رفتن به محتوای اصلی

امت اسلامی

نام‌های دیگر: امت، امت‌سازی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مجموعهٔ مسلمانان جهان به‌عنوان یک پیکره با هویت مشترک.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مسجد اعظم قم به‌مناسبت دومین سالگرد شهادت آیت‌الله سیدمصطفی خمینی— ۱۳۵۸/۰۷/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۸۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

دیدید چگونه دولتها یکی پس از دیگری آمدند و امام از دور رهبری میکرد؛ رهبر یعنی آن انسان والا و بزرگی که میتواند در لحظه های مناسب، خواهشهای طبیعی تاریخ را بفهمد، خواسته های طبیعی انسان را بداند، دردها را مانند طبیبی بشناسد و برای آنها درمان مناسب را بفهمد و پیشنهاد کند؛ رهبر یعنی این. رهبر یعنی آن انسان والایی که میداند و برطبق بینش و دانش خود عمل میکند؛ آن‌که میفهمد در هر زمانی به چه احتیاج هست، در هر لحظه‌ای از لحظات تاریخ چه عملی، عمل صالح است. و امام خمینی بدرستی و براستی رهبری کرد و در لحظه‌ی مناسب آن تکان مناسب را به این امّت داد، پاسخ مناسب را به خواسته‌های این امّت داد. رهبری یک امر قراردادی نیست که جمعی بنشینند و کسی را به‌عنوان رهبر خود انتخاب کنند. در یک کاروان آن که صبح زودتر از همه از خواب برمیخیزد، و دیگران را بیدار میکند، و راه را بهتر از همه می‌شناسد، از خطرها نمیهراسد، جلوتر از همه حرکت میکند، یک میدان از همه پیشی میگیرد، شب دیرتر از همه فرود می‌آید، دیرتر از همه میخوابد، غم همه را میخورد، رنج همه را بر دوش تحمّل میکند، راه را میگشاید، خفتگان را بیدار میکند، در راه ماندگان و از راه افتادگان را تشویق میکند، به حرکت تحریک میکند، او رهبر است؛ چه بگویند و چه نگویند، چه نام رهبر به روی او بگذارند و چه نگذارند، چه دشمنان تحمّل بکنند یا نکنند. رهبری یک امر طبیعی و قهری است و امام رهبری خود را در عمل ثابت کرد، رهبری خود را بر همه‌ی ذهنها ثابت کرد؛ دشمن را، آن کسی را که نمیتوانست روحانی را ببیند و رهبری‌اش را بفهمد و بشناسد، امام را ببیند یا رهبری‌اش را بشناسد، در مقابل رهبری خود خاضع کرد؛ امّت را به حرکت در آورد. از ملّت، یعنی از این جمع پریشان و متشتّت، یک امّت ساخت؛ یک امّت، جمعی انسان در خطّی روشن، به سوی هدفی واضح با گامی استوار در حرکت. او امّت ساخت؛ پس براستی امام امّت بود و این امامت ادامه پیدا کرد. این رهبری لحظه به لحظه مردم را بیدارتر و مصمّم‌تر کرد و مرحبا و آفرین بر این ملّت و امّت سخاوتمند، بر این امّت و ملّت راستگو و بر این امّتی که شایسته بود، پاسخ گفت، پیش رفت، به اینجا رسانید. این حادثه، از بزرگ‌ترین حادثه‌هایی بود که میتواند انسان با توجه به ابعاد گوناگون در طول تاریخ قرن اخیر و حدّاقل نیم قرن اخیر آن را به دنیا معرفی کند. جنبش‌های زیادی را دیده‌ایم؛ در آسیای جنوب شرقی و در آسیای شرقی و در آفریقا و خاورمیانه و جنبش‌ها در خود ایران بسیار دیده‌ایم؛ برگها و ورقها پشت سر یکدیگر گشته‌اند و جنبش‌ها و مردها و ابرمردها را نشان داده‌اند، اما این ماجرای دیگری بود.
تشکیل امت اسلامی با خصوصیات و مشخصه‌های منحصر به‌فرد آن، یکی از برکات این بعثت عظیم بود. امت اسلامی صرفاً این نیست که جمعیتی حول یک محور عقیدتی مجتمع شوند، بلکه امت اسلامی - آن‌چنان که پیامبر مکرم اسلام و تعالیم قرآن طراح و برنامه‌ریز آن بوده‌اند - مجموعه‌یی از انسانها هستند که از علم، اخلاق، حکمت، روابط صحیح و اجتماعِ برخوردار از عدالت بهره‌مَندند و نتیجه‌ی همه‌ی اینها رسیدن انسان به اوج تکاملی است که استعداد آن را خداوند در او قرار داده است. امت اسلامی مظهر تربیت اسلامی است؛ و این را نبی مکرم اسلام در نامساعدترین شرایط از صفر آغاز کرد.
یک جلوه‌ی دیگر از اغتنام این فرصت بزرگ، فرصت تماس با بدنه‌ی دنیای اسلام است. دنیا مردمند، نه سیاستمداران، نه فرماندهان زورگو، نه مستکبرین و متکبرین عالم. گاهی میشنوید؛ همین متکبرین محصول ذهن فاسد خودشان را نسبت میدهند به جامعه‌ی جهانی: جامعه‌ی جهانی اینجور میخواهد! جامعه‌ی جهانی یعنی میلیاردها توده‌ی مردم. جامعه‌ی اسلامی هم همین است. امت اسلامی یعنی این بدنه. امت اسلامی زید و عمروی نیستند که به هر وسیله‌ای بر بخشی از این بدنه‌ی عظیم تسلط پیدا کردند و حکمرانی میکنند. امت، این بدنه‌ی مردم است. برکات و خیرات در این بدنه‌ی عظیم است و اراده‌ی آنهاست که میتواند کوه‌ها را جابه‌جا کند؛ حرکت آنهاست که میتواند ارزشهای اسلامی را جهانگیر و همه‌گیر بکند. این در اختیار شماست. در حج هر سالی، انسانِ حاج با انبوه عظیمی از این بدنه‌ی باعظمت امت اسلامی و دنیای اسلام مواجه میشود. این را باید مغتنم شمرد. این فرصت است و باید مغتنم شمرد.

