رفتن به محتوای اصلی

امیرالمؤمنین (ع)شخص

نام‌های دیگر: امام علی (ع)، علی بن ابی‌طالب (ع)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نخستین امام شیعیان و سیره، سخنان و حکومت او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۳۴ پاراگراف)

رنج از تساهل یاران در جنگ

اینها فکر نمی‌کنند که این کشور و لو تا حالا نتوانسته صد در صد مسائل را اسلامی بکند، نه اینکه نخواسته، نتوانسته، لکن آن قدری که به طرف اسلام رفته است، در طول تاریخ شما یک حکومتی را پیدا نمی‌کنید که این طور باشد، که این طور طرف اسلام جهش کرده باشد. شما وقتی ملاحظه بکنید صدر اسلام را، آیات شریفه‌ای که وارد شده، روایاتی که وارد شده، راجع به این تساهلی که در جنگ می‌کردند آنها. آن خون جگری که حضرت امیر المومنین- سلام الله علیه- می‌خورد که هی شما می‌گویید:

گرفتاری به منافقان ظاهرالصلاح و شهادت به دست آنان

بارالها، مسلمانان منطقه گرفتار یک چنین حکمفرمایانی هستند، چنانچه مولای آنان علی بن ابی طالب گرفتار منافقانی ظاهر الصلاح بود و به دست آنان در مثل این ایام به لقای تو شتافت و از گرفتاریها نجات پیدا کرد.

ایستادگی تنها در برابر همه با ایمان و اخلاص و شیعه بودن رزمندگان

… نیست. شما برای خدا در میدانها وارد می‌شوید و آنها برای شیطان؛ آنها حزب شیطانند و شما حزب خدا. آنچه شما را در دو جبهه پیروز کرد و پیروز کرده و می‌کند ان شاء الله- جبهه باطنی و نفسانی و جبهه جنگ با گروه شیطانی- آن اخلاص و ایمان شماست که شما را پیروز می‌کند. شما شیعه همان هستید که می‌فرمود: اگر همه عالم در مقابل من بایستند، تنها در مقابل همه می‌ایستم. آن ایمان است که او را آن طور در مقابل همه چیز می‌ایستاند. آن اخلاص اوست. آن روحانیت و معنویت اوست. و شما هم شیعه او هستید. و امیدوارم‌ که از روحانیت او و از علومی که خدای تبارک و تعالی به او عنایت کرده است و از نفخات الهی که در روح مبارک او دمیده شده است، به شما و همه ما نصیبی داده بشود.

همانندی شمشیر او با ابن‌ملجم و میزان بودن به‌کارگیرنده

… پاسداران ما و همین طور ارتش ما هست، دست صدامیها هم هست، دست اردنیها- یعنی حکومتش- هست و دست امریکا و شوروی هم هست. همه اینها اسلحه دارند. ما اسلحه‌های کوچک داریم، آنها اسلحه‌های بزرگ دارند. این اسلحه‌ها وقتی به کار می‌رود، خود اسلحه- فی نفسه- اشکالی ندارد؛ چیزی نیست، خود شمشیر- فی نفسه- چیزی نیست.شمشیر حضرت علی بن ابی طالب با شمشیر ابن ملجم یک شمشیر، یک جور بودند- شاید شمشیر او تیزتر هم بود- لکن او که این شمشیر را به کار می‌برد، آن میزان است.

برتری یک ضربت او بر عبادت ثقلین

آنکه یک ضربت را با عبادت ثقلین مساوی می‌داند و افضل، با آن ضربتی که همین موجودی [را] که یک ضربتش افضل از عبادت ثقلین است به خاک و خون می‌کشد، این میزان است؛ آن که ضربتها را وارد می‌کند میزان است.

