رفتن به محتوای اصلی

امت اسلامی

نام‌های دیگر: امت، امت‌سازی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مجموعهٔ مسلمانان جهان به‌عنوان یک پیکره با هویت مشترک.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مسجد اعظم قم به‌مناسبت دومین سالگرد شهادت آیت‌الله سیدمصطفی خمینی— ۱۳۵۸/۰۷/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

دیدید چگونه دولتها یکی پس از دیگری آمدند و امام از دور رهبری میکرد؛ رهبر یعنی آن انسان والا و بزرگی که میتواند در لحظه های مناسب، خواهشهای طبیعی تاریخ را بفهمد، خواسته های طبیعی انسان را بداند، دردها را مانند طبیبی بشناسد و برای آنها درمان مناسب را بفهمد و پیشنهاد کند؛ رهبر یعنی این. رهبر یعنی آن انسان والایی که میداند و برطبق بینش و دانش خود عمل میکند؛ آن‌که میفهمد در هر زمانی به چه احتیاج هست، در هر لحظه‌ای از لحظات تاریخ چه عملی، عمل صالح است. و امام خمینی بدرستی و براستی رهبری کرد و در لحظه‌ی مناسب آن تکان مناسب را به این امّت داد، پاسخ مناسب را به خواسته‌های این امّت داد. رهبری یک امر قراردادی نیست که جمعی بنشینند و کسی را به‌عنوان رهبر خود انتخاب کنند. در یک کاروان آن که صبح زودتر از همه از خواب برمیخیزد، و دیگران را بیدار میکند، و راه را بهتر از همه می‌شناسد، از خطرها نمیهراسد، جلوتر از همه حرکت میکند، یک میدان از همه پیشی میگیرد، شب دیرتر از همه فرود می‌آید، دیرتر از همه میخوابد، غم همه را میخورد، رنج همه را بر دوش تحمّل میکند، راه را میگشاید، خفتگان را بیدار میکند، در راه ماندگان و از راه افتادگان را تشویق میکند، به حرکت تحریک میکند، او رهبر است؛ چه بگویند و چه نگویند، چه نام رهبر به روی او بگذارند و چه نگذارند، چه دشمنان تحمّل بکنند یا نکنند. رهبری یک امر طبیعی و قهری است و امام رهبری خود را در عمل ثابت کرد، رهبری خود را بر همه‌ی ذهنها ثابت کرد؛ دشمن را، آن کسی را که نمیتوانست روحانی را ببیند و رهبری‌اش را بفهمد و بشناسد، امام را ببیند یا رهبری‌اش را بشناسد، در مقابل رهبری خود خاضع کرد؛ امّت را به حرکت در آورد. از ملّت، یعنی از این جمع پریشان و متشتّت، یک امّت ساخت؛ یک امّت، جمعی انسان در خطّی روشن، به سوی هدفی واضح با گامی استوار در حرکت. او امّت ساخت؛ پس براستی امام امّت بود و این امامت ادامه پیدا کرد. این رهبری لحظه به لحظه مردم را بیدارتر و مصمّم‌تر کرد و مرحبا و آفرین بر این ملّت و امّت سخاوتمند، بر این امّت و ملّت راستگو و بر این امّتی که شایسته بود، پاسخ گفت، پیش رفت، به اینجا رسانید. این حادثه، از بزرگ‌ترین حادثه‌هایی بود که میتواند انسان با توجه به ابعاد گوناگون در طول تاریخ قرن اخیر و حدّاقل نیم قرن اخیر آن را به دنیا معرفی کند. جنبش‌های زیادی را دیده‌ایم؛ در آسیای جنوب شرقی و در آسیای شرقی و در آفریقا و خاورمیانه و جنبش‌ها در خود ایران بسیار دیده‌ایم؛ برگها و ورقها پشت سر یکدیگر گشته‌اند و جنبش‌ها و مردها و ابرمردها را نشان داده‌اند، اما این ماجرای دیگری بود.
تشکیل امت اسلامی با خصوصیات و مشخصه‌های منحصر به‌فرد آن، یکی از برکات این بعثت عظیم بود. امت اسلامی صرفاً این نیست که جمعیتی حول یک محور عقیدتی مجتمع شوند، بلکه امت اسلامی - آن‌چنان که پیامبر مکرم اسلام و تعالیم قرآن طراح و برنامه‌ریز آن بوده‌اند - مجموعه‌یی از انسانها هستند که از علم، اخلاق، حکمت، روابط صحیح و اجتماعِ برخوردار از عدالت بهره‌مَندند و نتیجه‌ی همه‌ی اینها رسیدن انسان به اوج تکاملی است که استعداد آن را خداوند در او قرار داده است. امت اسلامی مظهر تربیت اسلامی است؛ و این را نبی مکرم اسلام در نامساعدترین شرایط از صفر آغاز کرد.
یک جلوه‌ی دیگر از اغتنام این فرصت بزرگ، فرصت تماس با بدنه‌ی دنیای اسلام است. دنیا مردمند، نه سیاستمداران، نه فرماندهان زورگو، نه مستکبرین و متکبرین عالم. گاهی میشنوید؛ همین متکبرین محصول ذهن فاسد خودشان را نسبت میدهند به جامعه‌ی جهانی: جامعه‌ی جهانی اینجور میخواهد! جامعه‌ی جهانی یعنی میلیاردها توده‌ی مردم. جامعه‌ی اسلامی هم همین است. امت اسلامی یعنی این بدنه. امت اسلامی زید و عمروی نیستند که به هر وسیله‌ای بر بخشی از این بدنه‌ی عظیم تسلط پیدا کردند و حکمرانی میکنند. امت، این بدنه‌ی مردم است. برکات و خیرات در این بدنه‌ی عظیم است و اراده‌ی آنهاست که میتواند کوه‌ها را جابه‌جا کند؛ حرکت آنهاست که میتواند ارزشهای اسلامی را جهانگیر و همه‌گیر بکند. این در اختیار شماست. در حج هر سالی، انسانِ حاج با انبوه عظیمی از این بدنه‌ی باعظمت امت اسلامی و دنیای اسلام مواجه میشود. این را باید مغتنم شمرد. این فرصت است و باید مغتنم شمرد.