شاهدها (۳۴۸ پاراگراف)

لزوم آمادگی برای مقابله با واکنش‌های شرارت‌آمیز مراکز استکباری

اکنون امت اسلامی باید خود را آماده مقابله با مجموعه ای از واکنش های عصبی و شرارت آمیزی کند که مراکز قدرت استکباری در برابر این پدیده عظیم، نشان خواهند داد.

اجازه ندادن امت با توان طبیعی و فرهنگی و انسانی به ادامهٔ تجاوز سلطه‌گران

در آن روز، امت اسلامی با ثروت طبیعی و میراث عظیم فرهنگی و تاریخی و با گستردگی جغرافیایی و نفوس پرشمار انسانی، به قدرت های سلطه گری که دویست سال خونش را مکیده و حرمت و کرامتش را پایمال کرده اند، اجازه نخواهد داد که این طغیان و تجاوز را ادامه دهند.

از یاد نبردن هویت پرقدرت و گره‌گشای امت اسلامی از سوی حاکمان

آنان نباید هویت عظیم و پرقدرت «امت اسلامی» را که می تواند گره گشای بسیاری از مشکلات باشد، از یاد ببرند.

مصالح و اقتدار امت، شاخص تصمیم‌گیری در مسائل جهان اسلام

در مسائل جهان اسلام، شاخص تعیین کننده در تصمیم گیری ها، مصالح امت اسلامی و حفظ اقتدار آن باشد.