رفتار با ابن ملجم، الگوی رفتار با اسیران

… مکتبی بودن و تعهد به اسلام راستین اقتضا می‌کند تا رزمندگان اسلام با اسرای جنگی و پناهندگان با عطوفت و فتوت، به گونه‌ای اسلامی رفتار کنند که بحمد الله می‌کنند، هر چند صدام و صدامیان بر خلاف اینان رفتارشان غیر انسانی و سبعانه باشد، لکن تذکر و تاکید سودمند است. باید جوانان ما و کسانی که عهده‌دار نگهداری اسیران و پناهندگان هستند طعم شیرین رحمت و بزرگواری اسلام را به آنان بچشانند و با آنان آن گونه رفتار کنند که مولای آنها و پیشوای عظیم الشانشان با بدترین خلق خدا و جنایتکارترین انسانها- ابن ملجم[6]- لعنه الله علیه رفتار فرمود، تا اسیران که ضربه روحی خورده‌اند احساس آرامش و جبران در حکومت اسلامی نمایند، و پس از آزادی در سلک مبلغین اسلام و احیاناً فداکاران آن درآیند که این خود خدمت پر ارزشی به اسلام و جمهوری اسلامی است. و چه بسا که این اسیران و پناهندگان با اجبار و تهدید به مرگ خود و خانواده‌هایشان به جبهه‌ها فرستاده شده باشند، چنانچه بعضی از آنها این ادعا را دارند. و گمان نکنید آن خوی جنایتکاری و سبعیتی که در امثال صدام است، در اینان باشد. و چه نیکوست که جوانان عزیز و …

شکایت حضرت از اطاعت نکردن مردم کوفه

… هستند یک وقتی بهانه می‌گرفتند که ما برگردیم، کار داریم، عایله‌مان چطور است. قرآن می‌فرماید که نه، اینها می‌خواهند فرار کنند، فرار در کار بوده، عدم اطاعت زیاد بوده است در کار. زمان حضرت امیر که بالاتر، زمان ائمه دیگر هم که می‌بینید که مردم آن طور نبوده‌اند. برای حضرت امیر در کوفه هم ملاحظه کردید که آن طور اطاعتی که باید بکنند نداشتند و حضرت امیر از آنها شکایت می‌کند.

قیام و صبر بیست‌وچندساله و کمک به حکومت موجود

… فداء- تسلیت عرض می‌کنم. این خانه کوچک فاطمه- سلام الله علیها- و این افرادی که در آن خانه تربیت شدند که به حسب عدد، چهار- پنج نفر بودند و به حسب واقع، تمام قدرت حق تعالی را تجلی دادند، خدمتهایی کردند که ما را و شما را و همه بشر را به اعجاب درآورده است. خطبه فاطمه زهرا- سلام الله علیها- در مقابل حکومت و قیام امیر المومنین و صبر امیر المومنین در مدت بیست و چند سال و در عین حال کمک کاری به حکومت موجود و بعد هم فداکاری در راه اسلام و فداکاری دو فرزند عزیزش، امام مجتبی که یک خدمت بسیار بزرگ و دولت جابر اموی را با آن خدمت رسوا فرمود و خدمت بزرگ برادر ارجمندش حضرت سید الشهدا، چیزهایی بود که همه می‌دانید و می‌دانیم. و با اینکه عده کم و اسباب و ابزار جنگ پیش آنها کم بود، لکن روح الهی و روح ایمان آنها را آن طور کرد که بر همه ستمکاران عصر خودشان غلبه پیدا کردند و اسلام را زنده کردند و برای ما و شما برادرهای عزیز الگو شدند که ما از کمی عده و کمی عُده و کمی ابزار جنگ در مقابل …

کم‌ارزش‌تر بودن ریاست از کفش وصله‌خورده نزد او

… در دل خودشان این مطلب را ایمان بیاورند به آن که ما خدمت می‌خواهیم به این مردم بکنیم. ما در جمهوری اسلامی داریم زندگی می‌کنیم؛ جمهوری اسلامی که در اسلام مثل رسول اکرم، مثل امیر المومنین- سلام الله علیهما- بر آن حکومت کرده‌اند، می‌خواهیم یک همچو حکومتی باشد. یک همچو حکومتی که کفش وصله خورده خودش را می‌گوید از این ریاستها پیش من ارزشش بیشتر است یا ریاستها ارزشش کمتر از این است.[1] شما باید در روحیه‌تان این مطلب را حفظ کنید، و مردم هم باید مواظب شما باشند و مواظب همه اینها باشند و هر یک از ما و شما و همه خواستیم که از آن راهی که اسلام داشته است- از اول راهی که داشته است و از آن طریقه‌ای که انبیا داشته‌اند- ما بخواهیم عدول کنیم، آن روز نمونه شکست پیروزی اسلام پیدا می‌شود و تا یک همچو مسئله‌ای پیدا نشده پیروزی در جای خودش شک نکنید که هست، البته برای خدا باید باشد.

