… به محیط تعلیم و تعلّم کمککنند؛ هر کس به هر نحوی که میتواند. کسی نمیتواند بگوید «امروز کشورما از لحاظ تعلیم و تربیت هیچ نقصیندارد» نه. انصافاً نقصهای زیادی هست. ما از اوّلِ انقلاب تا کنون، از دستگاههای مسؤول، مرتّب آمار مدرسه سازی دریافت میکنیم. درست هم هست. اما باز هم وقتی نگاه میکنیم، مدرسههای ما، در بعضی از نقاط، دوشیفتی و سه شیفتی است؛ آن هم با مشکلات زیاد و امکانات کم! این، یک نقیصه بزرگ است. چهکسی باید این نقیصه را برطرف کند؟ من عرض میکنم: مردم. پولدارها و متمکّنین باید در رفع این نقیصه بکوشند. متمکّنین جامعه مانمیتوانند معلّم درست کنند. دولت باید مقدّماتش رافراهم کند تا معلّم درست شود. البتهباب تربیت مدرس و تربیت معلّمینِ حرفهای و فنّی، برای …
گذاشتن پایهٔ اول تربیت در سنین نوجوانی و آغاز جوانی
… و جوشیده، بعدها کمرنگ شده یا زایل شده یا به عکس تبدیل شده و جهتها عوض شده، ناشى از کمبود آگاهى و فکر و اراده و روشنبینى و روحیه است؛ یعنى صفات اساسى در یک انسان تربیتشده، که ما باید این انسان را تربیت کنیم و این صفات را در او بدمیم و این در دست شما است؛ یعنى پایهى اوّل را شما میگذارید؛ بخصوص در سنین نوجوانى و آغاز جوانى که جوانها در اختیار آموزشوپرورش هستند.
جبران خلأ تربیت دینی خانوادهها در مدرسه
آنچه امروز به اعتقاد بنده بیش از همهچیز باید در آموزشوپرورش ما به آن توجّه بشود، اعتقاد اسلامى و عمل اسلامى است که در دانشآموزان باید احیا بشود؛ یعنى باید اینجور باشد که اگر کودکى از یک خانوادهاى بىاعتقاد و بىمبالات نسبت به عمل و اعتقاد اسلامى به مدرسه مىآید یا از خانوادهاى مىآید که اعتقاد و مبالاتشان هم نسبت به افکار و عمل اسلامى بد نیست ولیکن توانایى اثرگذارى روى طفل را ندارند ــ به خاطر بىسوادى، به خاطر کمبودهاى فکرى، کمبودهاى روانى والدین ــ اگر از یک چنین خانوادهاى هم کودکى وارد محیط تحت تصرّف و تسلّط آموزشوپرورش میشود، باید اینجا آن خلأها جبران بشود؛ یعنى این کودک تبدیل بشود به یک آدم متدیّن؛ هم علماً، هم عملاً، هم اعتقاداً، و هم در رفتار و عمل؛ باید همّت این باشد. البتّه همهی ما توجّه داریم که یک انسان اسلامى فقط آن انسانى هم نیست که اعتقاد اسلامى داشته باشد و عمل اسلامى بکند، بلکه اخلاق اسلامى هم رکن اساسى است؛ وَالّا اگر فرض کنیم انسانى را …
قرار داشتن آموزش و پرورش در خط مقدم تهاجم فرهنگی
اینکه اسم آوردند از «تهاجم فرهنگى» و گفتند شما در خط مقدّم این تهاجم هستید، این حق است؛ بنده این را قبول دارم؛ چون تهاجم فرهنگى به مقصود بىاعتقاد کردن نسل نو انجام میگیرد؛ هم بىاعتقاد کردن به دین، هم بىاعتقاد کردن به اصول انقلابى و آن تفکّر فعّالى که امروز استکبار از آن میترسد و قلمرو قدرتهاى استکبارى را دارد به خطر مىاندازد.
