حقیقتاً حادثهی تلخ و ضایعهی سنگین فقدان رهبر کبیر ما و امام بزرگوار ما، بدون شک تلخترین و مصیبتبارترین حوادثى است که در طول تاریخ انقلابمان براى ملّت ایران پیش آمده؛ بلکه از جملهی حوادث نادرى است که همهی مسلمانان جهان را تحت تأثیر قرار داده این مصیبت و این ضایعه. از طرفى یک ابتلاء الهى هم هست؛ یک امتحان الهى است براى مردم ما و همهی اقشار این ملّت بزرگ و قهرمان و مقاوم. همهی امتحانات الهى همینجور است که آن کسانى که با این امتحان روبهرو میشوند یا با عمل خود و ارادهی خود و با حُسن انتخاب خود از این امتحان سربلند بیرون میآیند -که در این صورت [آن] حادثهی مصیبتبار و تلخ، یک پلّهاى خواهد شد در راه تعالى و تکامل آنها؛ اگرچه مصیبت است، سخت است، تلخ است، امّا اگر کسانى که با این مصیبت روبهرو میشوند بتوانند با تصمیم درست، با انتخاب درست، با حرکت درست، کار درست را پیدا کنند و انجام بدهند، همین حادثهی تلخ و مصیبتبار براى آن ملّت، آن مردم، آن کسانى که با این امتحان مواجه شدهاند، یک وسیلهی تعالى و تکامل خواهد شد- امّا اگر بعکس، با امتحان الهى، با ابتلاء الهى، بد برخورد بشود و اگر انسان یا جامعه، با عدم بصیرت، با ضعف اراده، با سردرگمى، با عدم استفادهی از فرصتهاى الهى، با رو آوردن به ضعفها و نقصهاى بشرى با حادثهی مصیبتبار مواجه بشوند، آن مصیبتْ آنها را نخواهد ساخت، آنها را پیش نخواهد برد، بلکه براى آنها مصیبت مضاعفى را به بار خواهد آورد.رسول گرامى اسلام از حادثهاى مثل جنگ اُحد و شکستى که براى مسلمین در آن حادثه به وجود آمد، بهعنوان یک درس و یک پلّهاى به سوى تکامل استفاده کرد. همین امام و رهبر و پیشواى بزرگمان، در طول این ده سال از حوادثى که بسیار براى همهی ما تلخ و سنگین و مصیبتبار بود، بهعنوان یک عاملى در جهت تقویت ما و پیشرفت ما استفاده کرد. قبل از پیروزى انقلاب، در اوایل نهضت، از حوادثى مثل حادثهی مدرسهی فیضیّه یا حادثهی پانزدهم خرداد -با آن همه فشار و سنگینیاى که براى مردم داشت- امام عزیزمان و رهبر کبیر فقیدمان بهعنوان یک گامى، یک ابزارى، یک وسیلهاى به سمت اهداف انقلابى خود و ملّت استفاده کرد، مردم را پیش برد. به این ترتیب امتحان الهى براى یک ملّت، میشود یک امتحان موفّق. امتحان اینجور است. همهی آزمایشها و امتحانها دو طرف دارد: یا آن ملّت یا شخصى که دچار آزمایش است در آن امتحان موفّق میشود و پیروز میشود، یا شکست میخورد. رحلت امام عزیزمان براى ما یک امتحان است.امتحان الهی
نامهای دیگر: امتحان، امتحان ملتها
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
آزمایش افراد و ملتها از سوی خدا در حوادث و تکالیف.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم به مناسبت شهادت دکتر مصطفیٰ چمران— ۱۳۶۰/۰۴/۰۲
سیر زمانی
از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳۱۳۶۰۱۴۰۳
فقط سال ۱۳۸۲همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