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

عظمت اسلام در قالب امت اسلامی و درخواست توجه دولت‌های اسلامی به آن

یکى از چیزهایى که امروز به این مناسبت باید مورد توجّه قرار بگیرد، عبارت است از عظمت اسلام در قالب امّت اسلامى. درخواست ما از دولتهاى اسلامى این است که نسبت به این مسئله یک توجّه و عنایت مخصوصى را مبذول بکنند؛ بحمدالله‌ ملّتها در این سالهاى اخیر، به مسئله‌ی کلّیّت اسلام و کلّیّت امّت اسلامى توجّه پیدا کرده‌اند؛ نمیگوییم همه‌ی آحاد ملّتها لکن در همه‌ى ملّتها، این آهنگ یگانگى و وحدت و جماعت، در بین مسلمین محسوس است و شنیده میشود؛ این امید و آرزو در دل آحاد مسلمین در …

تأثیر یگانگی امت اسلامی در جلوگیری از فجایع علیه مسلمانان

در این قضایائى که مع‌الأسف علیه مسلمین در دنیا دارد انجام میگیرد و نسبت به آنها در مجامع جهانى این‌جور بى‌اعتنائى میشود، مثل همین قضیّه‌ی اخیرِ بسیار مهم و فاجعه‌آمیز که در فلسطین اشغالى رخ داد، ماجراى حرم شریف ابراهیمى،[5] یا قضایاى بوسنى ‌و هرزگوین،[6] یا قضایاى کشمیر،[7] یا بقیّه‌ی قضایائى که نسبت به ملّتهاى مسلمان یا جمعیّت‌هاى مسلمان در بعضى از کشورها انجام میگیرد، اگر چنانچه امّت اسلامى از یک یگانگى ولو نسبى برخوردار بود و در مقابل این قضایا موضعى میگرفت، مسلّماً این حوادث اتّفاق نمى‌افتاد. شما ببینید فاجعه‌اى به عظمت آنچه در حرم شریف ابراهیمى اتّفاق افتاد، در هر نقطه‌اى از دنیا که اندکى مِساس[8] داشته باشد و ربط داشته باشد با منافع ابرقدرت‌ها اگر اتّفاق مى‌افتاد، چه عکس‌العمل‌هایى بر آن مترتّب میشد! آیا یک دولت را که در پناه حکومت جائرانه‌ی او، …