مصادیق مصالح امت و لزوم گنجاندن آن‌ها در سیاست دولت‌های مسلمان

امروز خروج اشغالگران از عراق و تثبیت حاکمیت ملی در آن کشور، بیرون رفتن نظامیان بیگانه از افغانستان و تاکید بر اسلامیت و استقلال آن کشور، کمک به ملت مظلوم فلسطین و تقویت مادی و معنوی کسانی که به دفاع از جان و مال و عزت و استقلال خود در برابر غاصبان برخاسته اند، ترویج شعایر دینی و ایمان مذهبی در همه جای دنیای اسلام، نزدیک شدن روزافزون دولت های مسلمان به یکدیگر و حل مناقشات آنان با یکدیگر، فعال شدن سازمان کنفرانس اسلامی و پیگیری حق وتوی آن در شورای امنیت سازمان ملل، همه و همه در جهت مصالح امت اسلامی است، پس باید در سیاست ها و تلاش های همه دولت های مسلمان گنجانیده شود و ملت ها و نخبگان، آن را از حکومت های خود مطالبه کنند.

لزوم اقدام و تحرک در برابر تهدیدهای جدید

این گردهمایى در وقت بسیار لازمى تشکیل شده است؛ زیرا امروز مسلمانان در سرتاسر دنیا با حوادث و تهدیدها و چالشهاى جدیدى مواجهند. وقتى یک موجود زنده تهدید مى‌شود، مقتضاى عقل و منطق این است که نیروى خود را جمع کند، فکر خود را به‌کار بیندازد و در مقابل تهدید، اقدام شایسته و مناسب را بکند. نشستن و سرنوشت را به دست حوادث سپردن، کار یک ملت زنده مثل ملت اسلام نیست. امّت اسلامى در همه‌ى احوال از سوى اسلام به حرکت و قیام و اقدام و فکر، تشویق و تحریض شده است. بنابراین جاى این گردهمایى امروز در دنیاى اسلام خالى بود و شما آن را پُر کردید. انتظار ما این است که به این اجتماع به‌جد نگاه شود و مسائل دنیاى اسلام و تواناییهاى امّت اسلامى به‌طور دقیق مورد بررسى قرار گیرد و راه استفاده‌ى از آن تواناییها هم مشخّص شود. ما …

لزوم شناخت و تکیه بر قدرت ایمان و همبستگی کشورهای اسلامی

… رژیم صهیونیستی هم در یکی از سخت‌ترین دوره‌های حیات نامبارک خود به‌سر می‌برد. جوانان و مردم بیدفاع و بیسلاح و مظلوم و همان دختر و پسر شهادت‌طلب و خانواده‌های تحمّل‌کننده و صبر کننده بر تلخیها و سختیها در طول سه سال اخیر، توانسته‌اند این رژیم را بیچاره کنند. ما میگوییم ملتهای مسلمان باید قدرت خود را - که همان قدرت ایمان و همبستگی بین کشورهای اسلامی است - بشناسند و به آن تکیه کنند.

نگاه به امت اسلامی به‌عنوان موجودی عظیم و قادر به بیداری، برخاسته از ایران

میدان دوم، نشر فرهنگ اسلام ناب و تفکّر دینی و ترویج تفکّری است که به بیداری دنیای اسلام انجامید. نام اسلام و حقیقت اسلام، به شکل فردی در سراسر دنیای اسلام بود - در بین بعضی غلیظ، در بین بعضی رقیقتر - اما نگاه اسلام به دنیا، به ملت و به امّت اسلامی به‌عنوان یک موجود عظیم و دارای استعداد فراوان و قادر به حرکت و بیدار شدن، نگاهی است که در ایران اسلامی ریشه گرفت و ظاهر شد و به همه دنیا اشعاع کرد. نگاه به اسلام از این دید و ترویج این تفکّر در دنیای اسلام - تفکّری که حکومتی به‌وجود آورده است که توانسته آزادی، مردم‌سالاری و حکومتِ متّکی به آراءِ مردم را از درون مفاهیم و تعالیم اسلام بیرون آورد - چیزی است که در هیچ نقطه‌ای از دنیای اسلام در زمان ما و …

