رفتن به محتوای اصلی

امتحان الهی

نام‌های دیگر: امتحان، امتحان ملت‌ها

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آزمایش افراد و ملت‌ها از سوی خدا در حوادث و تکالیف.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم به مناسبت شهادت دکتر مصطفیٰ چمران— ۱۳۶۰/۰۴/۰۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۰۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

حقیقتاً حادثه‌ی تلخ و ضایعه‌ی سنگین فقدان رهبر کبیر ما و امام بزرگوار ما، بدون شک تلخ‌ترین و مصیبت‌بارترین حوادثى است که در طول تاریخ انقلابمان براى ملّت ایران پیش آمده؛ بلکه از جمله‌ی حوادث نادرى است که همه‌ی مسلمانان جهان را تحت تأثیر قرار داده این مصیبت و این ضایعه. از طرفى یک ابتلاء الهى هم هست؛ یک امتحان الهى است براى مردم ما و همه‌ی اقشار این ملّت بزرگ و قهرمان و مقاوم. همه‌ی امتحانات الهى همین‌جور است که آن کسانى که با این امتحان روبه‌رو میشوند یا با عمل خود و اراده‌ی خود و با حُسن انتخاب خود از این امتحان سربلند بیرون می‌آیند ‌-که در این صورت [آن] حادثه‌ی مصیبت‌بار و تلخ، یک پلّه‌اى خواهد شد در راه تعالى و تکامل آنها؛ اگرچه مصیبت است، سخت است، تلخ است، امّا اگر کسانى که با این مصیبت روبه‌رو میشوند بتوانند با تصمیم درست، با انتخاب درست، با حرکت درست، کار درست را پیدا کنند و انجام بدهند، همین حادثه‌ی تلخ و مصیبت‌بار براى آن ملّت، آن مردم، آن کسانى که با این امتحان مواجه شده‌اند، یک وسیله‌ی تعالى و تکامل خواهد شد- امّا اگر بعکس، با امتحان الهى، با ابتلاء الهى، بد برخورد بشود و اگر انسان یا جامعه، با عدم بصیرت، با ضعف اراده، با سردرگمى، با عدم استفاده‌ی از فرصتهاى الهى، با رو آوردن به ضعفها و نقصهاى بشرى با حادثه‌ی مصیبت‌بار مواجه بشوند، آن مصیبتْ آنها را نخواهد ساخت، آنها را پیش نخواهد برد، بلکه براى آنها مصیبت مضاعفى را به بار خواهد آورد.رسول گرامى اسلام از حادثه‌اى مثل جنگ اُحد و شکستى که براى مسلمین در آن حادثه به وجود آمد، به‌عنوان یک درس و یک پلّه‌اى به سوى تکامل استفاده کرد. همین امام و رهبر و پیشواى بزرگمان، در طول این ده سال از حوادثى که بسیار براى همه‌ی ما تلخ و سنگین و مصیبت‌بار بود، به‌عنوان یک عاملى در جهت تقویت ما و پیشرفت ما استفاده کرد. قبل از پیروزى انقلاب، در اوایل نهضت، از حوادثى مثل حادثه‌ی مدرسه‌ی فیضیّه یا حادثه‌ی پانزدهم خرداد ‌-با آن همه فشار و سنگینی‌اى که براى مردم داشت- امام عزیزمان و رهبر کبیر فقیدمان به‌عنوان یک گامى، یک ابزارى، یک وسیله‌اى به سمت اهداف انقلابى خود و ملّت استفاده کرد، مردم را پیش برد. به این ترتیب امتحان الهى براى یک ملّت، میشود یک امتحان موفّق. امتحان این‌جور است. همه‌ی آزمایشها و امتحانها دو طرف دارد: یا آن ملّت یا شخصى که دچار آزمایش است در آن امتحان موفّق میشود و پیروز میشود، یا شکست میخورد. رحلت امام عزیزمان براى ما یک امتحان است.
این حوادث امتحان است، ابتلاء است. امتحان بدین معنا نیست که یک آزمایشى است تا خدا ما را بشناسد، یا یک آزمایشى است که ما خودمان، خودمان را بشناسیم؛ هیچ کدام از اینها نیست؛ بلکه امتحان، عبور از یک مرحله است، مواجه شدن با یک بار سنگین است، یک گردنه است در یک مسیر، که شما یا از این گردنه عبور خواهید کرد، یا پشت گردنه خواهید ماند؛ از این دو حال خارج نیست. مصائب دنیا در حکم بارهاى سنگینى است که بر دوش شما قرار میگیرد؛ یا این بار را بلند خواهید کرد و این بار کمر شما را نخواهد شکست، یا زیر این بار میمانید، درمیمانید، عاجز میشوید؛ از این دو حال خارج نیست. خداى متعال امتحانها را بر سر راه افراد و ملّتها قرار میدهد تا این ملّتها این بارها را بردارند، از این گردنه‌ها عبور کنند و به این وسیله به مقامات عالى برسند و در جایگاه شایسته و مناسب خود قرار بگیرند. به حوادث با این دید نگاه کنید.
این ایثار و این گذشت، یک نماد است برای مؤمنانی که میخواهند راه حقیقت را، راه تعالی را، راه عروج به مدارج عالیه را طی کنند. بدون گذشت، امکان ندارد. همه‌ی امتحانهائی که ما میشویم، در واقع نقطه‌ی اصلیاش همین است؛ پای یک ایثار و یک گذشت به میان می‌آید. گاهی گذشت از جان است، از مال است؛ گاهی گذشت از یک حرفی است که کسی زده است، میخواهد با اصرار و لجاجت پای آن حرف بایستد؛ گاهی گذشت از عزیزان است؛ فرزندان، کسان. امتحان یعنی عبور از وادی محنت. یک محنتی را، یک شدتی را جلوی پای یک انسانی یا یک ملتی میگذارند؛ عبور از این محنت، امتحان است. اگر توانست عبور کند، به آن منزل مقصود میرسد؛ اگر نتوانست - نتوانست استعداد مندرج در وجود خود را بروز دهد، نتوانست بر هوای نفس غالب بیاید و عبور کند - میماند؛ امتحان این است. امتحان الهی برای این نیست که خدا ما را بشناسد، ببیند ما در چه وزنی، در چه حدی هستیم؛ خود امتحان در حقیقت یک گام است به سوی مقصد. من و شما که امتحان میشویم، معنایش این است که اگر توانستیم از این شدت و از این محنت عبور کنیم، یک وضع جدیدی، حیات جدیدی، مرحله‌ی جدیدی را به دست میآوریم. در این خصوص، یک ملت و یک شخص تفاوتی نمیکند.

