رفتن به محتوای اصلی

امام خمینی (ره)شخص

نام‌های دیگر: امام راحل

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، شخصیت، اندیشه و رهبری او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:تلگراف تسلیت به حضرت امام خمینی در پی رحلت آیت‌الله شهید سیّد مصطفی خمینی— ۱۳۵۶/۰۸/۰۳

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

شاهدها (۹۲ پاراگراف)

تقویت خود با ارتباط معنوی و قلبی و نورانی‌تر شدن پس از ماه رمضان

من یافتم در زندگى امام بزرگوارمان (رضوان ‌الله ‌علیه) ــ که یک بار عظیمى بدون سابقه بر دوش او قرار گرفت ــ که خودش را تقویت میکند با اتّصال و ارتباط معنوى و قلبى. این اواخر معمولاً ماه رمضان‌ها ایشان ملاقات نمیکردند. من بعد از ماه رمضان که ایشان را زیارت میکردم، بوضوح میدیدم ایشان نورانى‌تر شده؛ و همین بود که این پیرمرد نودساله تا آن آخرین ماه‌هاى عمرش مثل کوه ایستاده بود! در فصل ضعف و انحطاط جسمى و ارادى در انسان.

نیاز روزانهٔ همگان به بهره‌گیری از سخنان امام

البته آن بخشهایی از فرمایشهای امام که پیش از خبر ساعت 14 پخش میشود،[17] خیلی خوب و مناسب است. واقعاً من احساس میکنم که هرکس به این یک قطره از آن مقوىِ فرمایش امام احتیاج دارد. ما باید هر روز یک قطره مصرف کنیم؛ چون آدم ویتامینش کم میشود. حرفهای مناسب و خوبی هم انتخاب میشود. البته قدری به شکل کار توجه بشود؛ گاهی احساس میشود که ناگهان وسط فرمایش امام صدا قطع میشود؛ چنین فراز و نشیبهایی هم باید ملاحظه بشود.

از زندگی علمی در گوشهٔ حوزه تا متزلزل کردن قدرت‌های دنیا

… علاقه داشتند؛ درس ایشان درس شلوغى بود همان وقت. امّا از بیرونِ حوزه‌ى علمیّه کسى در شهر قم هم ایشان را درست نمى‌شناخت؛ چه برسد در سطح کشور؛ مگر یک عدّه خواصّ کمیابى که گوشه‌وکنار با اخلاق و درس اخلاق ایشان یا آشنا بودند یا شنیده بودند؛ بسیار معدود و نادر. همین انسان که در گوشه‌ى حوزه‌ى علمیّه یک زندگى شبه‌منزوى را و یک زندگى علمىِ محض را دنبال میکرد، آن وقتى که پاى عمل به میان آمد، آن‌چنان قرص و محکم وارد شد که حقیقتاً قدرتهاى پولادین دنیا را متزلزل کرد و متلاشى کرد. این صاحبان قدرتهاى مادّى دنیا با آن‌همه بادوبروت، با آن‌همه تظاهر و تشریفات، با پیشروها و پسروها، هیچ کدامشان نتوانستند در مقابل آن نفَس سوزان، آن پاى استوار، آن انسان ثابت‌قدم و محکم مقاومت کنند. درشتهایشان سینه سپر کردند و همه یکى پس از دیگرى مجبور به عقب‌نشینى شدند. این استقامت را آن مرد از چه به دست آورد؟ از ایمانش، از تقوایش، از اخلاصش، از پاکى‌اش؛ پاک بود، بااخلاص بود، دنیا برایش اهمّیّتى نداشت، حفظ این مقام برایش ارزش نبود، هدف نبود؛ به تکلیف الهى فکر میکرد.