دوری از اسلام و سرگرمی به جنگ‌های داخلی و قدرت‌های طاغوتی در طول قرن‌ها

امّت بزرگ اسلامی در طول قرنهای متمادی، چالشها و انحرافهایی داشته است. ما خود را از اسلام دور کرده و سرگرم چیزهایی کردیم که اسلام ما را از آن برحذر داشته بود. در طول این تاریخ طولانی، سرگرم جنگهای داخلی شدیم؛ به وسیله قدرتهای طاغوتی سرگرم شدیم. نتیجه این شد که امّت بزرگ اسلامی در طول قرنهای متمادی بعد از قرون اوّلیه اسلام، نتوانست خود را به هدف و غایتی که پیغمبر اسلام و اسلامِ عزیز برای او پیش‌بینی کرده و در نظر گرفته بود، برساند. با این‌که خدای متعال ثروتهای مادّی زیادی را در کشورهای اسلامی ذخیره کرده و میتوانست وسیله پیشرفت ما باشد، اما در علم و صنعت و بسیاری از شاخصهای پیشرفت، جزو بخشهای عقب‌افتاده عالم شدیم. این چیزی نبود که اسلام برای ما مقدّر کرده بود؛ این چیزی بود که عملِ بد و …

آیندهٔ ترسیم‌شده با اسلام و وظیفهٔ روشنفکران، علما و مسئولان در تسریع آن

… و حرکت عظیم اسلامی، آنها را سراسیمه کرده است؛ لذا مجبورند به قوّه قهریّه متوسّل شوند. قوّه قهریّه هم به دردشان نمیخورد و کارشان را علاج نمیکند. قوّه قهریّه میتواند دولتها و حکومتها را از بین ببرد، ولی نمیتواند حرکت عظیم اسلامی و مردمی را از بین ببرد. امّت اسلامی در حال بیدار شدن و برخاستن است؛ آنها این موضوع را فهمیده‌اند. آینده امّت اسلامی، آینده‌ای است که اسلام ترسیم کرده است. ما به عنوان روشنفکر، به عنوان عالمِ دین، به عنوان مأمور دولت و مسؤول سیاسی موظّفیم این آینده را ترسیم کرده و این پیشرفت را تسریع و تسهیل کنیم.

نیاز امت به حرکت بزرگ و هدفدار بر الگوی حج با سهم دولت‌ها و ملت‌ها

امت اسلامی اکنون برابر الگوی حج، به حرکت بزرگ و هدفداری در زندگی واقعی خود نیازمند است و همه، چه دولتها و چه ملّتهای مسلمان، در این مسئولیّت سهیمند.

برتری امت به سبب انتساب به مکتب نجات‌بخش بشریت، نه نژاد

… تشنه حُجّاج روانه شود. خیلی از این فرصتها در اختیارات امّت اسلامی هست که اگر از آنها استفاده شود، امّت اسلامی همان چیزی خواهد بود که قرآن برای او خواسته است: «فلا تهنوا و تدعوا الی السّلم و انتم الاعلون[3] » یا «ولا تهنوا ولا تحزنوا و انتم الاعلون[4] »؛ شما برترین هستید. البته نه برترین به خاطر نژاد، نه برترین به خاطر این‌که با خدا خویشاوندیای دارید - هیچ‌کس از آحاد آفرینش، نسبتِ ویژه‌ای با خدا ندارد - اما شما برترین هستید، به خاطر انتساب به مکتبی که میتواند بشریت را در عصر حیرتش نجات دهد؛ میتواند در طول قرون، مشعل هدایت را به دست انسانها بدهد و آنها را خوشبخت کند و به نقطه امن و امان و تکامل برساند؛ این امتیاز شماست.