شاهدها (۱۱۰ پاراگراف)

امتحان یعنی تمرین و رزمایش برای شناخت و رفع ضعف‌ها

مردم اصفهان بحمدالله در گذشته‌ی دور و نزدیک، موفّق بودند و از امتحانها سربلند بیرون آمدند. امتحانهای سخت برای اصفهان در گذشته‌های دور و نزدیک، امتحانهای سازنده بود. امتحان یعنی تمرین، امتحان الهی یعنی تمرین، یعنی رزمایش. رزمایش، نقطه‌ضعف‌های انسان را به او نشان میدهد و [او] سعی میکند آن نقطه‌ضعف‌ها را برطرف کند و تبدیل کند به نقطه‌ی قوّت؛ این چیزی است که برای ملّت ایران وجود دارد. اصفهان هم بحمدالله در این زمینه پیشرو و پیشگام است. امیدواریم همیشه همین‌جور باشد. عزیزان من! بدانید فردای این کشور از امروز این کشور بمراتب بهتر است و به فضل الهی و به حول و قوّه‌ی الهی، این کشور به برکت انقلاب، به …

امتحان یعنی عبور از وادی محنت برای رسیدن به منزل مقصود

… امتحانهائی که ما میشویم، در واقع نقطه‌ی اصلیاش همین است؛ پای یک ایثار و یک گذشت به میان می‌آید. گاهی گذشت از جان است، از مال است؛ گاهی گذشت از یک حرفی است که کسی زده است، میخواهد با اصرار و لجاجت پای آن حرف بایستد؛ گاهی گذشت از عزیزان است؛ فرزندان، کسان. امتحان یعنی عبور از وادی محنت. یک محنتی را، یک شدتی را جلوی پای یک انسانی یا یک ملتی میگذارند؛ عبور از این محنت، امتحان است. اگر توانست عبور کند، به آن منزل مقصود میرسد؛ اگر نتوانست - نتوانست استعداد مندرج در وجود خود را بروز دهد، نتوانست بر هوای نفس غالب بیاید و عبور کند - میماند؛ امتحان این است. امتحان الهی برای این نیست که خدا ما را بشناسد، ببیند ما در چه وزنی، در چه حدی هستیم؛ خود امتحان در حقیقت یک گام است به سوی مقصد. …