شهادت به دست منافق اسلام‌نما و فدا شدن برای اسلام

ملتی که از اول، از صدر اسلام و پیشوایان آن جان خودشان را فدا کردند برای هدف‌ خودشان، که آن خدا و اسلام است، به این مسائل و به این امور از بین نخواهند رفت و سستی نخواهند داشت. ملت ما، ملت عزیز ما در تاریخ خوانده است که علی بن ابی طالب- سلام الله علیه- با دست یکی از همین منافقین، با دست یکی از همین اشخاصی که به صورت اسلام، [اما] از اسلام جدا بودند،[2] فرق مبارکش شکافت. ملت ما چون علی بن ابی طالب را فدا کرده است از برای اسلام، فدا کردن امثال این شهدا برای ملت ما یک مساله مهم نیست، گرچه خود واقعه و خود این افرادی که شهید شده‌اند در نظر همه ما عزیز و ارجمندند؛ و آقای رجایی و آقای باهنر هر دو شهیدی که با هم در جبهه‌های نبرد با قدرتهای فاسد همجنگ و همرزم بودند. و مرحوم شهید رجایی به من گفتند که من بیست سال است که با آقای باهنر همراه بوده‌ام و خداوند خواست که با هم از دنیا هجرت کنند و به سوی او هجرت کنند. کسی که هجرت …

فدا کردن جان برای اسلام و پابرجا ماندن اسلام پس از شهادتش

در جنگی که در صدر اسلام بود، ندا در دادند منافقین به اینکه پیغمبر شهید شد، لکن بعضی گفتند: اگر شما پیغمبر را می‌پرستید، شهید شد؛ به شهادت او ترتیب اثر بدهید و اگر خدا را می‌پرستید، خدا هست، و لو پیغمبر رحلت بفرمایند. امیر المومنین- سلام الله علیه- جان خودش را فدا کرد برای اسلام و شهید شد و اسلام به جای خودش بود. امام حسین- سلام الله علیه- خود و تمام فرزندان و اقربای[3] خودش را فدا کرد و پس از شهادت او، اسلام قویتر شد.

مقابله با جمعیتی چون بازدارندگان حضرت از انجام کارهایش

من بسیار متاسفم! من بسیار متاسفم! اینکه مرا به درد دل وادار می‌کند، مقابله با این جمعیت است. مقابله با آنی است که حضرت امیر را نگذاشتند کارهایش را انجام بدهد.

پرسش از سلامت دین هنگام خبر شهادت

… مرگ ما پیروزی است، و حیات ما نیز پیروزی است. کوشش کنید که در آن میدانی که میدان مبارزه بین الله و شیطان است، میدان مبارزه بین نفسانیت انسان و روح است، در آن میدان پیروز بشوید. اگر این پیروزی به دست شما آمد، از هیچ شکستی باک نداشته باشید که آنها شکست نیست. علی- علیه السلام- در وقتی که رسول اکرم، به حسب روایت، فرمود که تو شهید خواهی شد، به فکر این بود که آیا با سلامت دین یا نه. سوال می‌کند که من هنگام شهادت دینم سالم است. می‌فرماید که بله.[1] آن چیزی که اولیای خدا توجه به او داشتند سلامت در دین و سلامت نفس بود. حضرت علی بن الحسین هم وقتی که پدر بزرگوارش فرمود که شهید خواهیم شد، عرض کرد مگر ما بحق نیستیم. فرمود: چرا، ما بحقیم. بعد عرض کرد که ما از چه دیگر بترسیم. ما از موت ترس دیگر نداریم.

