دستور به کارگزاران برای صرفهجویی در نوشتن هنگام حکومت
البته قدرت اینکه آن طور کسی عمل بکند، ماها نداریم، کسی ندارد. به طوری که نقل کردند در یکی از چیزهایی که به بعض از عمال خودشان نوشتند، نوشتهاند که: «سر قلمها را نازک بگیرید، سطرها را نزدیک هم بنویسید، از چیزهایی که فایده ندارد، احتراز کنید».[2] این یک دستوری هست برای همه؛ یعنی، دستوری هست برای کسانی که در بیت المال دست دارند. این طور حضرت امیر- سلام الله علیه- در وقت حکومتش دستور میدهد برای صرفهجویی. او مضایقه میکند که در یک صفحه که میشود ده سطر نوشت، پنج سطر نوشته بشود؛ یک قلم که میتواند آن مرکّبی که در آن وقت بوده است صرف کند، سرش ریزه باشد تا کم صرف بشود، حرفهای غیر اصولی نوشته نشود، که صرفه واقع بشود. باز از ایشان نقل شده است که حساب بیت المال را …
وصفناپذیری مقام او و ناتوانی عرفا و فلاسفه از درکش
مولود امروز، وصف کردنی نیست، آنچه که وصف کنند از او، دون شان اوست و آنچه شعرا و عرفا و فلاسفه و دیگران درباره او گفتهاند، شمهای از آن چیزی است که او هست. غالباً مسائلی که درک میکردهاند و میکنند راجع به مولا علی بن ابی طالب، عرضه میداریم. آن چیزهایی را که ما نمیتوانیم درک کنیم و دست عرفا و فلاسفه و دیگران از آن کوتاه هست، آن چیز قابل ذکر نیست. انسان تا نشناسد، نمیتواند بگوید و آن مقداری هم که در دسترس ماست، آن قدر زیاد است که گفتن او محتاج به زمانهای طولانی است. و لهذا ما باید در پیشگاه مبارک ایشان عذرخواهی کنیم و عذر تقصیر بخواهیم که ما قاصریم و نمیتوانیم بیان کمال شما را بکنیم.
جنگ با مدعیان اسلام برای اطاعت خدا و حفظ اسلام
… نیست. علاوه بر این ما فرض میکنیم که مسلم باشد، شماها صدام را از اصحاب رسول الله مُسلمتر میدانید؟ این معممین اهل سنت بعضیشان- درباریهای اینها- صدام و امثال صدام را از مقدسهای نهروان[1] بالاتر میدانند؟ آنهایی که جبینشان پینه داشت و نماز شب هم میخواندند. حضرت امیر سه جنگی[2] را که کرده است با اصحاب پیغمبر، با نزدیکان پیغمبر، با مقدسهای حقه باز کرده است و این برای مصلحت اسلام بوده است. گرچه من میدانم که در بعض دلها اشکال به حضرت امیر هم هست، بعضی اشخاص به حضرت امیر هم اشکال دارند، و لو جرات نمیکنند بگویند که «چرا با مسلمانها جنگ کرده است!» لکن حضرت امیر تابع اسلام است، اسلام بگوید با مسلمین جنگ کن، جنگ میکند؛ بگوید با کفار جنگ کن، جنگ میکند، وقتی بنا شد یک طایفهای از مسلمین، اینها توطئه کردند برای اینکه اسلامی که میخواهد متولد بشود، این را از بین ببرند و یک دسته دیگر هم اغفال کردند دنبال این معنا، تکلیف حضرت امیر- سلام الله علیه- است که شمشیر را بکشد و در سه جنگ با مسلمین [یعنی] کسانی که اظهار اسلام میکردند و فریاد اسلام میکشیدند و همهشان هم از صدام مسلمانتر بودند، شمشیر را بکشد و در سه جنگ با مسلمانها جنگ بکند برای اطاعت امر خدا و برای حفظ اساس اسلام.