امتحان یعنی عبور از گردنه برای رسیدن به مقامات عالی، نه شناختن

این حوادث امتحان است، ابتلاء است. امتحان بدین معنا نیست که یک آزمایشى است تا خدا ما را بشناسد، یا یک آزمایشى است که ما خودمان، خودمان را بشناسیم؛ هیچ کدام از اینها نیست؛ بلکه امتحان، عبور از یک مرحله است، مواجه شدن با یک بار سنگین است، یک گردنه است در یک مسیر، که شما یا از این گردنه عبور خواهید کرد، یا پشت گردنه خواهید ماند؛ از این دو حال خارج نیست. مصائب دنیا در حکم بارهاى سنگینى است که بر دوش شما قرار میگیرد؛ یا این بار را بلند خواهید کرد و این بار کمر شما را نخواهد شکست، یا زیر این بار میمانید، درمیمانید، عاجز میشوید؛ از این دو حال خارج نیست. خداى متعال امتحانها را بر سر راه …

دو سرانجام امتحان: تعالی با تصمیم درست یا مصیبت مضاعف با بی‌بصیرتی

… در طول تاریخ انقلابمان براى ملّت ایران پیش آمده؛ بلکه از جمله‌ی حوادث نادرى است که همه‌ی مسلمانان جهان را تحت تأثیر قرار داده این مصیبت و این ضایعه. از طرفى یک ابتلاء الهى هم هست؛ یک امتحان الهى است براى مردم ما و همه‌ی اقشار این ملّت بزرگ و قهرمان و مقاوم. همه‌ی امتحانات الهى همین‌جور است که آن کسانى که با این امتحان روبه‌رو میشوند یا با عمل خود و اراده‌ی خود و با حُسن انتخاب خود از این امتحان سربلند بیرون می‌آیند ‌-که در این صورت [آن] حادثه‌ی مصیبت‌بار و تلخ، یک پلّه‌اى خواهد شد در راه تعالى و تکامل آنها؛ اگرچه مصیبت است، سخت است، تلخ است، امّا اگر کسانى که با این مصیبت روبه‌رو میشوند بتوانند با تصمیم درست، با انتخاب درست، با حرکت درست، کار درست را پیدا کنند و انجام بدهند، همین حادثه‌ی تلخ و مصیبت‌بار براى آن ملّت، آن مردم، آن کسانى که با این امتحان مواجه شده‌اند، یک وسیله‌ی تعالى و تکامل خواهد شد- امّا اگر بعکس، با امتحان الهى، با ابتلاء الهى، بد برخورد بشود و اگر انسان یا جامعه، با عدم بصیرت، با ضعف اراده، با سردرگمى، با عدم استفاده‌ی از فرصتهاى الهى، با رو آوردن به ضعفها و نقصهاى بشرى با حادثه‌ی مصیبت‌بار مواجه بشوند، آن مصیبتْ آنها را نخواهد ساخت، آنها را پیش نخواهد برد، بلکه براى آنها مصیبت مضاعفى را به بار خواهد آورد.رسول گرامى اسلام از حادثه‌اى مثل جنگ اُحد و شکستى که براى مسلمین در آن حادثه به وجود آمد، به‌عنوان یک درس و یک پلّه‌اى به سوى تکامل استفاده کرد. همین امام و رهبر و پیشواى بزرگمان، در طول این ده سال از حوادثى که بسیار براى همه‌ی ما تلخ و سنگین و مصیبت‌بار بود، به‌عنوان یک عاملى در جهت تقویت ما و پیشرفت ما استفاده کرد. قبل از پیروزى انقلاب، در اوایل نهضت، از حوادثى مثل حادثه‌ی مدرسه‌ی فیضیّه یا حادثه‌ی …

معنای امتحان الهی: قرار دادن محنت‌ها و موانع برای عبور انسان

… یَخلُقَکِ فَوَجَدَکِ لِمَا امتَحَنَکِ صابِرَةً»[10] خدا قبل از آنکه تو را بیافریند تو را آزمود. در علم الهی، وجودِ ولیّ خدا و نبی خدا، آزموده می‌شود. می‌بیند که او صابر و قبول‌کننده و متحمل تکلیف الهی است؛ این است که خداوند او را برمی‌گزیند و انتخاب می‌کند. (63/10/5) اینکه خدا امتحان می‌کند، یعنی چه؟ یعنی به شما محنت می‌دهد. محنت‌ها، حادثه‌ها، ماجراها، و وسایل ابتلا را درمقابل شما قرار می‌دهد. یا این است که شما می‌توانید از این موانع عبور کنید، آن‌وقت برنده هستید و از امتحان سربلند بیرون آمده‌اید؛ یا نمی‌توانید و آن‌وقت می‌مانید. امکان ندارد کسی از این موانع نگذرد و به آخر میدان برسد! این‌گونه نیست که اگر خدای متعال به این بزرگواران آن عطایا و قرةالعین معنوی را داده است، همین‌طور، یک بذل و بخشش بیخودی باشد. مگر شوخی است؟ فاطمۀ زهرا در ظرف عمر کوتاه …