بنا نشدن آموزش و پرورش از آغاز بر مبنای صحیح و تلاش برای ایجاد آن
البتّه آموزشوپرورش یک بناى قدیمى است در کشور ما لکن نه با هندسهى صحیحى از آغاز کار؛ اوّلِ کار، آموزشوپرورش را مثل اغلب بناهاى فرهنگى بر یک مبناى صحیحى نگذاشتند. شما دارید مجاهدت میکنید که این مبناى صحیح را به وجود بیاورید؛ بنابراین مشکلات زیادى دارد. این مشکلات را تحمّل بکنید آقایان و آن را به حساب جهاد در راه خدا بگذارید؛ و واقعاً جهادى است در راه خدا. این را، هم شما آقایان باید توجّه داشته باشید که این یک عمل جهادى است که شما انجام میدهید، هم معلّمین سراسر کشور و زنان و مردان معلّم در هرجا که هستند …
نقش رسمی و غیررسمی آموزش و پرورش در صحیح انجام شدن انتخابات
… خودشان را اعلام بکنند؛ این میشود آن شکل صحیح اسلامى که هر کسى آگاهانه به یک نحوى با نظام دارد بیعت میکند؛ خود این بیعتى است با نظام اسلامى؛ وقتى که به شکل صحیحى انجام بگیرد، حقیقتاً بیعت مجدّدى است که آن شخص دارد انجام میدهد و این بسیار چیز مهم و خوبى است. آموزشوپرورش هم در آن حدّى که به عهدهى او است، چه رسماً، چه مِن غیر رسمٍ،[9] و به خاطر حضورش در قشرهاى مردم، در بین جوانها، در میان خانوادهها، میتواند نقشهایى بیش از آنچه رسماً معیّن شده داشته باشد؛ در همهى این بخشها انشاءالله کوشش بشود، یعنى شما آقایانِ مدیران کوشش کنید که این کار به بهترین وجهى انجام بگیرد.
لزوم تلاش مضاعف برای رفع خلأ تعلیم و تربیت در کشور
… ــ که من دیروز هم عرض کردم ــ یعنى اهمّیّت بدهید به معلّم بودن. معلّم بودن افتخارى است؛ فوق خیلى از چیزها است. هر کسى افتخار کند به اینکه معلّم است و قدر بدانند معلّم بودن را و تلاش کنند براى تعلیم و تربیت که این یکى از بزرگترین ارزشهاى نظام اسلامى ما است. امیدواریم که خداوند متعال کمک کند، توفیق بدهد که این بساط تعلیم و تربیت در کشور ما روزبهروز رنگینتر و گستردهتر بشود و آموزشوپرورش انشاءالله تلاشهاى خودش را به جایى برساند که حقیقتاً در کلّ کشور خلأ تعلیم و تربیت باقى نماند؛ در هیچ جا. ما تلاشهاى زیادى را در این سالهاى اخیر شاهد بودهایم لکن تلاشهاى مضاعفى را هنوز احتیاج داریم. هر چه ممکن است جوانهاى خوب این مملکت بایستى بیفتند در میدان تعلیم و تربیت و همراه نسل قبلى که خودِ آنها را تعلیم کرده، بىسوادى را و بىفرهنگى را و بىتربیتى را در این کشور ریشهکن کنند. ما در طول سالهاى تأثیر تربیت اروپایى، لطمههاى زیادى دیدیم که جبران آن …
مدرسه و فرهنگ سنگر مبارزه با کفر و استکبار جهانی
من به شما فرهنگیان عزیز، اوّلاً عرض میکنم مسئلهی فرهنگ و تعلیم و تربیت، مسئلهی اوّل در نظام ما است. براى بلندمدّت، هیچچیز در کشور اهمّیّت تعلیم و تربیت را ندارد. نقش معلّم و نقش مربّى در جامعهی ما، نقش طراز اوّل است. درحقیقت سنگر مبارزهی با کفر و استکبار جهانى و با ظلم و قلدرى شیاطین سیاسى عالم، همین سنگر مدرسه است؛ سنگر تعلیم و تربیت است؛ سنگر فرهنگ است. و این دانشآموزان نونهالى که در اختیار دستگاه فرهنگى قرار دارند، اینها عزیزترین و سرشارترین سرمایه و ذخیرهی این ملّتند براى آینده. قدر تعلیم را، تربیت را، معلّمى را، سنگر فرهنگى را بدانید. جوانها و نوجوانها قدر این درس و بحث و فراگیرى و خودسازى را که در این …