لزوم حرکت متحد امت در محکومیت و پیگیری مسئلهٔ فلسطین

… کتک بخورند؛ بین اینها فرق است. نمیشود گفت که چرا ملّت مسلمان در فلان کشور و فلان کشور مثل ملّت ایران حرکت نکردند؛ آنجا هم اگر دولتها همکارى میکردند با مردم، آنها را تشویق میکردند، به راه مى‌انداختند، لااقل مانعشان نمیشدند، همین‌جور مردم حرکت میکردند؛ احساسات مردم و درکشان نسبت به این قضیّه بسیار درک بالایى است لکن اینها وظایفى است که ملّتها انجام میدهند و در صورتى این کارها براى آن دستگاهِ غاصب، شکننده خواهد بود که امّت اسلامى یک حرکت متّحد انجام بدهد: متّحداً محکوم کنند؛ متّحداً مؤاخذه کنند؛ متّحداً دنبال کنند قضایا را و نسبت به مسئله‌ی فلسطین تعقیب کنند؛ متّحداً امنیّت صاحبان فلسطین را در خانه‌ى خودشان تأمین و تضمین بکنند؛ و اگر چنانچه این کار از طرف مسلمانها انجام نگیرد، خود آن مردم مظلوم این کارها را خواهند کرد؛ اگر چنانچه دولتهاى اسلامى نتوانند از آن ملّت مظلومى که در خانه‌ى خودش غریب است، یک دفاع جهانى بکنند که آنها بتوانند در خانه‌ى خودشان لااقل امنیّت داشته باشند، خود …

امت اسلامی غیر از سران خائن و چشم‌پوشی‌نکردن از قربانی‌های ۴۵ساله

… در همان کشورها شما بروید با آحاد مردم مصاحبه کنید؛ اگر راست میگویید و تبلیغات جهانى آزاد است. [امّا] اینجا که میرسد، دیگر آزادى تبلیغات و آزادى بیان معنى ندارد؛ دیگر جزو اصول دموکراسى غرب شمرده نمیشود! بروند با مردم مصاحبه کنند، ببینند مردم چه میگویند. مگر امّت اسلامى حاضر است از این‌همه قربانى‌اى که در این ۴۵ سال داده است صرف نظر بکند؟ مگر امّت اسلامى همان چهار نفر شاه و رئیس‌جمهور خائنى هستند که هر چه آمریکایی‌ها اشاره کنند، آنها دودستى تقدیم میکنند؟ امّت اسلامى، امّت اسلامى است؛ امّت عرب هم در محدوده‌ى خودش باشهامت‌تر و سربلندتر از این حرفها است و این مبارزه به درون ملّتها کشیده خواهد شد، همچنان ‌که کشیده شده است. پس روشن شد که مسئله‌ى ناسیونالیسم و قومیّت نمیتواند مشکلات بزرگ را حل کند و اسلام باید حل کند و به فضل الهى حل خواهد کرد. …

عزت امت اسلامی با جهاد و ذلت با ترک آن

وَ اللهَ اللهَ فِى الجِهادِ بِاَموالِکُم وَ اَنفُسِکُم وَ اَلسِنَتِکُم فى سَبِیلِ الله‌؛ یعنى الله‌ الله‌ در جهاد، جان شما و جان جهاد فى‌سبیل‌الله‌؛ نبادا جهاد در راه خدا را ترک کنید. جهاد با مال، با جان، با زبان؛ جهادى که امّت اسلامى تا آن را داشت، ملّت نمونه‌ى دنیا بود؛ وقتى آن را از دست داد، شد ذلیل. نویسندگان مسیحى که در انجیلشان از قول مسیح نقل کردند که اگر کسى به این طرف صورتت سیلى زد، آن طرف را جلو بیاور یعنى ما اصلاً اهل جنگ نیستیم؛ اینها صلح، سازش مطلق و مهربانى شعارهایشان است و هنوز هم میگویند و هنوز هم از رو نرفته‌اند! و شعارشان آن بود، شروع کردند …