ورود فرزند شهیدان به امتحان به اندازهٔ توان تحمل و برتری ثواب الهی از آن

رهبر انقلاب: خداوند ان‌شاءالله حفظتان کند. طاقتش را دارید الحمدلله. خدا فهمید که وسع شما به اندازه‌ای هست که میتوانید تحمّل کنید، لذا [شما را] وارد کرد به این [امتحان]. امّا ثواب خدا بالاتر از این حرفها است. ان‌شاءالله ثواب الهی شامل حال شما و مادر باشد.

جانشینی مؤمنان به جای طواغیت در ادارهٔ کشور و آزمون عملکرد آنان

یک روزی بود ــ که حالا اکثر شماها که جوان هستید، آن روزها را یادتان نمی‌آید ــ که مردم مؤمن و صاحبان فکر دینی و اسلامی کمترین حرکت اجرائی را در کشور در اختیار نداشتند، نمیتوانستند کار انجام بدهند، کار دست طواغیت و تبَعه‌ی طواغیت بود؛ یک روزی این‌جوری بود؛ خدای متعال آنها را از این مسندها بیرون انداخت، شما را گذاشت جای آنها. حضرت موسیٰ به بنی‌اسرائیل فرمود: عَسىٰ رَبُّکُم اَن یُهلِکَ عَدُوَّکُم وَ یَستَخلِفَکُم فِی الاَرضِ فَیَنظُرَ کَیفَ تَعمَلون؛[11] خدای متعال من و شما را گذاشته، باید امتحان پس بدهیم. چه‌جوری عمل میکنیم؟ آنها بد عمل کردند؛ ما چه‌جوری عمل خواهیم کرد؟ پس بنابراین، یک روی دیگر ذکر، یک بُعد دیگر ذکر عبارت است از خدمت. ماه رمضان ماه ذکر است، یعنی ماه خدمت است.

مسئولیت‌ها و نمایندگی به‌عنوان مقاطع حساس و امتحان‌های سخت

البته این فرصت - فرصت نمایندگی مردم - یک فرصت مغتنمی است. هر کسی در جامعه‌ی اسلامی و نظام اسلامی بتواند یک مأموریتی به دست بیاورد و آن مأموریت را بدرستی انجام دهد، واقعاً باید خدا را شاکر باشد؛ ولی باید توجه داشت که این فرصت، امتحان بزرگی هم هست. ما در حال امتحان دادنیم. در برجستگی‌های دوران زندگی است که امتحانهای سخت پیش می‌آید. در روال عادی زندگی امتحان هست، لیکن امتحانهای برجسته و نفسگیر معمولاً مال آنجائی است که انسان وارد مقاطع حساس میشود؛ که از جمله‌اش همین مسئولیتهای ماها است. گاهی یک نفر سالهای طولانی از عمر خود را با امانت و طهارت گذرانده است، بعد میرسد به یک مقطع امتحان؛ اگر نتواند در این مقطع امتحان، توانائی خودش را در مهار نفس نشان دهد، لغزش پیدا خواهد کرد. این مقطع حساس، نمایندگی مجلس است؛ مسئولیتهای دولتهائی است؛ مسئولیتهائی …

نگاه به رنج جانبازی به‌عنوان زمینهٔ دیدن خدا از نزدیک

به این حالتی که به آن ابتلاء پیدا کرده‌اید، با این دید نگاه کنید. وقتی که انسان در تاریکی قرار میگیرد، روشنائی و نور را بیشتر میبیند و حس میکند. در این رنجهاست که میشود خدا را از نزدیک دید؛ این مهم است. به هر حال ان‌شاءالله خدای متعال به شماها اجر بدهد.

بالا رفتن در قبولی و تنزل و انحطاط در مردودی

امروز انقلاب، جمهوری اسلامی، ملت ایران، خط صحیح دین در این کشور، از پیش از قضایای سال گذشته بمراتب قویتر است، روشن‌تر است. علت همین است: خدای متعال هر امتحانی که میکند، یک نمره میدهد. وقتی در یک امتحانی، یک کسی، یک جمعیتی، یک ملتی قبول شدند، خدای متعال به اینها نمره میدهد؛ نمره این است که اینها را بالا میآورد. امتحانهای الهی اینجوری است. همین طور که اگر در امتحان بد عمل کنیم و امتحان را ببازیم، خدای متعال نمره‌ی مردودی میدهد و آن مردودی عبارت است از تنزل و انحطاط - انسان از آنی که بود، بدتر میشود - در قبولی هم همین جور است؛ ملتها را بالا می‌برد.