این حوادث امتحان است، ابتلاء است. امتحان بدین معنا نیست که یک آزمایشى است تا خدا ما را بشناسد، یا یک آزمایشى است که ما خودمان، خودمان را بشناسیم؛ هیچ کدام از اینها نیست؛ بلکه امتحان، عبور از یک مرحله است، مواجه شدن با یک بار سنگین است، یک گردنه است در یک مسیر، که شما یا از این گردنه عبور خواهید کرد، یا پشت گردنه خواهید ماند؛ از این دو حال خارج نیست. مصائب دنیا در حکم بارهاى سنگینى است که بر دوش شما قرار میگیرد؛ یا این بار را بلند خواهید کرد و این بار کمر شما را نخواهد شکست، یا زیر این بار میمانید، درمیمانید، عاجز میشوید؛ از این دو حال خارج نیست. خداى متعال امتحانها را بر سر راه افراد و ملّتها قرار میدهد تا این ملّتها این بارها را بردارند، از این گردنهها عبور کنند و به این وسیله به مقامات عالى برسند و در جایگاه شایسته و مناسب خود قرار بگیرند. به حوادث با این دید نگاه کنید.این ایثار و این گذشت، یک نماد است برای مؤمنانی که میخواهند راه حقیقت را، راه تعالی را، راه عروج به مدارج عالیه را طی کنند. بدون گذشت، امکان ندارد. همهی امتحانهائی که ما میشویم، در واقع نقطهی اصلیاش همین است؛ پای یک ایثار و یک گذشت به میان میآید. گاهی گذشت از جان است، از مال است؛ گاهی گذشت از یک حرفی است که کسی زده است، میخواهد با اصرار و لجاجت پای آن حرف بایستد؛ گاهی گذشت از عزیزان است؛ فرزندان، کسان. امتحان یعنی عبور از وادی محنت. یک محنتی را، یک شدتی را جلوی پای یک انسانی یا یک ملتی میگذارند؛ عبور از این محنت، امتحان است. اگر توانست عبور کند، به آن منزل مقصود میرسد؛ اگر نتوانست - نتوانست استعداد مندرج در وجود خود را بروز دهد، نتوانست بر هوای نفس غالب بیاید و عبور کند - میماند؛ امتحان این است. امتحان الهی برای این نیست که خدا ما را بشناسد، ببیند ما در چه وزنی، در چه حدی هستیم؛ خود امتحان در حقیقت یک گام است به سوی مقصد. من و شما که امتحان میشویم، معنایش این است که اگر توانستیم از این شدت و از این محنت عبور کنیم، یک وضع جدیدی، حیات جدیدی، مرحلهی جدیدی را به دست میآوریم. در این خصوص، یک ملت و یک شخص تفاوتی نمیکند.شاهدها (۶ پاراگراف)
مصیبت بم امتحان الهی و لزوم بازنگری در عملکرد و زدودن خطاها
البته اینها برای یک ملت و برای مردم یک شهر امتحان الهی است. بلا به معنای امتحان و برای ابتلاء است. این امتحانِ سخت بر مردم بم و در درجه بعد بر همه ملت ایران وارد شد. باید از این ابتلاء و امتحان الهی همه سربلند بیرون بیایند و بدانند آنچه خدای متعال را خشنود میکند، این است که ما در کار و رفتار و عملکردِ خود بازنگری کنیم و نقصها، ضعفها و خطاها را از خودمان بزداییم. یک ملت اگر از تجربهها درس بگیرد و راه خود را با صراط مستقیم الهی تطبیق کند، مصداقِ «رضیاللَّه عنهم و رضوا عنه[1] » خواهد شد.مصیبت، ابتلای الهی و زمینهٔ برکات و آبدیدگی انسانها
یک مطلب را هم به شما عرض میکنم: برادران و خواهران عزیزِ بمی! این مصیبتها، ابتلا و امتحان الهی است. تلخ است، سخت است، مصیبت است - در این شکّی نیست - اما گاهی خدای متعال از دل همین مصیبتها و تلخیها برکات بزرگی را برای یک ملت و یک مجموعه مردم بهوجود میآورد. در این بلاهای سخت است که جان انسانها آبدیده میشود و قدرت عزم و تحمّل انسانها بالا میرود.آزمون دشوار پیامبر در موقعیت تهمت و خطر تحریک افکار عمومی