بنای امت اسلامی بر نفوس قوی به ذکر خدا و اطمینان به وعدهٔ الهی

والیوم، اذ تسعى کلّ الایادى الخبیثة فى العالم لجرّ الاجیال الانسانیّة نحو الفساد والغرق فى المادّیّات، فانّ على المسلمین أن یصونوا أنفسهم، عبر التّحلّى بالتّقوى والاعتصام بحبل الله‌، من الانجراف مع هذا السّیل العرم، ویقیموا صرح الامّة الاسلامیّة على قاعدة صلبة من نفوس قویّةٍ بذکر الله‌، وارادةٍ مطمئنّة بالوعد الالهی. خصوصاً ونحن نعیش ذکرى استشهاد مولى المتّقین وامیرالمؤمنین علىّ ‌بن ابى‌طالب (علیه ‌السّلام). فلنجعل اذاً سیرة هذا الرّجل العظیم نبراساً ینیر لنا دربنا اللّاحب.

بنای امت اسلامی بر نفوس قوی به یاد خدا و اطمینان به وعدهٔ الهی

برادران و خواهران! امروز که همه‌ى دستهاى پلید در جهان میکوشند تا نسلهاى بشرى را به سوى فساد و غرق شدن در مادّیّات بکشانند، مسلمانان باید با برخوردارى از تقوا و چنگ زدن به ریسمان خدا، خود را از افتادن در کام این سیل بى‌امان محفوظ و مصون بدارند و کاخ رفیع امّت اسلامى را بر شالوده‌اى محکم از نفوسى که با یاد خدا قوى است و اراده‌اى که به وعده‌ى الهى مطمئن است، بر پا دارند؛ بویژه که ما در ایّام شهادت مولاى متّقیان، امیرالمؤمنین علىّ‌بن‌ابى‌طالب (علیه ‌السّلام) به سر میبریم، بنابراین باید سیره‌ى این بزرگ‌مرد را چراغ راه آینده‌ى خود بسازیم.

محوریت تقوا در روایت نبوی دربارهٔ نشانه‌های انحراف ملت مسلمان

یک روایتى دیدم که نبىّ اکرم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) براى امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) شرح میدهد آن نشانه‌هاى انحراف در ملّت مسلمان را؛ این ‌جور میشوند، این‌ جور میشوند؛ همه‌ى تکیه‌ها در نهایت و در مآل،(۱۷) بر روى تقوا است. در همین آیات مربوط به نوح، بعد از این آیه‌اى که خواندم، خداى متعال میفرماید: تِلکَ مِن اَنباءِ الغَیبِ نوحیها اِلَیکَ ما کُنتَ تَعلَمُها اَنتَ وَلاقَومُکَ مِن قَبلِ هذا فَاصبِر اِنَّ العاقِبَةَ لِلمُتَّقین؛(۱۸) عاقبت مال متّقین است؛ فرجام نیک، وابسته‌ى به …

آشکار شدن ظرفیت امت در برپایی نظام سیاسی برخاسته از عقیده‌اش

والسّاحة الثّانیة هى ساحة العمل و الواقع. فبعد اقامة الدّولة الاسلامیّة المبارکة فى ایران، وبدء مرحلةٍ جدیدةٍ فى حیاة الامّة الاسلامیّة، وانّکشاف تلک الطّاقة الضّخمة فى الامّة الاسلامیّة، طاقة إقامة نظامٍ سیاسىٍّ منبثقٍ عن عقیدتها؛ بعد ذلک، تصاعدت عملیّات المجابهة والتّامر المعاندة المتعصّبة الاستکباریّة، وخاصّة الامریکیّة، ضدّ الاسلام فى جمیع ارجاء العالم. ومأساة البوسنة و الهرسک نموذجٌ لذلک.