پایین آمدن جامعهٔ مردود تا کشته شدن امام حسین (ع)

… در یک امتحانی شکست خوردند، امیرالمؤمنین را در محراب عبادت به خون کشیدند. خوب، امتحان بدی بود. چرا باید وضع جامعه‌ای به آنجا برسد که کسی مثل آن مجسمه‌ی عدالت و معنویت و توحید، به دست اشقیالنّاس به خون کشیده شود؟ این نشان‌دهنده‌ی امتحان بدی بود که مردم دادند. وقتی این امتحان را دادند، مردود شدند؛ لذا خدا اینها را پائین آورد؛ کارشان به آنجا رسید که حسین‌بن‌علی را جلوی چشم آنها کشتند!

نخبگان در امتحانی عظیم که مردودی در آن سقوط است

… باید مراقب باشیم؛ خیلی باید مراقب باشیم: مراقب حرف زدن، مراقب موضع‌گیری کردن، مراقب گفتن‌ها، مراقب نگفتن‌ها. یک چیزهائی را باید گفت؛ اگر نگفتیم، به آن وظیفه عمل نکرده‌ایم. یک چیزهائی را باید بر زبان نیاورد، باید نگفت؛ اگر گفتیم، برخلاف وظیفه عمل کرده‌ایم. نخبگان سر جلسه‌ی امتحانند؛ امتحان عظیمی است. در این امتحان، مردود شدن، رفوزه شدن، فقط این نیست که ما یک سال عقب بیفتیم؛ سقوط است. اگر بخواهیم به این معنا دچار نشویم، راهش این است که خرد را، که انسان را به عبودیت دعوت میکند، معیار و ملاک قرار بدهیم؛ شاخص قرار بدهیم.

مصیبت زلزله امتحان الهی برای مردم و مسئولان

از این‌که در جمع شما هستم، خدا را سپاسگزارم. مصیبتی که بر این روستا و این شهرک و بر منطقه‌ی زرند وارد شد، یکی از امتحانهای الهی بود؛ هم امتحان الهی برای شما، هم امتحان الهی برای ما و برای مسؤولان.

مصیبت بم امتحان الهی و لزوم بازنگری در عملکرد و زدودن خطاها

البته اینها برای یک ملت و برای مردم یک شهر امتحان الهی است. بلا به معنای امتحان و برای ابتلاء است. این امتحانِ سخت بر مردم بم و در درجه بعد بر همه ملت ایران وارد شد. باید از این ابتلاء و امتحان الهی همه سربلند بیرون بیایند و بدانند آنچه خدای متعال را خشنود میکند، این است که ما در کار و رفتار و عملکردِ خود بازنگری کنیم و نقصها، ضعفها و خطاها را از خودمان بزداییم. یک ملت اگر از تجربه‌ها درس بگیرد و راه خود را با صراط مستقیم الهی تطبیق کند، مصداقِ «رضیاللَّه عنهم و رضوا عنه[1] » خواهد شد.

مصیبت، ابتلای الهی و زمینهٔ برکات و آبدیدگی انسان‌ها

یک مطلب را هم به شما عرض میکنم: برادران و خواهران عزیزِ بمی! این مصیبتها، ابتلا و امتحان الهی است. تلخ است، سخت است، مصیبت است - در این شکّی نیست - اما گاهی خدای متعال از دل همین مصیبتها و تلخیها برکات بزرگی را برای یک ملت و یک مجموعه مردم به‌وجود میآورد. در این بلاهای سخت است که جان انسانها آبدیده میشود و قدرت عزم و تحمّل انسانها بالا میرود.

همراهی مصائب الهی با اجر و عوض و مغبون نشدن کسی نزد خدا

علی اىّ‌ حال، این امتحان، امتحان بزرگی برای شماست و بدانید عزیزان من! هر یک از این مصائب الهی که برای انسان پیش می‌آید، در کنار خود اجر بزرگ و عایدی هم دارد. قضیه یکطرفه نیست. انسان در مقابل دشواری و محنت، از خدای متعال عوض میگیرد و هیچ کس در دستگاه الهی مغبون نمیشود. آن کسی که فرزندش شهید شده است، با آن کسی که فرزندش در خانه کنار او با راحتی زندگی میکند، پیش خدا یکسان نیستند. آن کسی که در راه خدا، سلامت خود یا سلامت عزیزش را از دست داده است، پیش آن‌که این رنج را ندارد، یکسان نیستند. آن کسی که عزیزش از او دور است و خبری از …