توان خنثی کردن نقشه‌های مستکبران به شرط تمسک به ریسمان الهی

… مسلمانان و کسانی که این گوهر عظیم را در بغل خود دارند - که متأسّفانه درست استفاده نمیکنند - چه میکنند! ببینید با ملت فلسطین چه میکنند! ببینید برای عراق چه نقشه‌هایی میریزند! ببینید برای تصرّف منابع مادّی و معنوی و ثروتهای این منطقه چه خوابهای خوشی دیده‌اند! امت اسلام میتواند جلوِ اینها بایستد و این حرکات سُبعانه را خنثی کند؛ به شرط این‌که به ریسمان مستحکم و عروةالوثقای الهی توجّه کند. شرط دشواری است؛ اما ممکن است. همه آرمانها - از جمله این آرمان - با گفتن و شنیدن و فهمیدن و پایفشردن، تحقّق پیدا میکند. یک روز بود که در کشورهای عربی و میان ملتهای مسلمان هیچ نامی از عظمت و شوکت اسلام نبود؛ اما امروز به برکت پافشاری ملت ایران بر روی آرمان اسلام و فداکاری و قبول مجاهدت، …

وظیفهٔ مسلمانان در نمایاندن پیام اسلام به جهان با رفتار، گفتار و عزم خود

البته وظیفه‌ی ما مسلمانهاست که با رفتار خود، با گفتار خود، با عزم و اراده خود، این پیام را در مقابل چشم مردم جهان قرار دهیم. هرجا که انسانهای مؤمن به اسلام در درون امّت اسلامی یک حرکت همراه با فضیلت از خود نشان دهند، اسلام در چشم مردم دنیا نورانیتر و مطلوبتر خواهد شد. هرجا که از آحاد امّت اسلامی، ضعفها و زبونیها و ذلّتها و پستیها و عقب‌ماندگیها به چشم برسد، این برای شأن اسلام موجب فروافتادن و کاهش خواهد شد. امروز اگر از امّت اسلامی و قدرتمندان امّت اسلامی - کسانی که میتوانند کاری بکنند - سخن و عملی سربزند که نشانه انحطاط باشد، این در چشم مردم دنیا، اهانت به اسلام است. لذا وظیفه سیاستمداران مسلمان، امروز بسیار سنگین است؛ وظیفه علمای اسلام، بسیار سنگین است؛ وظیفه …

ریشهٔ بیماری‌های امت در جهالت و استبداد داخلی و ظلم بیگانگان

این بیماریها که برخی از برخی دیگر و همه در طول زمان‌اند در خیانت و بیارادگی و جهالت و استبداد عناصر داخلی یا از دشمنی و شیطنت و ظلم بیگانگان پدید آمده، بزرگترین ضربه‌ها را بر امّت اسلامی وارد آورده است.

مسلمانان عالم عمق استراتژیک نظام و حساسیت امام به سرنوشت آنان

محور دیگر، علاقه و حساس بودن به سرنوشت مسلمانان عالم است. مسلمانان عالم، عمق استراتژیک نظام اسلامی به حساب میآیند. الان ملتها در آسیا، در افریقا و در همین منطقه خود ما طرفدار نظام اسلامی هستند. این اظهار ارادتی که به امام و به انقلاب میکنند، سابقه ندارد؛ نه امروز نسبت به هیچ کشوری در دنیا وجود دارد و معمول است و نه در گذشته چنین چیزی بوده است. این به‌خاطر اسلام است. امام …

پیوند موفقیت و آسیب ملت ایران با موفقیت و آسیب امت اسلامی

هر موفّقیتی که برای ملت ایران پیش آید، به یک معنا موفّقیت برای همه امّت اسلامی است. هر ضربه‌ای که از سوی دشمنان به پیکره جمهوری اسلامی و ملت ایران وارد شود، ضربه به امّت اسلامی است؛ این را مردم مسلمان عالم - آنهایی که با مسائل کشور و انقلاب ما آشنا هستند - احساس میکنند.