آموزش و پرورش کامل پایهٔ آموزش عالی و نظام حکومتی کامل و صلاح کشور
من مجدّداً میخواهم به شما برادران و خواهران فرهنگى عزیز تأکید کنم و توصیه کنم که این کار را مهم بشمارید، به آن اهمّیّت بدهید -همچنان که میدهید- قدر آن را بدانید، با مشکلات آن صبر کنید، و بدانید که اساسیترین کار و بنیادیترین کار در جامعهی ما این است. و انشاءالله آموزش و پرورش کامل، آموزش عالى کامل را به دنبال خواهد داشت و این هر دو، نظام ادارى و تشکیلاتى و حکومتى کامل و حدّ عالىِ مطلوب را به دنبال خواهند داشت؛ و اساس صلاح ملّت و دولت و کشور از اینجا است.امیدواریم خداى متعال به برکت روح بزرگ امام عزیزمان -این محبوب فقیدِ ملّت که انشاءالله در جوار صدّیقین و صلحا و انبیا در پیشگاه پروردگار متنعّم است و یقیناً ناظر و نگران حال ملّت و شما مردم است- و انشاءالله با دعاى آن روح بزرگ و به برکات توصیههاى آن شخصیّت عظیم، راه درست را همواره به ما نشان بدهد، ما را بر ادامهی راه درست کمک کند و ما را مشمول ادعیهی ولیعصر (ارواحنا فداه) و مشمول توجّهات و تفضّلات خودش قرار بدهد. خداوند انشاءالله شما برادران و خواهران عزیز را محفوظ بدارد و به شما هم کمک کند.
سفارش به جدی گرفتن کار ترویج نهجالبلاغه بهعنوان کاری بسیار ارزشمند
… و زبدگان و بچّههاى بااستعداد و خوشحافظه ــ چه دختران و چه پسران ــ که در وادى ترجمهى نهجالبلاغه و حفظ نهجالبلاغه و فراگیرى این کتاب مقدّس افتادهاید، بدانید که این کتاب بسیار بابرکتى است و بسیار باعظمت است و این را مغتنم بشمرید و پیش بروید. معلّمین و مربّیان و وزارت و معاونت مربوطه و برادرانى که این کار را دنبال کردهاند، بدانند که این یکى از آن ذىقیمتترین کارها است؛ نبادا این کار را کم بگیرید،[2] نبادا این کار را کوچک بگیرید! این را بیست سال دیگر جامعهى ما خواهد فهمید که این اجتماع امروز شما و این نهجالبلاغهیادگیرىِ شما چه آثارى خواهد داد؛ بدانید که این یک نهال بابرکت است. این [نهال] امروز به دست برادران عزیزمان در بنیاد نهجالبلاغه و در وزارت آموزش و پرورش و بقیّهى کسانى …
مسئولیت پیگیری کارهای رسانهای برای چهرهنگاری معلم
… رمان ــ تولید کنیم که وقتی انسان آن کتاب را خواند، عاشق معلّم بشود. پویانمایی، فیلم، سریال، کارهای گوناگونی از این قبیل ــ کارهای رسانهای ــ اینها به عهدهی دستگاههای دولتی، صداوسیما، دستگاههای هنری، وزارت ارشاد و امثال اینها است؛ این [کارها] باید بشود. چه کسی دنبال کند؟ آموزشوپرورش؛ یکی از کارهای آموزشوپرورش این است که این را دنبال کند. هدف هم چهرهنگاری شایستهی معلّم [باشد]. این مطلب اوّل.
