. نباید ما نگران باشیم از اینکه فدایی میدهیم؛ این سیره انبیا بوده است که این کارها را میکردهاند. انبیا، اولیا، در مقابل ظَلَمه، در مقابل اشخاصی که ظلم به مردم میکردند، قیام میکردند و کشته میشدند و کشتار میکردند و جوانهایشان را میدادند و اصحابشان را میدادند و مسئلهای نیست که ما حالا یک نگرانی داشته باشیم که مبادا خونْ راه بیفتد! باید خون راه بیفتد؛ باید یک ملتی که میخواهد خودش را نجات بدهد از زیر بار این همه جنایات و این همه خسارات که بر او وارد شده است، همین طور مجانی نمیشود که انسان به دست بیاورد. یکی از این مادرها- ظاهراً در بهشت زهرا- ایستاده و صحبت کرده که درخت آزادی محتاج به …
جنگ پیامبران و تودهٔ مردم با سلاطین
… نیست؛ قرآن یک کتاب محرک است؛ یک کتابی است که این اعرابی که در آن وقت هیچ نمیدانستند، آنها را راه انداخت و امپراتوریهای بزرگ را که ظالم بودند، به زمین زدند اینها. اگر قرآن و تعلیمات اسلام یک چیزی بود که مخدر بود، عالمگیر نبود که امپراتوریها را به هم بزند. جنگهایی که همیشه بین اسلام یا موسسین اسلام یا موسسین سایر مکتبهای الهی و توحیدی بوده، جنگ ما بین پیغمبرها و توده مردم با سلاطین بوده است. موسی- علیه السلام- عصای شبانیاش را بر میدارد و راه میافتد دنبال قصر فرعون. قصر فرعون را میخواهد سرنگون بکند؛ نه [اینکه] فرعون موسی را واداشته به اینکه مردم را تخدیر کند که فرعون ظلمش را بکند. او عصایش را برداشته و بساط ظلم او را به هم زده است. پیغمبر …
دعوت به بررسی اینکه آیا پیامبران عامل قدرتمندان بودهاند
ما باید یک مطالعه سطحی، لازم نیست خیلی مطالعه دقیق، یک مطالعه سطحی در قرآن بکنیم؛ یک مطالعه سطحی در آنهایی که مردم را دعوت کردند و پیغمبرهایی که مردم را دعوت کردند، بکنیم؛ ببینیم که آیا آنهایی که دعوت کردند مردم را، اینها یک اشخاصی بودند که آمدند و توده را ضعیف، توده را خواب کردند؟ برای خواب کردن توده آمدند؟ و اینها عمال قدرتمندها هستند؟ یک مطالعهای در حال آنها بکنیم که ببینیم اینها عمال قدرتمندانند یا نه؟ یک مطالعه جزئی هم در قرآن بکنیم که ببینیم قرآن آمده است برای ذکر و دعا و برای حِرْز و امثال ذلک یا نه، قرآن را نشناختند؟ اگر در قرآن مطالعه کنید، میبینید که آن قدر آیات در [مورد] جنگ هست …