رفتن به محتوای اصلی

امیرالمؤمنین (ع)شخص

نام‌های دیگر: امام علی (ع)، علی بن ابی‌طالب (ع)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نخستین امام شیعیان و سیره، سخنان و حکومت او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۶۱همهٔ سال‌ها

شاهدها (۲۱ پاراگراف)

بندهٔ رها از قیود و مأمور رهایی بشر از بردگی

و ما مفتخریم که پیرو مذهبی هستیم که رسول خدا موسس آن به امر خداوند تعالی بوده، و امیر المومنین علی بن ابی طالب، این بنده رها شده از تمام قیود، مامور رها کردن بشر از تمام اغلال و بردگیها است.

فرض ریاست ایشان بر دولت در جنگ: اعزام همگانی و بذل اموال برای حفظ کشور

… ندارند، البته نوع بازرگانان این جور نیستند، نوع تجار این جور نیستند، نوع کسبه این طور نیستند، امّا در بینشان خوب اشخاصی هست، شما هم می‌شناسید که یک معامله چند صد میلیونی می‌کند و در آن معامله هم بیشتر از صد میلیون نفع می‌برد و حساب و کتابی هم در کارش نیست. امیر المومنین با این کشوری که در معرض خطر است چه می‌کرد؟ همه افراد را می‌فرستاد جنگ. با فشار، اموال اشخاصی که ثروتمند بودند و اینها را می‌گرفت و می‌فرستاد و اگر نمی‌رسید عبای خودش را می‌داد، عبای من را هم می‌داد، کلاه شما را هم می‌داد برای حفظ کشور اسلام، برای حفظ نوامیس خود این مردم. شما می‌دانید که اگر خدای نخواسته صدام‌

شکایت از اطرافیان، آرزوی مرگ و «فزت و رب الکعبه» هنگام ضربت

… کم بودند. زمان رسول الله- صلی الله علیه و آله و سلم- تا می‌آمد به زمان ائمه ما- علیهم السلام- آن زمان رشد اسلام بود. پیغمبر چقدر خون دل از این مردم همان بلاد خودشان می‌خورد! امیر المومنین چقدر شکایت کرده است! قرآن چقدر شکایت کرده است؛ شکایت از همان مسلمانها! امیر المومنین از همان مسلمانها و از همین کسانی که در اطرافش بودند شکایت می‌کردند، منبر می‌رفت آرزوی مرگ می‌کرد! امیر المومنین وقتی هم که شمشیر را خورد از آن منافق، فُزْتُ وَ رَبِّ الْکَعْبَهِ[3] فرمود؛

واکنش به ربودن خلخال زنی از اهل مذاهب رسمی به دست لشکر معاویه

شما در تاریخ شاید دیده باشید که وقتی که لشکر معاویه آمد و چند نفر را چه کرد و یکی از زنهای اهل مذاهب رسمی را، آن، خلخال را از پایش درآورد، حضرت امیر که [رئیس‌] حکومت آن وقت بود- به حسب نقل- فرموده است که شنیدم خلخال از پای یک کسی که با اسلام است و تابع اسلام است درآورده‌اند و اگر کسی در این امر بمیرد، این را نباید ملامت کرد[1]. این طور پشتیبان است.

کارگری با کندن قنات و وقف آن برای مستمندان

و دوم شخص اسلام، علی بن ابی طالب- سلام الله علیه- است. ایشان خودش یک. کارگر بوده؛ یعنی، قنات حفر می‌کرده، می‌رفته است قنات می‌کنده است آب بیرون می‌آورده، لکن برای خودش نه، بعد از آنکه بیرون می‌آمده، وقف می‌کرده برای مستمندان، برای آنها. یک نفر کارگر بوده است که برای اعاشه خودش هم کار می‌کرده و در عین حالی که آن طور قنات‌ها را- چندین قنات از ایشان هست- کنده با دست خودش. و همان روز- به حسب نقل- همان روزی که بیعت به امامت کردند برای او و به خلافت، وقتی بیعت تمام شد، همان روز بیل و کلنگ خودش را برداشت دنبال کار ...

ارزش شمشیر علی به مرتبهٔ اخلاص قلب او، نه صورت ضربت

… بشری نمی‌تواند آن را توصیف کند، این اخلاص و محبتی است که شما دارید. شما جان خودتان را فدا می‌کنید، و بسیار اشخاص هم هستند که در راههای انحرافی باز هم این کار را می‌کنند. صورت عمل، یک صورت است، لکن معنی دو و محتوا دو است، میزان محتوای عمل است، نه صورت عمل. شمشیر علی بن ابی طالب- سلام الله علیه- و فرود آوردن شمشیر و به دشمن، آن شمشیر را ضربه زدن و او را کشتن، این امری است که در همه جا واقع می‌شود و بسیاری از اشخاص این عمل را کرده‌اند و می‌کنند. ارزش به اینها نیست، ارزش به آن است که در قلب علی بن ابی طالب چه می‌گذشته است و مرتبه اخلاص او چه اندازه بوده است.