طمأنینه و استواری امام در شب حادثهٔ فیضیه در سال ۴۲

دیروز با دوستان صحبت میکردیم؛ روز دوّم فروردین سال ۴۲، مثل همین حالا در مقابل چشمم است. وقتى ما بعد از قضایاى مدرسه‌ى فیضیّه و آن حوادث کذائى، خودمان را با دوستان اینجا رساندیم ــ چون همه نگران بودند از این خانه که چه خواهد شد ــ از درِ آن حیاط کوچک وارد شدیم، من دیدم ایشان ایستاده‌اند آن گوشه‌ى حیاط، مشغول اقامه‌ى نماز مغرب و عشا هستند ــ اوّل شب بود ــ و جمعى هم با ایشان مشغول نمازند. آن‌چنان طمأنینه در وجود ایشان بود که هر اضطرابى را تمام میکرد. اصلاً کأنّه هیچ حادثه‌اى اتّفاق نیفتاده؛ مثل کوه! واقعاً مثل کوه استوار؛ همین‌جور ایشان ایستاده بودند، مشغول نماز بودند. بعد هم آمدند از آن پلّه‌ها بالا و ــ از همان پلّه‌هایى که ما حالا آمدیم ــ اتاق دست چپى تشریف بردند، نشستند. طلبه‌ها هم ریختند که بیانات ایشان را بشنوند.

برآمدن امام از فیضیه و تحول جهانی حاصل از کار او

… کتک زدند. در این مدرسه اتاق طلبه‌ها را غارت کردند؛ آنهایى که ما یادمان است. قبل از آنها، در این مدرسه، گرسنگى‌ها کشیده شده، سختى‌ها کشیده شده، اهانتها شده. تحمّل آن مشکلات، موجب شد که توانست در این مدرسه ــ مدرسه بمافیها؛ مدرسه که خشت و در و دیوار است؛ مراد، آن نیروى انسانى و آن نفَسى است که در این مدرسه کشیده میشود ــ یک شخصیّتى مثل امام به ‌وجود بیاید و دنیایى را متحوّل کند. تحوّلى که امام ایجاد کرده، محدود به ایران نیست؛ حالا آنچه در ایران هم انجام گرفته، مثل معجزه است، واقعاً شبیه معجزات است، امّا آن کارى که امام کرد منحصر به این نیست؛ ایشان در عالمى طوفان ایجاد کردند. همه‌ى اینها مال استقامت است، مال ایستادگى است.

از دست رفتن فرصت حضور امام برای کار در مسائل حوزه

ما فرصت خوبی را در این ده، دوازده ساله تقریباً از دست دادیم؛ و آن فرصتِ حضور امام بود. اگرچه ایشان نسبت به مسائل حوزه یک نوع امساکی داشتند و خیلی مایل نبودند که در مسائل حوزه نظری ابراز کنند - البته چیزهایی در ذهن شریفشان بود - لیکن ما طلبه‌ها و عناصر علاقه‌مند به مسائل حوزه، باید از آن فرصت به نحوی استفاده میکردیم؛ که تا حالا این کار نشده است؛ حالا هرکسی یکطور گرفتار بوده؛ بعضیها در دولت، بعضیها در مبارزات، بعضیها در مسائل گوناگون دیگر؛ این فرصت از دست رفته؛ نباید بگذاریم بیشتر از این از دست برود.

بی‌ملاحظگی امام و آغاز سخنرانی فرودگاه با نام روحانیون

… وارد ایران شدند که جو مبارزه - لااقل در سطوحی - از ایده‌های به‌اصطلاح روشنفکری پُر بود؛ که حتّی خود روحانیون - امثال ماها - هم در داغ کردن آن جو روشنفکری - و به عبارت دقیق‌تر، روشنفکرزدگی - دخالت داشتند؛ اما امام آمد و همه‌ی این چیزها را شست و کنار گذاشت! من احساسات خودم را از همان سخنرانی اول ایشان در فرودگاه به یاد دارم؛ واقعاً حیرت کردم که امام این ملاحظاتی را که ماها داریم، هیچ ندارد! ایشان در آن سخنرانی، اول از روحانیون اسم آورد؛ که ماها اگر جای ایشان بودیم، این کار را نمیکردیم! ما اگر میخواستیم در آن وقتها سخنرانی بکنیم، شروع آن از روحانیون نبود؛ اما دیدیم که امام اصلاً این ملاحظه را نمیکند!

رودربایستی نداشتن امام علی‌رغم اعتراض برخی متدینان هیئت دولت

در همان ماههای اول پیروزی انقلاب، امام مسأله‌ی بیحجابی و حجاب را قاطع گفت. آن وقتها ما به عنوان اعضای شورای انقلاب، گاهی در هیأت دولت هم شرکت میکردیم. من کسانی را دیدم که جزو عناصر متدین هیأت دولت بودند، اما به ما میگفتند این چه کاری بود که امام کرد؛ حالا چرا کرد!؟ امام اصلاً دچار رودربایستی نمیشد. بنابراین، ملاحظه‌کاری و رودربایستی داشتن، مطلقاً باید نباشد؛ این خواهد توانست آن خلأ را در دانشگاه پُر کند.