عظمت سرمایهٔ امت و خطر سهمگین در کمین آن

در میان واقعیتهای بزرگی که در این تدبر و خودنگری جلوه میکند دو چیز از همه برجسته‌تر است؛ نخست: غنا و عظمت سرمایه‌یی که امت اسلامی از آن برخوردار است. و دیگر: سهمگین بودن خطری که درکمین‌این سرمایه‌ی بزرگ است.

دو خطر بزرگ درونی و بیرونی در راه بهره‌گیری از اسلام

ولی در راه بکار گرفتن این سرمایه‌ی بی زوال، خطرهای بزرگی کمین گرفته است، و بزرگترین این خطرها یکی خطر درونی است و دیگری خطری از بیرون.

حجاج آینهٔ امت بزرگ اسلامی با امکانات مادی و معنوی عظیم

شناخت خود به عنوان جزیی از مجموعه‌‌‌ی امت اسلامی، به معنی نگرش به مجموعه‌‌‌ی حاجیان و به همه‌‌‌ی ملتها و سرزمینهایی است که مردم خود را به‌‌‌طواف خانه‌‌‌ی خدا فرستاده‌‌‌اند. نگرش به کلّ حجاج و در آئینه‌‌‌ی این جمع متراکم، نگرش به امت بزرگ اسلامی است که امروزه از دهها ملت و صدها میلیون انسان در سراسر جهان تشکیل شده، و از مهمترین امکانات مادی و معنوی برای حیات و رفاه اجتماعی برخوردار است و همه‌‌‌ی بشریت و تمدن صنعتی با همه‌‌‌ی حجم مادّیش، به آن و منابع عظیم آن و بازارهای رایج آن و میراث فرهنگی و علمی آن، محتاج و از آن بهره‌‌‌مندند.

پیوند عاطفی حاجی با برادران مسلمان در پرتو شناخت خود جزئی از امت

شناخت خود به مثابه‌‌‌ی جزیی از این واقعیت عظیم، حجگزار را با پیوندی عاطفی و واقعی با برادران و خویشاوندانش متصل میکند؛ و افسون جدایی را که سالهاست دستهای استعمار دیروز و استکبار امروز، به نام نژاد و زبان و مذهب و ملیگرایی میدمند، باطل میسازد.

تفهیم عظمت و کارآمدی و گسترهٔ امت اسلامی، وظیفهٔ اول در حج

یکی این‌که ما بتوانیم به مخاطبان خودمان - هرکه هستند - عظمت و کارآمد بودن و گسترش دامنه عظیم امّت اسلامی از جهات مختلف را تفهیم کنیم. این، وظیفه اوّل است. در دنیای اسلام، بحث هزار و میلیون نیست؛ شاید صدها میلیون یا بیش از اینها آدم وجود دارد که عظمت و شکوه و کارایی و حجم غیر قابل محاسبه دنیای اسلام را نمیداند؛ لذا خود را ضعیف میپندارد و در مقابل همه استکبار، خویش را تنها و ناتوان احساس میکند. باید تفهیم کرد که …

فهم عظمت امت از ناتوانی دنیای دوقطبی در برابر ایران به‌عنوان جزئی از آن

ببینید؛ ایران جزئی از دنیای اسلام است. همین که این جزء، به هویّت خود، به شأن خود و به توانایی خود پیبرد و تصمیم گرفت اراده و عزم خود را در میان بگذارد و آن را هم به حساب آورد و پای آن بایستد، موجب شد که دنیای دوقطبی آن روز - حالا که شکل دیگری دارد - و آن کسانی که در رأس کار بودند، متوجّه شوند که مشترکاً و متّفقاً هم نمیتوانند با آن دربیفتند و کار خودشان را پیش ببرند؛ در حالی که همین جزء هم نمیتواند ادّعا کند که به بهترین وجهی ایستادگی کرده است؛ نه، حتّی از این هم بهتر هم میشد. از این‌جا میشود عظمت امّت اسلامی را فهمید.