برابری یک ضربت با عبادت جن و انس به‌سبب مرتبهٔ اخلاص

آن مرتبه اخلاص است که یک ضربت را با عبادت ثقلین، عبادت جن و انس مقابل کرده است.[2] شما این اخلاصتان و این شهادت طلبی و این ایثار برای خداست که ارزش به شما داده است، و ارزش او را هیچ معیاری نمی‌تواند اندازه‌گیری کند. عزیزان من، حفظ کنید این نعمت را؛ خداوند به شما یک همچو نعمتی داده است که شما را با عنایت ذاتی خودش، با دست غیبی خودش متحول کرده است به یک انسانهای خالص برای خود، و انسانهایی که جان و هر چه دارند، در راه خدا ایثار می‌کنند و انَّ اللهَ اشْتَری‌ مِنَ‌ …

مظلوم‌ترین حاکم و آزار از سوی مقدس‌نمایان با قرآن بر نیزه

… و خون دادن و با این همه زجر و ناکامی، این طور مستقیم ایستاده باشند؟ آن عراق و کوفه و آنها در صدر اسلام و آن مکه و مدینه در صدر اسلام، صدر نورانی اسلام، پیغمبر در زمان خودش غریبتر و مظلومتر بود از حالا؛ اطاعتش را نمی‌کردند؛ نزدیکانشان هم اطاعتش را نمی‌کردند. امیر المومنین- سلام الله علیه- در صدر اسلام، مظلومتر از هر حاکمی در هر وقت بود. آن قدر اذیتش می‌کردند! همان مقدسها ایستادند مقابلش، گفتند: باید [قبول کنی‌] قرآن را بالای نیزه کردند [گفتند]:

اجبار به پذیرش حکمیت و سپس تکفیر او و طلب توبه

چنانچه قبول نکنی، چه خواهیم کرد. مجبورش کردند به اینکه قبول کند. بعد هم تکفیرش کردند. گفتند توبه کن، تو کافر شده‌ای.[7] این حال صدر اسلام، بعد هم که حکومت افتاد دست بنی امیّه و بنی عباس و اینها چه جور بود وضع؟ بعد هم که افتاد دست دیگران.کدام زمان را شما سراغ دارید که مثل حالا باشد؟ چرا نعمت خدا را شکر نمی‌کنید؟

نپذیرفتن صلاحدید دربارهٔ باقی گذاشتن معاویه به‌سبب عمل خلاف اسلام او

… بوده است ادا کردیم. حالا هم شما همین است، یک تکلیفی متوجه است الآن به همه ما برای حفظ این جمهوری، به همه ایرانیها، تکلیف متوجه است که اسلام را آوردید، حفظش کنید؛ رژیم را بردید، یک رژیم حقی را آوردید، بالاخره هم شکستید شما [رژیم‌] را، اما تکلیف ادا کردید. آنها دنبال این هستند که حالا چه می‌گویند که ما آن کار را بکنیم، حالا این کار پیش مردم چه می‌شود، مردم چه صلاح می‌بینند و آن همه صلاحدید می‌کردند برای حضرت امیر، که شما آن آدم[5] بگذارید باشد؛ بعدها، ایشان می‌گفت من نمی‌توانم یک کسی که بر خلاف اسلام عمل می‌کند بگذارمش باشد. در هر صورت امیدوارم که خداوند قدرت مقاومت به همه ما عنایت کند و ما مقاوم باشیم در مقابل مشکلات. و ان شاء الله امیدوارم که بزودی مسائل حل بشود و اگر من نبینم، شما ان شاء الله ببینید که مسائل خوب شده، حل شده و موفق باشید. خداوند تایید کند همه را.

سیر الی الله بودن هم قتال و هم نماز او

… الی الله» می‌خواهم بکنم. خیر، «سیر الی الله» همان طوری [است‌] که سیره انبیا و خصوصاً پیامبر اسلام [بود] و کسانی که مربوط به او بودند؛ در عین حالی که در جنگ وارد می‌شدند، آدم می‌کشتند، کشته می‌دادند، حکومت داشتند، همه چیز داشتند، همه‌اش «سیر الی الله» بود. این طور نبود که آن روزی که حضرت امیر مشغول به قتال است «سیر الی الله» نباشد، آن روزی که مشغول نماز است، باشد. خیر، هر دویش‌ «سیر الی الله» است و لهذا، پیامبر می‌فرماید که ضَرْبَهُ علیٍّ یَوْمَ اْلخَنْدَق افْضَلُ مِنْ عِبادَهِ الثَقَلَیْن[2] این برای این است که «سیر الی الله» است.