لمس وجود امت واحده و رهایی از احساس ضعف و خودباختگی در حج

حجّ ابراهیمى همان حجّ محمّدى است که در آن، حرکت به سمت توحید و اتّحاد، روح و سرلوحه‌ى همه‌ى مراسم و شعائر است؛ حجّى مایه‌ى برکت و هدایت و ستون اصلى در حیات و قیام امّت واحده؛ حجّى سرشار از منافع و پُربار از ذکر خدا؛ حجّى که در آن، ملّتهاى مسلمان وجود امّت فراگیر محمّدى (صلّى الله‌ علیه و آله) و حضور خود در آن را لمس میکنند و با احساس برادرى و نزدیکى ملّتها، از احساس ضعف و عجز و خودباختگى رها میشوند. حجّ ابراهیمى آن است که در آن، مسلمین از تفرقه به جمعیّت حرکت کنند و کعبه را که بناى یادبود توحید و رمز برائت و نفرت از شرک و بت‌پرستى است، با معرفت به معناى رمزىِ آن طواف کنند و از ظاهر و پیکره‌ى مناسک به باطن و روح آن برسند و از آن براى زندگى خود و زندگى …

شادی از بیداری مسلمانان و غم و احساس مسئولیت در رنج آنان

… مصر داراى سابقه‌ى در اسلام است؛ ملّت مصر افتخارات بزرگى در راه افکار نوِ اسلامى و مبارزات اسلامى دارد. این ملّت، ملّت غیورى است؛ یقین است که این ملّت حاضر نیست خیانت سران خودش را تحمّل کند و با آنها درگیرى پیدا میکند. درگیرى مردم مصر به ما چه ارتباطى دارد؟ هر جا مسلمانها بیدار بشوند، ما خوشحال میشویم؛ هر جا مسلمانها مشتشان را گره کنند، ما خوشحال میشویم؛ هر جا مسلمانها کتک بخورند، ما غمگین میشویم و احساس مسئولیّت میکنیم. امّا ما نیستیم که بخواهیم وارد بشویم و ملّتى مثل ملّت مصر را متوجّه تکالیفشان کنیم؛ خودشان میدانند تکلیفشان را؛ خودشان آگاهند چه باید بکنند و درست فهمیده‌اند. ملّت مصر درست فهمیده است، جوانهاى مصر درست فهمیده‌اند که با آن حکومتى که دارد به آرمان اسلامى و به …

تحمل نکردن طولانی وضعیت کنونی مسلمانان از سوی امت اسلامی

و من عرض بکنم که دولتهاى اسلامى این فرصت را امروز دارند که در جهت خواست ملّتهایشان و مصالح امّت اسلامى حرکت کنند؛ وَالّا اگر چنانچه آنها حرکت نکنند، دیرى نخواهد گذشت ــ ملّتها بیدار شده‌اند ــ که ملّتها خودشان دست به ‌کار خواهند شد و تصمیم خواهند گرفت. و امّت بزرگ اسلامى براى دیرزمانى تحمّل نخواهد کرد این وضعیّتى را که امروز با مسلمانها دارد انجام میگیرد.

نگاه به زندگی امت فراتر از ملت‌ها و نژادها

نظر افکندن به عرصه‌ى عظیم زندگى امّت اسلامى، فراتر از ابعاد ملّتها و نژادها و قوم‌وقبیله‌ها، و نظر افکندن به اعماق وجود خود و فراگرفتن راه و جهت و شیوه‌ى زندگى، چنان ‌که شایسته‌ى او است، و همه در پرتویى از ذکر خدا؛ این است آن سرچشمه‌ى معرفتى که هرساله در حج، فیّاض و بى‌زوال، بر انبوه خلایقِ گردآمده، در حرم امن خدا سیلان مى‌یابد و کسانى را که ظرف ذهن و دل خود را بگشایند، از این زلال معرفت سیراب میسازد.