سخت‌تر بودن ایام خلافت و مقاومت و ترویج اسلام

… بیاید، آن تا حالا در ایران بحمد الله، نشده است و ما باید آن را الگوی خودمان قرار بدهیم. مایی که خودمان را امت پیغمبر اکرم می‌دانیم و شیعه ائمه معصومین می‌دانیم، باید ببینیم که آنها در مدت زندگی‌شان برای اسلام تحمل چه نارواییها، چه گرفتاریها، کرده‌اند. حضرت امیر- سلام الله علیه- در ایام خلافتش بدتر بود برایش، سخت‌تر برایش گذشت تا ایام قبل از خلافت، تا ایامی که زمان رسول الله آن جنگ بود و برجسته ترین مرد برای جنگ بود. در زمانی که به خلافت رسیدند گرفتاریشان بسیار زیادتر بود؛ برای اینکه آن وقت عهده‌دار یک مسائل بزرگ بودند؛ غیر از چیزهایی که باید انجام بدهند که مئونه‌اش[2] کم بود، مع ذلک، خوب، مقاومت کردند و اسلام را ترویج کردند و به پیش بردند. و ائمه ما- علیهم السلام- همه‌شان یا در حبس بودند یا در تبعید بودند یا در محاصره بودند.

سفارش به غذا دادن به ضارب، الگوی زندان اسلامی

… تربیت کند اشخاص را، باید یک مکتب باشد زندان. وقتی می‌آیند آنجا اگر یک دزدی است، دزدی‌اش را از او بگیرید و بیرونش بفرستید؛ تربیتش کنید. البته آنها عذر آوردند که نه اصلش شکنجه‌ای در کار نبود و یک پاسبانی چه کرده بود، یک سیلی به آن زدند و فلان، ولی دروغ می‌گفت. در هر صورت، زندان اسلامی باید روی همان موازین اسلامی باشد. همانی که وقتی که به شخص اول اسلام، حضرت امیر، ضربت می‌زند، بعد که می‌بردندش، سفارش می‌کند که این را از همان غذایی که خودتان می‌خورید بدهید و همان طور چه بکنید.[2] وقتی مواجه بشوند اینها با یک اخلاق صالح و خوبی، یک دسته‌شان که توطئه گرند و اینها که اصلًا دنبال این مسائل نیستند؛ اما یک دسته دیگر کم کم آرام می‌شوند، کم کم همان طوری که گفتید بعضیهایشان تربیت شدند، تربیت می‌شوند و باید اینها را با اخلاق خوب و با رفتار خوب و اینها تربیت کرد و کار، کار بسیار مشکلی است؛ هر که باشد در می‌رود. لکن من دعا می‌کنم که شما مقاومتتان زیادتر باشد و …

رفتار با مردم در اوج حکومت و نداشتن پیراهن دوم

… به آنها اشکال داشتند و آنها را تقبیح می‌کردند. الآن که خودشان رسیدند آیا همان نقشه را عمل می‌کنند که آیندگان، آنها را تقبیح کنند؟ یا خیر، وقتی که به مقام رسیدند رفتاری می‌کنند که همان طوری که بعد از هزار و چهار صد سال نسبت به امیر المومنین مردم نظر می‌دهند؟ همان که بعد از اینکه مقام ریاست داشت- به حسب اصطلاح شما- تمام ایران و عراق و مصر و جاهای دیگر در زیر سلطه او بود، رفتارش با مردم آن طور بود که هیچ کس نمی‌تواند آن رفتار را داشته باشد. در خطبه جمعه، گاهی که یک وقتی که در خطبه جمعه آمده بودند و منبر بودند، دامنشان را حرکت می‌دادند برای اینکه پیراهن را شسته بودند. و پیراهن عوضی نداشتند.[7]

بعید ندانستن مرگ از ننگ ربودن خلخال زن ذمی

… بیدار بشوند! ما دعوی شیعه‌گری را می‌کنیم. ادعا هست که ما شیعه و تابع هستیم. در مقام امتحان، باز شیعه هستیم؟ تَبَع هستیم آن طوری که او هست؟ به اندازه‌ای که وسعت وجودی ما هست تبعیت می‌کنیم؟ با دوستانمان، با رفقایمان، با همکیشانمان، با بشر آن طور رفتار می‌کنیم؟ آن شخصی بود که وقتی یک خلخال[8] را از پای یک ذِمّیه[9] یا یهودی یا نصارا بوده است بیرون آورده بودند اشرار- قریب به این معنا- فرموده است که اگر انسان بمیرد برای این ننگی که واقع شده و این چیزی که واقع شده است، خیلی بعید نیست.[10] ما هم مدّعی هستیم که شیعه هستیم. روسا و دولتمردان بیدار بشوند! مخاصمه‌ را ترک کنند! این منظره‌ها را ببینند. این جوانهایی که خون خودشان را در راه اسلام داده‌اند ببینند. این جوانهایی که شما را به این مقام رسانده‌اند ببینند، و دست از مخاصمات[11] بردارند، آتش بس کنند. در محضر خداست، همه ما در …