ثبت گفتههای جبرئیل به حضرت زهرا دربارهٔ آینده
… فاطمه- سلام الله علیها بعد از پدرش 75 روز زنده بودند در این دنیا، بودند و حزن و شدت برایشان غلبه داشت و جبرئیل امین میآمد خدمت ایشان و به ایشان تعزیت[1] عرض میکرد و مسائلی از آینده نقل میکرد.[2] ظاهر روایت این است که در این 75 روز مراودهای[3] بوده است؛ یعنی، رفت و آمد جبرئیل زیاد بوده است و گمان ندارم که غیر از طبقه اول از انبیای عظام درباره کسی این طور وارد شده باشد که در ظرف 75 روز جبرئیل امین رفت و آمد داشته است و مسائل را در آتیهای که واقع میشده است، مسائل را ذکر کرده است و آنچه که به ذریه[4] او میرسیده است در آتیه، ذکر کرده است و حضرت امیر هم آنها را نوشته است، کاتب وحی بوده است حضرت امیر، همان طوری که کاتب وحی رسول خدا بوده است- و البته آن وحی به معنای آوردن احکام، تمام شد به رفتن رسول اکرم- کاتب وحی حضرت صدیقه در این 75 روز بوده است. مسئله آمدن جبرئیل برای کسی یک مسئله ساده نیست. خیال نشود که جبرئیل برای هر کسی میآید و امکان دارد بیاید، این یک تناسب لازم است بین روح آن کسی که جبرئیل میخواهد بیاید و مقام جبرئیل که روح اعظم است، چه ما قائل بشویم به اینکه قضیه تنزیل، تنزل جبرئیل، به واسطه …
خلاف قاضی و فرماندار در زمان ایشان و خطر نبودن این جهات منفی
… هم که ایشان با تمام قدرت میخواهند عدل را اجرا نمایند، با این ترتیب نمیشود که هیچ کس حتی خلاف پنهانی هم نکند. و بالاخره همانها هم که مخالف هستند حضرت صاحب را شهید میکنند.[1] و در روایات، قریب به این معنا دارد که بعضی فقهای عصر با ایشان مخالفت میکنند. پس این طور نیست که خلاف فلان قاضی یا فلان فرماندار و اصولًا بعضی جهات منفی، خطری باشد. در زمان حضرت امیر هم قاضیاش و فرماندارش خلاف میکرده است، این اجتناب ناپذیر است.
انگیزهٔ مخالفانش در بازگرداندن اسلام به جاهلیت
… طرفداری از قدرتهای بزرگ و برای طرفداری از سلطنت طلبها و منافقین و امثال اینها به ایران و رزمندگان ایران و علمای اسلام در ایران اشکال میکنند، اینها اشکالشان را ببرند در صدر اسلام طرح کنند، ببینند که باید چه بگویند! امیر المومنین را قبول ندارند؟ قبول دارند. در آنجا ببینند چه واقعهای اتفاق افتاد و برای چه اتفاق افتاد، انگیزه چی بود؟ آنها میخواستند برگردانند اسلام را به همان مسائل زمان جاهلیت، و لو در صورت اسلام. تکلیف امیر المومنین در این وقت چی بود؟ جز این بود که عمل کرد؟
ناراحت نشدن از تهمت بینمازی بهسبب کار برای خدا
… بایستید شب و روز را اطاعت خدا بکنید، برایتان یک چیزی میگویند، بروید برای جنگ و همه کار بکنید برای خدا، برایتان یک چیزی میگویند. مامون نیستید از زبان مردم، همان طوری که پیغمبر اکرم مامون نبود، برای او آن همه میگفتند، برای امیر المومنین هم آن همه میگفتند. لکن آنها برای این که، کارشان برای خدا بود از این که بگویند فرض کنید که؛ «مگر امیر المومنین نماز هم میخواند؟ مگر علی نماز هم میخواند که تو مسجد کشتندش؟» او از این ناراحت نمیشود. اگر ناراحت بشود، برای این که چرا یک آدمی این طور است، نه چرا برای من میگوید. انبیا، ناراحت اگر میشدند برای این بود که چرا باید بندگان- این مردمی که آمدند در این جا و بنده هستند- خودشان را مستقل بدانند و برای خودشان کار بکند و فساد بکنند، برای این دلسوزی میکردند. و احتمال من میدهم که ما اوُذِیَ نبیٌ مِثْلَ ما اوذیتْ[3] هم، این معنا …