امتحان بودن نمایندگی و همهٔ حوادث کوچک و بزرگ زندگی مؤمن

آنچه مهمّ است که ما خدمت شما عرض کنیم - اگر چه برای شما تازه نیست و همه شما بحمداللَّه از آن اندیشه لازم و فهم معارف اسلامی برخوردارید. لیکن از باب تذکره و یادآوری مطرح میکنم - این است که نمایندگی هم برای شما امتحان است. همه حوادث در زندگىِ فرد مؤمن امتحان است. از حوادث کوچکی که داخل خانه یا محیط کار شما و با دوستانتان و در معاملات روزمرّه‌تان پیش می‌آید تا حوادث بزرگ، تا کارهای تعیین‌کننده، تا یک امضای کارآمد، تا یک سخن مؤثّر که از شما صادر میشود، همه و همه امتحان است. «لیبلوکم ایّکم احسن عملاً».[1] این، خلاصه مطلب است.

فلاح یا خسران انسان در گرو موفقیت در امتحانات الهی

اساس فهم و رؤیت دینی در باب حیات انسان این است که اگر فرد انسانی، در مجموع این امتحانات از عهده برآمد، سعادتمند و برخوردار از فلاح است. اگر خدای نکرده ما در این امتحانات شکست بخوریم و از عهده امتحان برنیاییم، آن وقت خسران است. بین فلاح و خسران، یک لحظه کوتاه فاصله است. آن لحظه کوتاه هم رهین اراده و نیّت و همّت فرد انسانی است. به نمایندگی مجلس، به این چشم نگاه کنید. به مسؤولیتهای مهمّ و پر سر و صدا و پرآوازه در جامعه، به این چشم نگاه کنیم. به شهرتها و مأموریتها و ثروت دنیا و اقتدار اجتماعی و نفوذ مردمی، باید به چشم امتحان نگاه کرد.

فراگیری امتحان برای همهٔ افراد و ملت‌ها و صحنه‌های آن

و برادران و خواهران من! امتحان براى همه هست. همه‌ى ملّتها وقتى در مقیاس یک ملّت ملاحظه کنیم دچار امتحان میشوند؛ در مقیاس افراد هم که نگاه کنیم، همه‌ى افراد دچار امتحان میشوند؛ امتحانها مختلف است، امّا هست. آنجایى که یک لذّتى سر راه انسان پیدا میشود که نَفْس انسان به آن لذّت راغب است و آن خلاف شرع است، اینجا جاى امتحان است؛ آنجایى که یک پولى سرِ راه انسان قرار میگیرد که انسان میتواند آن را به ‌دست بیاورد امّا خلاف قانون خدا و مقرّرات الهى است، اینجا جاى امتحان …

رسیدن ملت به ثروت، قدرت و پیروزی به‌عنوان صحنهٔ امتحان

در مقیاس امّتها و ملّتها که حساب کنیم، وقتى یک ملّتى به ثروت میرسد، به قدرت میرسد، به پیروزى میرسد، به رشد علمى میرسد، اینجا جاى امتحان آن ملّت است. اگر ملّتها بتوانند در اوج قدرتْ خودشان را سالم نگه دارند، از امتحان سرافراز بیرون آمده‌اند؛ امّا اگر جمعیّت‌ها و ملّتها آن‌ وقتى که زحمت از سر آنها کم شد، خدا را فراموش کردند، در امتحان بد از آب در آمده‌اند. لذا در سوره‌ى کوتاه نصر، قرآن خطاب به پیغمبر میفرماید: بِسمِ اللهِ الرَّحمٰنِ الرَّحیمِ * اِذا جاءَ نَصرُ اللهِ وَ الفَتحُ * وَ رَاَیتَ النّاسَ یَدخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفواجًا. این آن اوج قدرت یک نبى است که خدا به او فتح بدهد، نصرت بدهد، مردم گروه‌گروه در …

دشوارتر بودن گاه امتحان دوران رفاه از امتحان دوران سختی

اى ‌داد بیداد! گاهى امتحان دوران شدّت راحت‌تر است از امتحان دوران رخاء(۱۰) و رفاه و آسایش. امتحان دوران مقابله‌ى مظلومانه‌ى با اسرائیلى‌هاى غاصبِ غاشمِ(۱۱) ظالم، امتحان سختى بود؛ یک عدّه‌اى از عهده‌ى آن امتحان برآمدند. بعد که چند سالى گذشت، به برکت همان مبارزاتى که کرده بودند، یک احترامى پیدا کردند بین مردم، و پولها سرازیر شد، احترامها سرازیر شد، …