فاصلهٔ امت با اهداف اسلام و لزوم روشنگری برای بشریت

اسلام براى جامعه‌ى اسلامى و امّت اسلامى هم، مثل فرد مسلمان اهدافى را تعریف کرده است و ترسیم کرده است. باید اعتراف بکنیم که امروز دنیاى اسلام از این هدفها متأسّفانه دور است؛ ما مسلمین عالم، ما امّت اسلامى با آنچه اسلام براى امّت اسلامى میخواهد و مى‌پسندد، فاصله‌ى زیادى داریم. امّت اسلامى باید امروز در دنیا به برکت اسلام آن‌‌چنان باشد که مثل مشعلى راه بشریّت را روشن کند، مثل خورشیدى بر بشریّت بتابد و به آنها خیر برساند، آنها را گرما ببخشد، آنها را نورانیّت ببخشد، به آنها حرکت ببخشد، به آنها حیات بدهد؛ آن جامعه‌ى اسلامی‌ای که «لِتَکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاس»،[3] آن جامعه‌ى اسلامى‌ای که «یَدعونَ اِلَی الخَیر»،[4] آن جامعه‌ى اسلامى‌ای که پیشروِ بشریّت در همه‌ى خیرات باید باشد، این‌جور است. آن جامعه‌ى اسلامى‌ای که «وَلله العِزَّةُ وَلِرَسولِه؛ …

ورود امت اسلام با بیداری و نشاط بیشتر به قرن آینده برخلاف خواست دشمنان

بنده نسبت به آینده‌ی اسلام خوش‌بین هستم و اطمینان دارم که امّت اسلام با احساس مسئولیّت، بیداری و نشاط بیشتری به قرن آینده وارد خواهد شد و این درست برعکس آن چیزی است که دشمنان اسلام آرزو کرده‌اند و برای آن برنامه‌ریزی می‌کنند.

پیوند برادری مسلمانان بر پایهٔ عقیده به قرآن، نه مصالح

برادران و خواهران! شما اینک در یکى از خانه‌ها و پایگاه‌هاى اسلام گِرد آمده‌اید. میزبان شما اگرچه رسماً رئیس‌جمهور[2] ما است لیکن یکایک ایرانیان، خود را میزبان شما میدانند و حضور شما را در این کشور ایمان، گرامى میدارند. عزیزان! جمعِ ما دوستانى نیستیم که به‌ موجب مصالحى به هم گره خورده باشیم، تا مصالح دیگرى هم روزى بتواند این گره را بگسلد، [بلکه] برادرانى هستیم که عقیده به قرآن، ما را با یکدیگر پیوند زده و با همه‌ى تفاوتهاى تاریخى و جغرافیایى و سیاسى، از ما پیکره‌ى واحدى که همان امّت اسلامى است، پدید آورده است. ما این پیوند را با قبول اسلام پذیرفته‌ایم و از آن گزیرى نداریم. نِقارها،[3] اختلافها و حتّى کشمکش‌ها غبارهایى بر چهره‌ى این حقیقت است که همواره با زلال حکمت و خردمندى و بردبارى قابل شست‌وشو است. به این جلسه‌ى عظیم و این دیدار تاریخى با این چشم بنگریم تا بتوانیم از آن براى سرنوشت ملّتهاى خود و امّت بزرگ اسلامى بهره بگیریم.