برتری جهت معنوی ضربت علی (ع) در روز خندق بر جهت سیاسی آن

… خدا هستند هر چه نزدیکتر به آن عالَم بشوند ابتهاجشان زیادتر می‌شود، کمالشان زیادتر می‌شود. کوشش کنید که ارتش اسلامی باشید، نیروی اسلامی باشید، نیرویی باشید که بخواهید با این نیروی خودتان اشخاصی هم که خلاف می‌کنند اینها را تربیت کنید، ضربه، ضربه تربیتی باشد؛ ضَرْبَهُ عَلِیٍّ یَوْمَ الْخَنْدَقِ افْضَلُ مِنْ عِبادَهِ الثَّقَلَیْن،[7] این روایتی است از رسول اکرم. ضربه، یک ضربه بود، یک دست بالا بردن و فرود آوردن و یک نفر آدم را در «یوم الخندق» کشتن. البته از جهت سیاسی این ضربه، ضربه‌ای بود که اسلام را از شرّ کفار نجات داد. ولی [مهمتر] از آن جهت، جهت معنوی‌اش است. این دست بالا می‌رود و پایین می‌آید. یکوقت آدم خیال می‌کند منم که این کار را می‌کنم، من بودم که این کردم، من بودم که این جور کردم، این شیطان است.

مظلومیت در ماجرای بر نیزه کردن قرآن و تحمیل بازگشت سپاه

… همه‌اش را گوش کردم. فقط یک کلمه را که گفت «ما می‌خواهیم قیام مسلّحانه بکنیم»، گفتم: نه، شما نمی‌توانید قیام مسلّحانه بکنید. بیخود خودتان را به باد ندهید. اینها با خود قرآن، با خود نهج البلاغه می‌خواهند ما را از بین ببرند و قرآن و نهج البلاغه را از بین ببرند. همان قضیه زمان حضرت امیر و قرآن را سرنیزه کردن که این قرآن حَکَم ما باشد. حضرت امیر مظلوم بود واقعاً. هر چه به این بدبخت‌ها گفت: اینها حیله دارند می‌کنند، بگذارید [بجنگند،] گذشت مطلب. [گفتند:] الآن آن مرکز را می‌گیرند. جمع شدند دورش، شمشیر کشیدند، گفتند: می‌کُشیمت اگر نگویی برگردند، قرآن این طور نوشته. مجبور شد حضرت امیر که امر کند که لشکری که الآن فتح می‌کردند، یک ساعت دیگر اگر مانده بود فتح می‌کردند، برگردند. برگشتند و شکست همان شد که …

تفاوت ماهوی جنگ علی (ع) برای خدا با جنگ معاویه

… کمال مطلق است. انبیا می‌خواهند که همه مردم بشوند مثل امیر المومنین- سلام الله علیه- لکن نمی‌شود، توفیق پیدا نمی‌کنند. این طور نیست که انبیا برای دنیا آمده باشند. دنیا یک وسیله‌ای است برای کمال؛ چنانکه اهل دنیا هم این وسیله را به ضد کمال استعمال می‌کنند. جنگ علی بن ابی طالب با جنگ معاویه ماهیتاً فرق دارد، ذاتاً فرق دارد؛ یکی شمشیر می‌کشد و ظل الله است؛ ظل خداست. یکی شمشیر می‌کشد و ظل شیطان است، ماهیتاً این دو تا با هم فرق دارند. آنکه برای قدرت طلبی و شیطنت فعالیت می‌کند با آنکه برای خدا فعالیت می‌کند، ذاتاً این دو تا با هم فرق دارند و کارهایشان ذاتاً فرق دارد. انبیا برای ثروت و قدرت و دنیا و رسیدن به دنیا و رسیدن به حکومت ابداً یک قدم برنداشتند. و اگر کسی گمان کند که انبیا یا اولیای بزرگ قدمی برای مَسند برداشتند، این نمی‌شناسد آنها را؛ این انبیا را نشناخته. مَسندها همه در نظر انبیا پوچ است و قدرتها همه پوچ.