مشکلات مادی، معیشتی، کاری و فضای آموزشی
… که بنده اینجا عرض میکنم تشکّر را، برای توجّه دادن افکار عمومی کشور به اهمّیّت تعلیم و تربیت و اهمّیّت معلّم است. مشکل بسیاری از مسائل ما ناشی از افکار عمومی است؛ اگر افکار عمومی نسبت به یک قضیّهای توجیه بشوند، توجّه پیدا کنند، انجام آن کار آسانتر خواهد شد. ما الان در مسئلهی آموزشوپرورش مشکلات مادّی داریم، مشکلات معیشتی داریم، مشکلات کاری داریم، مشکلات فضای آموزشی داریم؛ اگر افکار عمومی نسبت به این مسئله حسّاس بشود، معلّم را بشناسد، قدر معلّم را بداند، این در همهی این مشکلات اثر خواهد گذاشت؛ ما این را میخواهیم. بنده صریحاً وظیفهی عمومی را برای تشکّر از معلّمین عرض میکنم، برای اینکه افکار عمومی توجّه به این مسئله پیدا کند.
پیشرفتهای مهم گزارششده از سوی وزیر آموزشوپرورش
چند کلمه در باب آموزشوپرورش بر این اساس عرض میکنم. البتّه بیانات آقای وزیر بیانات بسیار خوبی بود؛ خیلیهایش ناظر بود به تذکّراتی که قبلها داده شده. الحمدلله پیشرفتهایی که ذکر کردند، پیشرفتهای مهمّی است؛ بعضی از آنها را ما در گزارشهایمان هم داشتیم که حالا ممکن است اشاره کنیم.
لزوم ادامهٔ کار تا رسیدن به مقاصد توصیههای پیشین
برادران عزیز، خواهران عزیز! دربارهی آموزش و پرورش خیلی حرف زدهایم، بنده هم تا حالا زیاد صحبت کردهام، دیگران هم زیاد گفتهاند، شماها هم زیاد گفتهاید. و خیلی از حرفهایی که قبلاً زدهایم، توصیههایی که کردهایم، امروز هم میشود همان توصیهها را کرد؛ یعنی کار به سرانجام و پایان در بسیاری از مواردی که باید برسد نرسیده؛ تلاش شده الحمدلله، لکن کار بایستی ادامه پیدا کند تا به آن مقاصدی که مورد نظرمان است برسد. امروز هم من چند نکته را میخواهم عرض بکنم.
لشکر عظیم فرهنگی با میلیونها دانشآموز و معلم
پس بنابراین، بحث دربارهی تحوّل و شناختن زیربنای تحوّل، برای ما روشن خواهد کرد که این شبکهی عظیم فرهنگی، این لشکر عظیم فرهنگی، یعنی آموزش و پرورش که تقریباً حدود چهارده میلیون دانشآموز دارد، حدود یک میلیون معلّم و کارمند و مدیر و مانند اینها دارد، چه بروندادی باید داشته باشد و چگونه [به دست میآید]. این مسئلهی تحوّل که ما داریم بحث میکنیم، باید این را برای ما روشن کند که برونداد چه باشد و چگونه این برونداد به دست بیاید؛ چه آگاهیهایی، چه مهارتهایی، چه خصوصیّات اخلاقیای، چه خصوصیّات رفتاریای باید در محصول و متخرّج[4] این دوازده سال وجود داشته باشد.