نپذیرفتن ماندن معاویه در حکومت و نگذاشتن ظالم بر جای خود

… با «ابو سفیان» ها درافتادی تا عمویت[1] را بکشند؟ تا آن افراد به آن بزرگی را بکشند؟ خوب، تو هم‌ تسلیم می‌شدی تا آنها [کشته نشوند] گوشه خانه‌ات می‌نشستی! به امیر المومنین هم این اشکال وارد است. اشکالی که آقایان می‌کنند اگر وارد باشد به ما، به او هم وارد است؛ خوب، شما چرا با معاویه مخالفت کردی؟ خوب، همه گفتند معاویه را بگذارد در حکومت شام باقی باشد و از او عفو بشود و چرا گفتی که من یک ساعت ظالم را نمی‌گذارم سر جای خودش بنشیند؟ خوب، اسباب این شد که اشخاص بزرگ را، مثل «عمار»[2] را اینها و چندین هزار جمعیت را به کشتن دادی! این منطق اگر درست باشد، به حضرت سید الشهدا- سلام الله علیه- هم وارد است. همان طوری که آن وقت به او اشکال می‌کردند؛ خوب، شما در مدینه آسوده نشسته بودی، چرا پا شدی، راه افتادی با این جمعیت کم در مقابل یک حکومت جبار؟! خوب اگر بنا باشد که همه انبیا در تاریخ …

راحت شدن از گرفتاری به دست مردم با ضربت خوردن

برای اینکه راحت شد از این گرفتاری که به دست مردم دارد. می‌خواستند یک ارتشی را، یک لشکری را به آن طوری که سابق بود، برای دفاع از اسلام راه بیندازند، چقدر خون دل می‌خوردند، چقدر زحمت می‌کشیدند، نمی‌آمدند!

حضور در صحنه و کناره نگرفتن برای نشستن در مسجد

من امیدوارم که شما آقایان با صفای قلب در کنار یکدیگر باشید و مردم را به صلاح و سداد[2] دعوت کنید و همه در صحنه باشید و مردم را به حضور در صحنه دعوت کنید. این طور نیست که آدم خوب کسی باشد که در کناری نشسته باشد و تسبیحی دست بگیرد و در مسجد ذکر بگوید. اگر انسان خوب این گونه بود حضرت رسول- صلی الله علیه و آله و سلم- و حضرت امیر مومنان هم این کار را می‌کردند. ما ندیدیم در تاریخ کسی گفته باشد رسول اکرم و امیر مومنان در جایی از صحنه کناره‌گیری کنند و در مسجد بنشینند و ذکر بگویند، بلکه بعکس در همه جا حضور داشتند و در صحنه بودند. بنا بر این، اینکه عده‌ای نشسته‌اند و می‌گویند باید کناره‌گیری کرد، درست نیست.

نفرین بر مردمی که به هیچ کاری حاضر نبودند

… صدر اسلام را می‌بینیم که آنهایی که برای خدا کار می‌کردند با چه مشکلاتی روبرو بودند، خود پیغمبر با چه مشکلاتی روبرو بود، حضرت امیر با چه مشکلاتی روبرو بود. قرآن چقدر شکایت می‌کند از مردمی که حاضر نیستند که به جنگ بروند، حاضر نیستند که- عرض می‌کنم- کمک بکنند. خود پیغمبر چقدر در این امر گرفتاری داشت، حضرت امیر چقدر صحبت می‌کرد در این امور، حتی گاهی نفرین می‌کرد که اینها حاضر نیستند به هیچ کاری. بحمد الله که اینجا بدون نفرین، مردم حاضر [ند] و حاضر به احسن [وجه‌] بودند. چیزی است که خدا کرده است؛ نعمتی است که خدا به ما داده است. همه ملت ما الآن همه جور حاضرند. و ما تبلیغات سوء را باید خنثی کنیم؛ یعنی، آن به عهده این قشر از جمعیت روحانیون است که این …

رنج از تساهل یاران در جنگ

اینها فکر نمی‌کنند که این کشور و لو تا حالا نتوانسته صد در صد مسائل را اسلامی بکند، نه اینکه نخواسته، نتوانسته، لکن آن قدری که به طرف اسلام رفته است، در طول تاریخ شما یک حکومتی را پیدا نمی‌کنید که این طور باشد، که این طور طرف اسلام جهش کرده باشد. شما وقتی ملاحظه بکنید صدر اسلام را، آیات شریفه‌ای که وارد شده، روایاتی که وارد شده، راجع به این تساهلی که در جنگ می‌کردند آنها. آن خون جگری که حضرت امیر المومنین- سلام الله علیه- می‌خورد که هی شما می‌گویید:

گرفتاری به منافقان ظاهرالصلاح و شهادت به دست آنان

بارالها، مسلمانان منطقه گرفتار یک چنین حکمفرمایانی هستند، چنانچه مولای آنان علی بن ابی طالب گرفتار منافقانی ظاهر الصلاح بود و به دست آنان در مثل این ایام به لقای تو شتافت و از گرفتاریها نجات پیدا کرد.

ایستادگی تنها در برابر همه با ایمان و اخلاص و شیعه بودن رزمندگان

… نیست. شما برای خدا در میدانها وارد می‌شوید و آنها برای شیطان؛ آنها حزب شیطانند و شما حزب خدا. آنچه شما را در دو جبهه پیروز کرد و پیروز کرده و می‌کند ان شاء الله- جبهه باطنی و نفسانی و جبهه جنگ با گروه شیطانی- آن اخلاص و ایمان شماست که شما را پیروز می‌کند. شما شیعه همان هستید که می‌فرمود: اگر همه عالم در مقابل من بایستند، تنها در مقابل همه می‌ایستم. آن ایمان است که او را آن طور در مقابل همه چیز می‌ایستاند. آن اخلاص اوست. آن روحانیت و معنویت اوست. و شما هم شیعه او هستید. و امیدوارم‌ که از روحانیت او و از علومی که خدای تبارک و تعالی به او عنایت کرده است و از نفخات الهی که در روح مبارک او دمیده شده است، به شما و همه ما نصیبی داده بشود.

همانندی شمشیر او با ابن‌ملجم و میزان بودن به‌کارگیرنده

… پاسداران ما و همین طور ارتش ما هست، دست صدامیها هم هست، دست اردنیها- یعنی حکومتش- هست و دست امریکا و شوروی هم هست. همه اینها اسلحه دارند. ما اسلحه‌های کوچک داریم، آنها اسلحه‌های بزرگ دارند. این اسلحه‌ها وقتی به کار می‌رود، خود اسلحه- فی نفسه- اشکالی ندارد؛ چیزی نیست، خود شمشیر- فی نفسه- چیزی نیست.شمشیر حضرت علی بن ابی طالب با شمشیر ابن ملجم یک شمشیر، یک جور بودند- شاید شمشیر او تیزتر هم بود- لکن او که این شمشیر را به کار می‌برد، آن میزان است.

برتری یک ضربت او بر عبادت ثقلین

آنکه یک ضربت را با عبادت ثقلین مساوی می‌داند و افضل، با آن ضربتی که همین موجودی [را] که یک ضربتش افضل از عبادت ثقلین است به خاک و خون می‌کشد، این میزان است؛ آن که ضربتها را وارد می‌کند میزان است.

رفتار با ابن ملجم، الگوی رفتار با اسیران

… مکتبی بودن و تعهد به اسلام راستین اقتضا می‌کند تا رزمندگان اسلام با اسرای جنگی و پناهندگان با عطوفت و فتوت، به گونه‌ای اسلامی رفتار کنند که بحمد الله می‌کنند، هر چند صدام و صدامیان بر خلاف اینان رفتارشان غیر انسانی و سبعانه باشد، لکن تذکر و تاکید سودمند است. باید جوانان ما و کسانی که عهده‌دار نگهداری اسیران و پناهندگان هستند طعم شیرین رحمت و بزرگواری اسلام را به آنان بچشانند و با آنان آن گونه رفتار کنند که مولای آنها و پیشوای عظیم الشانشان با بدترین خلق خدا و جنایتکارترین انسانها- ابن ملجم[6]- لعنه الله علیه رفتار فرمود، تا اسیران که ضربه روحی خورده‌اند احساس آرامش و جبران در حکومت اسلامی نمایند، و پس از آزادی در سلک مبلغین اسلام و احیاناً فداکاران آن درآیند که این خود خدمت پر ارزشی به اسلام و جمهوری اسلامی است. و چه بسا که این اسیران و پناهندگان با اجبار و تهدید به مرگ خود و خانواده‌هایشان به جبهه‌ها فرستاده شده باشند، چنانچه بعضی از آنها این ادعا را دارند. و گمان نکنید آن خوی جنایتکاری و سبعیتی که در امثال صدام است، در اینان باشد. و چه نیکوست که جوانان عزیز و …