امنیت و رفاه امروز ملت ایران به‌عنوان امتحان دوران رخاء

… سازگار نیست. این کجا، آن روزى که حتّى کسانى که با باطلِ حاکم همراه بودند هم امنیّت نداشتند، کجا؟ حکومت اسلام است، حکومت حق است، فضاى قرآنى است، فضاى نماز است، اَلَّذینَ اِن مَکَّنّهُم فِی الاَرضِ اَقامُوا الصَّلوةَ وَءاتَوُا الزَّکوة(۱۹) است، فضاى دین است؛ این فضا آنجایى است که امتحان دوران رخاء براى ملّت ما هست. یک روزى همین تهران در ماه رمضان موشک‌باران بود و شما روز و شب توى خانه‌ى خودتان از دست دشمن متجاوز امنیّت نداشتید؛ امروز آن دشمن به برکت فداکارى جوانهاى این ملّت رزمندگان، شهیدان، جانبازان، آزادگان محکوم شده است به کوته‌دستى و سر جاى‌ خود نشستن؛ امنیّت به شما رسید، امّا لحظه‌ى امتحان است؛ مراقب باشید. اى مؤمنینى که در سخت‌ترین شرایط سوار کشتى نوح شدید، مواظب باشید از امتحان سربلند بیرون بیایید؛ راهش هم این است که تقوا در خودتان ذخیره کنید. تقوا هم یعنى همین که مواظب رفتار خودتان باشید که خلاف امر خدا و نهى خدا رفتار نکنید؛ همین مراقبت، معناى …

سال سپری‌شدهٔ عمر به‌عنوان امتحانی الهی و حسرت کوتاهی در وظایف

یک سال دیگر از عمر ما گذشت و ما در آستانه‌ى سال دیگرى از ایّام عمرمان قرار گرفته‌ایم. آنچه گذشت، امتحانى الهى بود که اگر توانسته باشیم به وظایف خودمان در ساعات و آنات و لحظات آن عمل کنیم و عمل کرده باشیم، از آنچه از دست رفته و گذشته است دچار حسرت نخواهیم بود و امیدواریم که این‌جور باشد؛ و اگر خداى نکرده در آنچه گذشته است، قصورى و قصیرى و غفلتى کرده باشیم و به وظایف خودمان اهمّیّت نداده باشیم و آنچه ما را به کمال میرساند مورد غفلت ما قرار گرفته باشد، یا خداى نکرده به جهتى و راهى حرکت کرده باشیم که براى بنى‌آدم، مایه‌ى خسران و مایه‌ى تأسّف است، آن‌ وقت آنچه از دست داده‌ایم حسرت مضاعفى است؛ عمرى است که از دست رفته است و سرمایه‌اى که نابود شده؛ این یک، و [دوّم] پرونده‌ى سیاهى است که خداى نکرده ممکن است به وجود آمده باشد. امیدواریم که سال آینده سال عبودیّت ما، سال پرهیزکارى ما، سال حُسن عمل ما، سال قبول الهى و توجّه الهى و برکات الهى بر ما باشد. در همین ایّام کوتاهى که از ماه مبارک رمضان باقى ‌مانده …

حوادث طبیعی، امتحان الهی و قابل تبدیل به رحمت

اولاً در مورد حادثه‌ی سیل که در چند استان کشور پیش آمد، مراتب تأسف و غم و اندوه و همچنین تسلیت خودم را به آسیب‌دیدگان - چه آنهایی که بستگانشان از دنیا رفتند و چه کسانی که اموال، خانه و زندگیشان را از دست دادند - عرض میکنم. این، امتحان الهی است. هم آنها بدانند و هم همه‌ی ملت ایران بدانند که سیل و زلزله، به خودی خود بلا نیست. میتواند بلا باشد؛ میتواند رحمت باشد. وقتی سیل و زلزله اتفاق میافتد، اگر مردم و مسؤولین کشور، با بیاعتنایی نسبت به این حوادث برخورد کنند، از آن درس نگیرند و آن را وسیله‌ای برای شناختن راههای سازندگی قرار ندهند، حقیقتاً چنین سیل و زلزله‌ای بلا و مصیبت و خسارت است. اما اگر هنگامی که سیل یا زلزله …