شما ملاحظه کنید، خداوند متعال حبیب خود، پیغمبر مکرّم و معظّم را در امتحان دشواری قرار داد که در آن واقعه بیشترین چیزی که در تهدید لطمه بود، آبرو و اعتبار خود پیغمبر بود؛ قضیهای که در سوره احزاب بیان شده است: «و اذ تقول للّذی انعم اللَّه علیه و انعمت علیه، أمسک علیک زوجک واتّق اللَّه و تخفی فی نفسک مااللَّه مبدیه[2] ». در این حادثه، افکار و عواطف عمومی ممکن بود علیه پیغمبر تحریک شود؛ موضع، موضع تهمت بود؛ «و تخشی النّاس واللَّه احقّ ان تخشاه[3] ». خدا به پیغمبرش میگوید ملاحظه حرف این و آن را میکنی، در حالیکه باید ملاحظه خدا را بکنی. و پیغمبر ملاحظه خدا را کرد و این امتحان بزرگ و بسیار دشوار را از سر گذراند. در اینجاست که این آیه تکان دهنده ذکر میشود: «الّذین …همراه بودن نصرت الهی با آزمایشهای سخت در راه مبارزه
… خوبی بود؛ اما قرنها بهخاطر اینکه تحرّکی در آنها وجود نداشت، توسری خوردند. الان هم هرجایی که میبینید مسلمانان دچار تحقیر و تذلیل میشوند، بهخاطر همین عدم تحرّک و عدم مجاهدت است، والّا آن جایی که هدف درست باشد، مجاهدت هم باشد، نصرت الهی هم قطعاً هست. البته نصرت الهی به معنای این نیست که آزمایشهای دشوار و سخت نیست؛ چرا: «و لنبلونّکم بشیءٍ من الخوف و الجوع و نقص من الاموال و الانفس و الثمّرات[6] »؛ اینها هست و همه اینها در سرِ راه مبارزه وجود دارد؛ اما «و بشّر الصّابرین[7] ». صبر یعنی ایستادگی؛ تداوم راه؛ این مورد بشارت الهی است؛ یعنی پیروزی نصیب خواهد شد.لزوم قوی شدن با ابتلائات و امتحانات الهی
… کاری کرد که مصیبت به یک حادثه خوب تبدیل شود. میشود با عزم و اراده و کار و تصمیم، آثار مصیبت را بهکلّی از زندگی زدود. ما خیلی از ملتها را سراغ داریم که عظمت و بالندگی و رشد آنها از درون ویرانهها و از دل مصیبتها آغاز شد. بخصوص شما جوانان باید همّت کنید. مصائب و ابتلائات و امتحانات الهی باید ما را قوی کند. البته من از همه مسؤولانی که از روز و ساعت اوّل خود را به این منطقه رساندند، تشکّر میکنم. برادران سپاه، ارتش، بسیج، هلالاحمر و بخشهای گوناگون دولت کمک کردند؛ هم در نجات، هم در امداد. البته هیچکس نمیتواند حجم این مصیبت سنگین را حتّی درست ارزیابی کند؛ مصیبتِ …سفر پیامبر به مکه از آزمایشهای تلخ و دشوار مسلمانان
تعبیر «سکینه» در سوره مبارکه «الفتح» - «انا فتحنا لک فتحاً مبینا» - عجیب است که متعلّق به این سوره است و سه مرتبه در این سوره عنوان «انزال السکینه» بر دل مؤمنین تکرار شده است. یکی از آزمایشهای تلخ و دشوار مسلمانان همین قضیه مربوط به «انّا فتحنا» بود که پیغمبر اکرم بر مبنای سیاستی صحیح و الهی، تصمیم گرفت به سمت مکه راه بیفتد؛ مکهای که دو سال قبل از این موضوع، مدینه را محاصره کرده بود و میخواستند پدر مردم را دربیاورند. جنگ با آن شرایط سخت پیش آمد و به خون پیغمبر و یاران او تشنه بودند. پیغمبر فرمود ما میخواهیم به عمره برویم. به مسلمانان هم فرمود بیایید تا برویم. عدّهای ترسیدند و …