شاگرد صادق مکتب نبوی و راز توفیقات پیوستهٔ او

امام عظیم‌الشّأن که فجر انقلاب اسلامى را در دل تاریکى‌هاى مادّیّت و فساد و ظلم و فسق کنونى جهان به درخشش آورد، شاگرد صادق و مؤمن و مخلص مکتب نبوى بود؛ و این بود سرّ توفیقات پیوسته و محیّرالعقول او در برانگیختن مردم و در هراس افکندن به دل ظالمان و جهان‌خواران و در پیروزى‌اش در صحنه‌هاى گوناگون.

انطباق گفتار و رفتار امام و ایستادگی بر مواضع، شرط کارهای معجزآسای انقلاب

… آمده، این جایگاه رفیعى که امروز جمهورى اسلامى در دنیاى سیاست به‌ دست آورده، این آبرویى که امروز اسلام به برکت جمهورى اسلامى به ‌دست آورده است، اینها کارهاى معجز‌آسایى است. این کارهاى معجزآسا با زبان و با تبلیغ و با جانم و عزیزم و با زور و مانند اینها نمیشد. اگر حرف امام بزرگوار که قائد این کاروان بود، منطبق با رفتارش نمیبود، امکان نداشت؛ منتها آن بزرگوار نگفت چیزى را مگر آنکه عمل کرد، و عمل کرد بیش از آنچه گفت؛ مثل کوهى بر سر مواضع اعلام‌شده‌ى خود در عمل شخصى و جمعى ایستاد. اصل اسلام هم همین‌جور بود. از یکى از همسران رسول خدا (صلّى الله علیه و آله و سلّم) پرسیدند که اخلاق رسول خدا را براى ما توصیف کن؛ او در جواب گفت که «کانَ خُلقُهُ القُرآن»؛[7] اخلاق او قرآن بود؛ یعنى هرچه شما در قرآن راجع به روش و عمل و رفتار و خلقیّات یک …

افزودن بر آبروی روحانیت و بهره‌گیری صحیح از ذخیرهٔ معنوی علما

امام یکى از همان [افراد] سلسله‌ى اطیاب[9] بود؛ یکى از همان کسانى بود که خود بر این ذخیره، سهم بسیار عظیمى را اضافه کرد؛ آبرو داد به روحانیّت و به رهبران اسلامى، امّا از آن ذخیره، حدّاکثر استفاده را این بزرگوار در جاى خود و به نحو ‌صحیح انجام داد.

اقتدار معنوی امام برخاسته از تدین و ایمان عمیق او

… و عمق این ایمان در دلها نبود، هیچ دست نیرومندى امکان نداشت که بتواند این مردم را به حرکت دربیاورد، بعد از آن سوابقى که همه میدانید از گذشته‌هاى این کشور، بخصوص در قرن اخیر؛ امکان نداشت. آن چیزى که آن رهبرىِ بى‌نظیر را براى ما به ‌وجود آورد، ایمان مذهبى بود. یعنى شما هر اندازه که میزان استحکام و اقتدار معنوى امام را محاسبه بکنید، به همان اندازه، دین‌دارى و ایمان و معنویّت خود آن بزرگوار را باید محاسبه بکنید. یعنى اقتدار ایشان به خاطر تدیّنش بود؛ به خاطر پایبندى عمیق و بى‌بُروبرگردش به دین و به ایمان دینى و جذبه‌ى معنوى‌اى که در وجود او بود. و بعد، پایدارى این مردم بعد از پیروزى انقلاب و تشکیل جمهورى اسلامى و بقاى جمهورى اسلامى و ریشه‌دار شدن جمهورى اسلامى تا وضع کنونى و پیشرفتها در جهات مختلف و سرنوشت جنگ تحمیلى و سرنوشت جنگهاى فراوانى که ما تاکنون در دنیاى سیاسى و اقتصادى داشتیم ــ که همه به …