جنگ بوتهٔ آزمایش ملت؛ قوت ملت در سرافرازی در آزمون و حفظ نتایج آن

این جنگ چند ساله، بوته‌ی آزمایشی برای ملت ما بود. همه را - مگر یک عده‌ی معدود - در بوته‌ی آزمایش خود وارد کرد، گداخت و تلطیف نمود و جانهای مستعد، از آن روزهای سخت و ملتهب، بهره‌ها گرفتند. آنچه میخواهم عرض کنم این است که همه‌ی ملتها، آزمایشهای سختی را در دوران زندگی خودشان گذرانده‌اند. لکن آن ملتی قوی، پایدار، عزیز و غنی میشود و پیشرفت میکند، که اولاً از آن آزمایشها سرافراز بیرون آید و ثانیاً نتایج آن آزمایشها را برای خودش حفظ کند. اگر فرض بفرمایید ملت ایران در این جنگی که گذشت، العیاذ باللَّه سستی به خرج میداد، نتیجه چه میشد؟ نتیجه همان چیزی میشد که در تقریباً در صد و پنجاه سال قبل در همین کشور اتفاق افتاد. جنگی از جانب همسایه‌ی شمالی بر ما تحمیل شد و نتیجه‌ی آن جنگ و سستیها در آن، این …

محنت اسارت امتحان الهی و لزوم قدردانی سربلندان آن

شما باید در مقابلِ این تفکّرات بایستید. این محنتی که خدای متعال بر شما وارد کرد، یک امتحان الهی بود. البته بعضی، از این امتحان، ممکن است سربلند و رو سفید در نیامده باشند. همه که یکسان نیستند! اما شما برادران عزیز مؤمنی که از این امتحان الهی سربلند در آمدید، این را باید قدر بدانید. باید این را ذخیره‌ای بدانید. و با این ذخیره، باز هم در راه خدا مجاهدت کنید. در اسلام «نوبت من تمام شد» نداریم!

امتحان و آزمایش انسان‌های پاک در میدان‌های مجاهدت پیش از ظهور

… براى آن دوران تلاش کرد. قبل از دوران مهدى موعود، آسایش و راحت‌طلبى و عافیت نیست. در روایات است که «وَاللهِ لَتُمَحَّصُنَّ وَاللهِ لَتُغَربَلُنّ»؛[3] بشدّت فشار داده میشوید، امتحان میشوید؛ امتحان کجا است و چه وقت است؟ آن وقتى که میدانى است؛ میدان مجاهدتى است. در میدانهاى مجاهدت قبل از ظهور مهدى موعود، انسانهاى پاک امتحان میشوند، در کوره‌هاى آزمایش وارد میشوند و سربلند بیرون مى‌آیند و جهان به دوران آرمانى و هدفىِ مهدى موعود (ارواحنا فداه) روزبه‌روز نزدیک‌تر میشود. این، آن امید بزرگ است. لذا روز نیمه‌ى شعبان، روز عید بزرگ است.

در معرض دائمی ابتلا و امتحان بودن انسان

و خیلى باید شما از خودتان و از این جهت‌گیرى‌تان مراقبت کنید. این نکته را به شما عزیزان عرض کنم: انسان دائماً در معرض ابتلا و امتحان است. هیچ چیز یک انسان را براى همیشه مصونیّت نمیبخشد؛ هیچ چیز؛ نه علم، نه مجاهدت، نه حتّى تدیّن و تقوا، اگر انسان سعى نکند آن را حفظ بکند. این‌جور نیست که ما به خودمان بگوییم خب، ما دیگر حالا در راه خدا این عمل بزرگ را، این مجاهدت را انجام دادیم، پس ما دیگر …

در معرض امتحان بودن همه در برابر حقیقتی ناسازگار با خودپرستی و ادعاها

کسی خیال نکند که مسأله‌ی نفاق مربوط به صدر اسلام یا مربوط به اوج انقلاب بود، نه، همه‌ی ما، من و شما در معرض این امتحان در تمام حالات هستیم، یک حقیقتی مطرح میشود که این حقیقت ممکن است با گوشه‌ای از احساسات و دریافتهای ما ناسازگار باشد: یا با خود پرستی ما، یا با ادعاهای درونی ما، یا با علمی که برای خودمان قائلیم، یا برای سابقه‌ای که برای خودمان میشناسیم، مثلاً با سابقه‌ی مبارزه، یا با توقعی که نسبت به شخصیت خودمان داریم، این ناسازگار است، در مقابل این حقیقت چکار خواهیم کرد؟ هم میتوان پا گذاشت روی این احساس غلط و درک باطل و تسلیم شد و حرکت کرد و در راه این حقیقت رفت، و هم میتوان تسلیم نشد، بلکه تسلیم آن احساسات غلط درونی شد، که اگر این کار انجام گرفت آنوقت: «فزاد هم الله مرضا» دائم این حالت دومی یعنی نفرت وجدائی، ایجاد میشود و …