پیدایش در مدینه و رشد شگفت‌انگیز کمی و کیفی

امّت اسلامى؛ نخستین فراورده‌ى سیاسى ـ انسانى اسلام، امّت اسلامى است که از مدینة‌النّبى آغاز شد و به‌ صورتى حیرت‌آور و افسانه‌وار، قدم در راه رشد کمّى و کیفى نهاد. هنوز نیم قرن از ولادت این پدیده‌ى مبارک نگذشته بود که نزدیک به نیمى از تمامىِ قلمروِ سه تمدّن بزرگ باستانىِ همسایه‌ىِ خود یعنى ایران، روم، و مصر را درنوردید و یک قرن پس از آن، تمدّنى درخشان و حکومتى عزیز و مقتدر در مرکز جهان پدید آورد، که از شرق به دیوار چین و از سوى دیگر به سواحل اقیانوس اطلس، و از شمال تا استپ‌هاى سیبرى، و از جنوب تا جنوب اقیانوس هند میرسید. قرنهاى سوّم و چهارم هجرى و پس از آن، مزیّن به تمدّنى آن‌چنان مُشعشع است که پس از هزار سال هنوز برکات علمى و فرهنگى آن را در مدنیّت کنونى جهان میتوان بوضوح دید؛ اگر چه مورّخان غربى به هنگام حکایت تاریخ علم و تمدّن، این رستاخیز عظیم و بى‌سابقه‌ى علم و فرهنگ و …

ایمان و مجاهدت و پرهیز از تفرقه، شرط اعتلا؛ ضعف آن‌ها علت وضع تأسف‌بار

… آن ــ هم‌ اکنون نیز در اختیار ما است، و به ما هشدار میدهد که «یاَیُّهَا الَّذینَ ءامَنُوا استَجیبوا لله وَلِلرَّسولِ اِذا دَعاکُم لِما یُحییکُم».[5] اسلام ثابت کرده است که ظرفیّت آن را دارد که امّتِ خود را به اعتلاى مدنى و علمى و عزّت و قدرت سیاسى برساند. «ایمان» و «مجاهدت» و «پرهیز از تفرقه»، تنها شرط‌هاى تحقّق این هدف بزرگ است، و قرآن به ما مى‌آموزد: وَلا‌تَهِنوا وَلا‌تَحزَنوا وَاَنتُمُ الاَعلَونَ اِن کُنتُم مُؤمِنین؛[6] و مى‌آموزد: وَالَّذینَ جٰهَدوا فینا لَنَهدِیَنَّهُم سُبُلَنا وَ اِنَّ اللهَ لَمَـعَ المُحسِنین؛[7] و مى‌آموزد: وَ اَطیعُوا الله وَ رَسولَهِ وَ لا تَنازَعوا فَتَفشَلوا وَ تَذهَبَ ریحُکُم وَ اصبِروِّا اِنَّ اللهَ مَعَ الصُّبِرین.[8] ضعف این سه عامل، امّت اسلامى را امروز در وضع تأسّف‌بارى قرار داده است. حدّاقل در دو قرن گذشته، دشمنان پیگیر و باتدبیر و برخى حکومتهاى مسلمانِ بى‌کفایت در کنار عوامل و شرایط گوناگون تاریخى و سیاسى، در پدید آوردن این وضع بشدّت مؤثّر بوده‌اند و ما امروز وارث گذشتگانیم.

فقدان عزت و قدرت بین‌المللی و لزوم جست‌وجوی راه کسب آن

امت بزرگ اسلامی با وجود عِده و عُده‌ی خود، فاقد عزت و قدرت در سطح بین‌المللی است؛ چگونه باید عزت و قدرت شایسته‌ی خود را به دست آورد؟ همه‌ی آحاد مسلمان، بخصوص زمامداران و مسؤولان کشورهای اسلامی و علما و روشنفکران و شخصیتهای مسلمان، باید همواره این سؤال را در ذهن و زبان خود داشته و به دنبال پاسخ آن باشند.

ملت‌های مسلمان بزرگ‌ترین پشتوانهٔ جهان اسلام در برابر مستکبران

بزرگترین پشتوانه‌ی جهان اسلام، امت بزرگ اسلامی است؛ یعنی ملتهای مسلمان که وحدت و اتفاق و تفاهم آنها و غریو رعد آسای اعتراض آنها و قدرت اندیشه و بازوی کار و ثروت طبیعی و خداداده‌ی آنها، میتواند دل هر دولت مستکبر را آب، و گوش او را کر، و پشت او را خم کند.