خشنودی امام از پوشیدن لباس نظامی توسط روحانی در جنگ

… مستقیم میرفتم خدمت ایشان، یک چیزى راجع به آنجا میگفتم و مى‌آمدم. شاید بار اوّلى بود که خدمت ایشان رسیدم؛ تا این چکمه‌هایم را دم در دربیاورم، ایشان از پشت شیشه همین‌طور نگاه میکردند به آن هیئت بنده که لباس نظامى زیر قبا تنم بود. وقتى رسیدم، دستشان را بوسیدم. خودشان گفتند که یک وقتى بود که این لباس شما خلاف مروّت بود و حالا بحمدالله‌ وضع به اینجا رسیده. من احساس کردم که ایشان خوشحالند. یک قدرى هم در دلم تردید بود اوّلى که در اهواز قبا را کندم و لباس نظامى پوشیدم؛ در ذهنم بود که آیا حالا از این کار مثلاً [ایشان خوشحالند یا نه]؛ بعد که دیدم ایشان لبخندى زدند و لطفى کردند، فهمیدم که خوشحالند.

دگرگون شدن دنیا به دست امام با قدرت خدا

حالا واقعاً جاى امام خالى است. اگر ایشان تشریف میداشتند حالا و میدیدند که آقایان دانِ ۴ دارند و این‌جور هستند، خیلى خوشحال میشدند. واقعاً در همان طریق خواست ایشان است. امام حقیقتاً دنیا را عوض کرد. واقعاً اینها هنر امام است. واقعاً اینها قدرت خدا است که به دست این بزرگوار این کارها انجام گرفت؛ واقعاً همه چیز را عوض کرد. آقاى آشیخ‌على‌پناه[4] مثلاً تیراندازى یاد بگیرد با تفنگ! یا آقاى آ‌شیخ جلال طاهر شمس مثلاً! اینها را اگر بتوانید فیلم‌بردارى کنید، یک وقتى یک جورى نشان داده بشود، خیلى باارزش است. حالا همان میدان تیرى که مثلاً آقاى آشیخ‌على‌پناه و آقاى مکارم و آقاى آذرى و …

حکیم بودن امام و دیدن آنچه دیگران از دیدنش ناتوان بودند

… که امام دستی به سر و صورت ما کشیدند و لقمه‌ی حلوایی با لطف و نگاه خودشان در دهان ما گذاشتند، ما را رها کردند؛ بعد که میآمدیم، باز در سخنرانی خودشان میگفتند: آقای رئیس جمهور، آقای بنیصدر! یعنی همان، همان بود! ایشان مصلحت میدیدند؛ چون بالاخره ایشان حکیم بودند. امام یک حکیم به معنای واقعی بود؛ یعنی واقعاً پشت دیوار و پشت حجاب را میدید، که ماها قادر نبودیم آن را ببینیم. ایشان چیزهای خیلی ریزتری از آنچه که در حد دید ما بود و هست، میدید.

ساختن جوانان و فتح دل آنان بزرگ‌ترین کار امام

… انقلابى قرار گرفته بود. لذا بود که جوانها خانواده‌ها را پشت ‌سر خودشان میکشیدند و این شد که آن قیام عظیم مردمى و آن حرکت بى‌نظیر در عالم یعنى انقلاب اسلامى ما به رهبرى امام و با پشتیبانى قاطبه‌ى ملّت و با میدان‌دارى جوانها به پیروزى رسید. خب، این یک فتح بود؛ هم فتح میدان بود ــ میدان مبارزه با استکبار ــ و بالاتر از آن، فتح سرزمین دل جوانان بود که این [فتح] را اسلام و انقلاب کرده بودند، امام کرده بود و این فتح‌الفتوح بود. بزرگ‌ترین کار امام، ساختن جوانها بود. بعد از آن هم در دوران جنگ، باز جوانها بودند که جنگ را با خسران دشمن تمام کردند. این شهداى جوان، این رزمندگان جوان، این دست‌اندرکاران جوان عرصه‌هاى جنگ چیزى نیست که [انسان] اهمّیّت نسل جوان را در یک حادثه‌ى سرنوشت‌سازى مثل جنگ از نظر دور بدارد. این حادثه …

بندهٔ صالح خدا و پیش‌قراول مطرح شدن اسلام در دوران غربت آن

براى اینکه وعده‌ى خدا یعنى پیروزى اسلام بر همه‌ى کفر و الحاد، پیروزى ارزشهاى الهى بر همه‌ى مادّى‌گرى‌هاى کوته‌نظرانه به تحقّق بپیوندد، باید اسلام در عرصه‌ى زندگى، خودش را مطرح میکرد. خداى متعال چنین مقدّر کرد که این کار به دست یکى از شایسته‌ترین و برترین بندگانش عملى شود؛ و شد. آن عبد صالح، آن جانشین به‌حقّ پیغمبران و اولیاى دین، آن انسان وارسته‌ى از مادّیّت در وجود خود و در زندگى خود و در اندیشه‌ى خود، آن انسان هضم‌شده‌ى در اسلام و فانى در الله‌، این توفیق را، این نعمت را و این لطف بزرگ را از خداى متعال دریافت کرد که پیش‌قراول این راه، مبشّر این راه و دست تواناى اسلام و قرآن در این دوران غربت و انزوا باشد.