رفع کمبود فضاهای آموزشی و مدارس چندنوبته در کشور
… میرسد که امروز شرایط شما و مسئولان محترم آموزش و پرورش برای کیفی کردن آموزش و پرورش، برای تحوّل اساسی و بنیادین در این دستگاه مهم و حسّاس آمادهتر است. یکروزی ما هجده میلیون دانشآموز داشتیم، امروز کمتر از سیزده میلیون دانشآموز داریم؛ این یک فرصت است. یکروزی بود که ما از لحاظ فضاهای آموزشی دچار عسرت جدّی بودیم؛ مدارس دو نوبته و سه نوبته در سطح کشور کم نبود؛ امروز خوشبختانه آن وضعیّت وجود ندارد. در اغلب جاهای کشور، مدارس وضع خوبی دارند؛ افرادی هم علاقهمندند، میآیند و وارد میشوند که بایستی این جریان [حفظ شود]. امروز بنابراین شرایط آماده است برای اینکه ما بتوانیم این تحوّل را انجام بدهیم. بههرحال خوشبختانه کشور دارای ثبات است، دارای امنیّت است، مسئولین دولتی با علاقهمندی مشغول کار هستند. …
آموزشوپرورش و رسانهها ابزار گسترش اندیشهورزی در جامعه
… «أفَلا یَعقِلون»، «أفَلا یَتَدَبَّرون» داریم. ما باید جوشیدن فکر و اندیشهورزی را در جامعهی خودمان به یک حقیقت نمایان و واضح تبدیل کنیم. البتّه این از مجموعهی نخبگان شروع خواهد شد، بعد سرریز خواهد شد به آحاد مردم. البتّه این راهبردهایی دارد، الزاماتی دارد. ابزار کار، آموزشوپرورش و رسانهها است؛ که باید در برنامهریزیها اینها همه لحاظ شود و بیاید.
گله نداشتن از آموزش و پرورش
ما باید بتوانیم حوزهی علمیه را آماده کنیم. الان حوزهی علمیه آماده نیست. من هیچ گلهای از آموزش و پرورش ندارم؛ این را به شما عرض کنم. من حوزهای هستم، خودم دارم حوزه را میبینم؛ حوزه الان آمادگیای ندارد که ما بگوئیم آقا بیا وارد شو، مواد لازم را برای تربیت معلم و مواد لازم را برای تنظیم کتاب درسی بر طبق تفکر دینی و راهنمائیهای دینی آماده کن. این کار هم جزو کارهای …
وزیر جدید عنصری فعال، پیگیر و پرکار
این وزیر محترم جدید که بیاناتشان را شنیدید، ایشان هم آنطور که من دیدم و فهمیدم، یک عنصر فعال، پیگیر و پرکاری هستند و امیدواریم انشاءاللَّه در آن زمینهها هم به وظائفی که هست، عمل شود. من حرفم فراتر از این است. مخاطب این حرف هم فقط شما معلمین نیستید؛ مخاطب این حرف ملت ایران است؛ مجموعهی مردمی است که شما دایرهی تعلیم و تربیت را برای آنها گشودهاید تا آنها وارد این دایره شوند. ارزشگذاری برای یک عملی، یک اقدامی، یک هویتی است که به نظر ما …
شنیدن مسائل آموزش و پرورش از زبان دستاندرکاران آن
… جلسهی نمادین برای ابراز ارادت به معلمان است. در واقع با اظهار ارادت به شما عزیزانی که اینجا تشریف دارید، ما بدین وسیله به جامعهی بزرگ معلمان در سراسر کشور، اظهار ارادت و اخلاص میکنیم و به آنها عرض میکنیم که ما قدر وجود شما، شغل شما و زحمات شما را میدانیم. در درجهی بعد، این جلسه فرصتی است برای اینکه ما از مسائل آموزش و پرورش، فراتر از گزارش و نوشته، از زبان و دل کسانی که در اعماق این اقیانوس وسیع مشغول تلاش و خدمت هستند، مطالبی را بشنویم.
سهم معلم، مدیران آموزش و پرورش و مسئولان تصمیمگیر در تأمین منزلت معلم
… بهوجود میآید؛ به شرط اینکه به آن اعتقاد وجود داشته باشد. همین کاری که ما داریم میکنیم، یکی از کارهایی است که به این امید انجام میگیرد که منزلت معلم و تعلیم و تربیت در جامعه بالا برود. بنابراین اینها دستوری و بخشنامهیی نیست؛ اینها را باید تأمین کرد. یک مقدار به خود معلم مربوط است، یک مقدار به مدیران تعلیم و تربیت در آموزش و پرورش مربوط است، یک مقدار هم البته به مسؤولانِ تصمیمگیر کشور ارتباط پیدا میکند.