نیرنگ بر نیزه کردن قرآن و بازگرداندن لشکر اسلام

… دارد، می‌ایستد آنجا در مقابل این آقا که مردم به او اقتدا کردند؛ می‌ایستند یک ده- بیست تا از این رفقایش اینجا می‌ایستند، نماز می‌خوانند. این نماز است؟ اینها می‌خواهند نماز بخوانند؟ اگر می‌خواهند نماز بخوانند، خوب این هم نماز است؟ می‌خواهند نماز را بشکنند؛ عین همان که قرآن را سرنیزه کردند و امیر المومنین را شکستند. هر چه حضرت فرمود که من قرآنم، من قرآن ناطقم، به من گوش کنید، این حیله است، آن احمقها شمشیرها را کشیدند، گفتند: اگر نگویی برگردد، می‌کُشیمت. برگرداندند لشکر اسلام را و نگذاشتند که پیروز بشوند. الآن همان قضیه است؛ نماز می‌خوانند و این نماز برای شکستن مسجد است. مسجد را می‌خواهند بشکنند. مسجدها را من شنیدم خلوت شده است و این تاسف دارد.

مظهر عدالت و لزوم پیروی نمایندگان از راه او

… انحطاط فکری است و انحطاط روحی. من در عین حال که از آقای حجازی تقدیر می‌کنم که ناطق برومندی است و متعهد، لکن گله می‌کنم که در حضور من مسائلی که ممکن است من باورم بیاید فرمودند من چند کلمه‌ای که می‌خواهم در حضور آقایان عرض کنم از باب اینکه امر شده است به تذکر؛ فَانّ الذِّکْری‌ تَنْفَعُ الْمُومِنینَ.[2] تصادف خوبی است که امروز که آقایان در اینجا تشریف دارند و با هم مواجه هستیم مواجه با ملت هستیم، تمام ملت خلاصه در وجود شما آقایان است، تصادف خوبی است که با روز عید مبارکی مصادف شده است، و از آن بهتر این است که روز گشایش مجلس اسلامی در روزی است که عدالت در عالم متولد شده است، روزی است که امیر المومنین- سلام الله علیه- به دنیا آمدند که مظهر همه‌ عدالتها و اعجوبه عالم هستند و از صدر عالم تا ابد بجز رسول اکرم کسی به فضیلت او نیست. این را ما به فال نیک می‌گیریم و این فکر را می‌کنیم که آقایان که در یک روزی که مظهر عدالت خدا، پرتو عدالت انسانی در آن روز متولد شده است، و شما مجلس را در آن روز افتتاح می‌کنید بدانید که باید همان رشته را، همان رشته علی- علیه السلام- را پیروی کنید. من در بعضی مجالس زمان رضا خان رفته‌ام در مجلس به عنوان تماشاگری و مجالس دیگری هم که از آن زمان تا اخیر بوده است شنیده‌ام. آنجایی که من دیده‌ام، مجلس، مجلس شورا نبوده است، مجلس مبارزه بین افراد در آمال خودشان بود؛ جنگ و نزاع بود. حتی بعض اشخاص که اشخاص صحیحی …

عطوفت با سپاهیان در عین فرماندهی کل قوا

باید سلسله مراتب محفوظ باشد. باید اطاعت بی‌چون و چرا انجام گیرد ولی درست مثل صدر اسلام. اطاعت بدون هیچ اغماضی باید باشد، و محبت و دوستی و برادری هم باید باشد. حضرت امیر- علیه السلام- رئیس کل قوا بودند، ولی نسبت به سایر افراد ارتش اسلام هم عطوفت داشتند. هرگز در سپاه اسلام تحمیل نیست. یعنی درست یک عده برادر هستند که در کنار هم برای خدا می‌جنگند، که یکی فرمانده و دیگری فرمانبردار است، و تخلف از دستور فرمانده جایز نیست. باید نظم کاملًا رعایت شود. باید فرماندهان به سربازان بفهمانند که همه با هم برادریم، و همه با …

برتری ضربت روز خندق بر عبادت ثقلین به سبب روح الهی آن

… و هر مقداری که غافل هستیم، آن مقدار نورانیت ندارد و طرف ملکوت نمی‌رود. همه کارها این طوری است. فرق ما بین اولیا و دیگران در صورت هیچی نیست؛ گاهی وقتها دیگران از اولیا خوش‌اندامتر هم بوده‌اند؛ در معناست فرق. فرق معنوی است. که دارند، اعمالشان با هم فرق دارد. از حیث معنویت یک ضربت علی یَومَ الخَندَقِ اَفضَلُ مِن عِبَادَهِ الثِّقلَین[2]. البته آن، جهت مقابله کفر و اسلام با هم بوده لکن اگر این را یک کسی دیگر هم می‌کرد این طور نمی‌شد که افضل از عبادت ثقلین باشد. اگر کسی گرفتار نفس باشد، و لو همان عملی که از علی- علیه السلام- [از او] صادر شده بود و فتح حاصل می‌شد به [ضربت‌] او، غلبه بر کفر هم حاصل می‌شد، لکن «اسمش» عبادت بود، تا برسد به اینکه از عبادت ثقلین بالاتر باشد. این یک روحی در آن عمل [هست‌]، یک الهیتی هست، یک توجه به خدایی هست، که آن عمل را فضیلت می‌دهد و از عبادت ثقلین بالاتر می‌کند. دست ما از اینها کوتاه است. لکن می‌توانیم این قدر که یک شباهتی، یک شباهت دور، خیلی دور [داشته باشیم‌]. به هر حال کارهامان از آن وسوسه‌های شیطانی خالص باشد. آن قدر [ها] مجاهده کنید که بتوانید این کار را بکنید. که این مقدمه هجرتی است که شما برای خودتان انتخاب …

شکست در جنگ با معاویه از سوی مقدس‌مآبان نادان

… که پیغمبر اکرم در بعضی از جنگها شکست خورده. در مکه هم که بوده است دائماً در انزوا، و بدون اینکه بتواند یک کاری انجام بدهد. گاهی حبس بوده است توی آن غار. خوب، حبس بود آنجا. مدینه هم که تشریف آوردند، البته نهضت را پیش بردند، لکن [در] بعضی جنگها شکست خورد. حضرت امیر- سلام الله علیه- هم در جنگ با معاویه شکست خورد. یعنی شکستی که از لشکر خودش، از آن اشخاص نادان مقدس مآب شکست خورد. حضرت سید الشهدا هم شکست خورد و کشته شد. اما پیروزی نهایی را داشتند آنها. مکتبشان شکست نخورد با کشته دادن. دشمنشان را عقب زدند. معاویه و بساط معاویه را که می‌خواست اسلام را به صورت یک امپراتوری درآورد [و] برگرداند به زمان جاهلیت، و آن اوضاع جاهلیت، شکستش …

مسئولیت سنگین در جنگ خندق و برتری ضربت او بر عبادت ثقلین

تکلیف اهل علم در این زمان از همه زمانهایی که بر اهل علم گذشته بیشتر است. از صدر اسلام تا حالا برای اهل علم این طور صحنه پیش نیامده. آن روزی که حضرت امیر سلام الله علیه- در جنگ خندق بود که پیغمبر اکرم می‌فرمایند که اسلام تمامش با کفر تمام مقابله کرده، آن روز برای حضرت امیر صحنه‌ای پیش آمده بود و مسئولیتی پیش آمده بود که چنانچه خدای نخواسته- به فرض محال- سستی می‌شد، تا ابد بخشودنی نبود، لکن او که اهل سستی نبود، او پیش برد. او یک ضربتش افضل از عبادت ثقلین شد در آن روز. امروز هم ما مواجهیم، این طوری که در این برهه از زمان که هستیم، اسلام مقابل با تمام کفر است. نه من و شما مقابلیم، من و شما مطرح نیستیم. نه ملت ایران، این هم مطرح نیست. اسلام الآن مطرح است. یعنی مقابله بین اسلام است و کفر. و در این مقابله ما بین اسلام و کفر همه …