اولویت سهم مسجدسازی در اعتبارات فوقبرنامه
به مدیران آموزش و پرورش و علوم یادآوری میکنم که سهم مسجدسازی و مسجدپردازی باید در اعتبارات فعالیتهای فوق برنامه، در ردیف اوّل و بیش از سهم دیگر بخشهای این سرفصل باشد.
لزوم همکاری وزارت آموزش و پرورش با اتحادیه
لازم است از راهنماییها و تجارب حضرت آقای جنتی، حداکثر استفاده را بنمایید، مقتضی است که وزارت محترم آموزش و پرورش و دیگر دستگاهها با جنابعالی در پیشرفت کارهای آن نهاد، همکاری لازم را مبذول دارند.
وظیفهٔ مسئولان پرورشی مدارس در اولویت دادن به نماز
۴. مسئولان پرورشى مدارس نماز را در رأس برنامههاى پرورشى به شمار آورند؛
قدردانی از مسئولان و مربیان پرورش دانشآموزان المپیادی
… خودشان آن را تصریح میکنند؛ در حالی که چند سال قبل، به این صراحت نمیگفتند. ملت ما با دست خالی و تنها و غریب شروع کرده است و امروز نشانههای یک پیشرفتِ انشاءالله چشمگیر را که در سالهای آینده عاید خواهد شد، در چهرهاش مشاهده میکنیم که جوانههایش شما هستید. من باید از آقایانی که در آموزش و پرورش کشور مسبّب این حرکت شدند، تشکّر کنم؛ از آقای دکتر «نجفی» و دکتر «حدّاد عادل» که واقعاً از همان سال اوّلِ پیروزی انقلاب دنبالِ این مسائل بودند و همهی آقایانی که در این زمینه زحمت کشیدند: مربّیانی که شما جوانان را آمادهی ورود در این مبارزه و رقابت و میدان کردند و خودِ شما که زحمت کشیدید و اراده کردید.
تربیت کودکان و نوجوانان شایستهٔ دوران سازندگی
… ملّت ایران بحمدالله از اوّل انقلاب تا امروز، با اتّحاد و وحدت کلمه، کار خود را پیش برده است، باز هم باید همین وحدت کلمه وجود داشته باشد؛ تلاش براى سازندگى باید وجود داشته باشد؛ دانشگاههاى کشور باید کار کنند و تلاش کنند تا مدیران متخصّص را تربیت کنند؛ آموزشوپرورش کشور باید تلاش کند تا جوانان و نوجوان و کودکان این ملّت بزرگ و مبارز و فداکار را شایستهى دوران سازندگى تربیت کند.
بهتر شدن آموزش و پرورش و کتاب درسی نسبت به گذشته
بنده یک بار دیگر از همهى شما آقایان و از برادران عزیز تشکّر میکنم. میدانم که واقعاً زحمت میکشید، تلاش میکنید. امروز آموزشوپرورش و کتاب درسى و کلاس و معلّم، واقعاً با گذشته طرف نسبت نیست. حالا چشمم افتاد به ایشان؛ باز هم دنبال کار این فنّىحرفهاىها باید باشید؛ فنّىحرفهاىها در گزارش شما و در بیاناتى که داشتید نبود. واقعاً از جملهى کارهاى بسیار خوب، یکى این قضیّهى مدارس فنّىحرفهاى است که دنبال بشود تا بچّهها بیایند و واقعاً زودتر وارد …
قدردانی از تلاش مسئولان آموزش و پرورش و وزیر
خداوند انشاءالله به شماها توفیق بدهد و کمکتان کند که انشاءالله بتوانید این وظایف بزرگ را انجام بدهید. به مسئولین محترم آموزش و پرورش و وزیر محترم هم که حقیقتاً زحمت میکشند و تلاش میکنند، درود میفرستم و از آنها به خاطر این تلاشها تشکّر میکنم و مجدّداً به خواهران و برادرانى که از نقاط مختلف کشور یا از تهران تشریف آوردهاند، خوشامد عرض میکنم.