برادری با همه در عین لزوم اطاعت عقیل از ایشان

… اخوه برادرند اینها، اگر این برادری در همه جا بود، اگر، این برادری در تمام قشرهای ملتها بود، این گرفتاریها برای ما پیدا نمی‌شد. برادری این نیست که من یک کاری بکنم بر خلاف دستور، بر خلاف نظام، شما هم یک کاری، این خلاف برادری است. حضرت امیر هم برادر بود با همه. مسلمان بود، مومن بود، برادر بود، راس مومنین بود و برادر بود. عقیل هم برادر حضرت امیر بود. عقیل حق داشت بگوید که من و تو برادریم [و] من از تو اطاعت نمی‌کنم؟ این خلاف برادری بود. برای اینکه برادرند در اینکه آن معنایی که اسلام می‌خواهد با هم پیش ببرند. این برادری است. برادری را برای این درست کردند که منسجم بشوند به هم، و با هم یک ندا پیش بروند.

سفارش به نظم دادن امور

حضرت امیر در دستوری که می‌دهد می‌گوید امورتان را نظم بدهید.[3] نظم همین است. نظام همین است. همه جامعه باید نظم داشته باشند. انحصار به ژاندارمری و انحصار به ارتش و اینها نیست. همه جامعه نظم لازم دارد. اگر نظم از کار برداشته بشود جامعه از بین می‌رود. حفظ نظام، یکی از واجبات شرعیه و عقلیه است که نظام باید محفوظ باشد. آنهایی که می‌گویند …

رسیدگی شبانه به خانه‌های بی‌بضاعت و دلجویی از یتیمان

… است مع ذلک وضع زندگی‌اش آن طور بوده. یعنی جوری بوده است که برای دیگران قابل تحمل نبوده. خودش هم می‌فرماید که شما قدرت بر این ندارید؛ به این طور زندگی قدرت ندارید. لکن من را اعانت کنید به تقوا. یک حاکمی که سعه مملکتش آن است، وقتی که شب می‌شود، شبش آن طور است. وقتی می‌رود دنبال خانه‌هایی که بی‌بضاعت هستند. در یک نقلی‌ است که ایشان تشریف بردند در یک خانه‌ای که چند تا بچه بودند و پدرشان را از دست داده بودند، ایشان رفتند بچه‌ها گریه می‌کردند، رفتند و نوازش کردند، و یک چیزهایی مثلًا بهشان دادند و پرستاری کردند. و آن آخر که می‌خواستند [خدا حافظی‌] بکنند- در نقل هست که- بنا کردند یک جور صدایی کردند که بچه‌ها را بخندانند. فرمودند من وقتی آمدم اینها گریه می‌کردند، و من میل دارم حالا که می‌روم اینها خنده بکنند. این یک حاکمی [است‌] که سیر حکومتش از حجاز تا مصر و ترکیه و همه این جاها تحت فرمانش بوده، و آن وضع زندگی‌اش که یک پوستی- به حسب نقل- داشتند، خودشان و حضرت زهرا- سلام الله علیها- شب این را زیرشان می‌انداختند رویش می‌خوابیدند،- فردا هم- روز هم علوفه را می‌ریختند …

حضور در دادگاه قاضی منصوب خود در دعوا با یک یهودی ذمی

… حاکم را، شرایط مامورین دولت را، کیفیت حکومت را آن طوری که در اسلام مقرر است، همان طوری که در صدر اسلام بود که حکومت نسبت به تمام افراد به یک نظر و قانون نسبت به تمام افراد یک طور جریان دارد، حکومتی که رئیس حکومت را به دادگاه می‌خواهد و می‌رود به دادگاه. در زمان علی بن ابی طالب- سلام الله علیه- که اختلافی بین ایشان و یک نفر از افراد ذمّی، یهودی پیدا شد، همان قاضی که خود ایشان تعیین کرده بودند، احضار کرد حضرت را. حاکم وقت را احضار کرد، ولیّ امر وقت را احضار کرد. ایشان هم رفتند. وقتی هم رفتند آنجا قاضی می‌خواست یک احترامی بگذارد. حتی به اینکه کنیه حضرت را ذکر کند. به حسب نقل، این است که ایشان گفتند نه. قاضی باید نسبت به همه علی السّوا باشد، نظرش یک جور باشد. از آداب قضای اسلامی یکی این است که وقتی نگاه هم می‌خواهد بکند به طرفین، یکی …