پیام نجات امام به بشر غافل و ملت‌های تحقیرشده

… کردند و این سه نفر رفتند سخنرانی کردند و گفتند: «انّا الیکم مرسلون»؛ نه، «انّا الیکم مرسلون»، همان‌طوری گفته شد که امام در طول این ده سال به دنیا گفت. امام همین را میگفت دیگر؛ «انّا الیکم مرسلون». ای بشر غافل! ای انسان اسیر دست چند فامیل سیاسی و صنعتی عالم! ای ملتهای تحقیرشده! ما آمده‌ایم شما را نجات بدهیم، ما آمده‌ایم با شما حرف بزنیم. امام ده سال این را میگفت؛ «انّا الیکم مرسلون». شاید آن پیامبران هم در طول مدتی این حرف را زدند.

امیدبخشی امام در سخت‌ترین ضربه‌های جنگ

در سخت‌ترین اوقاتی که در جنگ به ما ضربه وارد میشد، امام با آن دل بزرگ و با آن ناصیه‌ی منور الهی امید میداد. در ماجرایی ضربه‌ی سختی خوردیم. خدمت امام آمدند و گفتند که ما شکست خورده‌ایم. فرمود: شکست نبود؛ عدم‌الفتح بود. عدم‌الفتح، یعنی پیروز نشدیم.

امیدبخشی امام با تفسیر ناکامی به عدم‌الفتح نه شکست

شما ببینید یک حادثه را دوگونه میشود معنا کرد. هزار نفر از ما کشته شدند، پنج هزار نفر کشته شدند، اما دوگونه میشود این را تفسیر کرد: تفسیر شکست، تفسیر عدم‌الفتح. معنای فرمایش امام این بود که طوری نشده است؛ میخواستید پیروز بشوید، اما هنوز نشده‌اید. همیشه این‌طور به ما امید میداد، این‌طور جامعه و کشور را حرکت میداد؛ حالا عده‌یی همه‌ی همّ و غمشان این است که درست بعکس عمل کنند!

آبروبخشی به روحانیت و دین و بی‌همتایی در میان علمای دین پس از غیبت صغری

… این زىّ مقدّس روحانى هرگز جدا نکند؛ ما را در راه خدمت به دین و خدمت به این رشته‌‌ى مقدّس و افتخارآمیز زنده بدارد و در همین راه هم ما را بمیراند. و امیدواریم که قلب مقدّس ولىّ‌‌عصر (ارواحنا فداه و عجّل الله تعالى فرجه الشّریف) از ما به ‌‌نحو کامل راضى باشد. و ان‌‌شاءالله بتوانیم آن‌‌چنان ‌‌که شایسته‌‌ى خدمات امام بزرگوارمان (رضوان الله علیه) است ــ که انصافاً روحانیّت را آبرو بخشید و به دین آبرو بخشید و حقیقتاً کسى مثل او نیامده در علماى دین تا آنجایى که ما شناختیم از عصر اوّل، از دوران بعد از غیبت صغریٰ تا امروز، هیچ کس را ما مثل امام، نیافتیم در علمای دین شخصیّتى به این برازندگى، به این برجستگى؛ همه‌‌ى آنهایى که بودند انصافاً از ایشان کوچک‌‌تر بودند، از لحاظ علمى البتّه مؤسّسین بزرگ، مجتهدین بزرگ هستند امّا مجموع جهات، آنکه یک شخصیّت را به ‌‌وجود مى‌‌آورد، از شیخ[13] و سیّدمرتضىٰ و محقّق[14] و علّامه[15] و دیگران و دیگران و دیگران گرفته تا میرزاى شیرازى و بقیّه‌‌ى علما، هیچ کدام انصافاً با این بزرگوار قابل مقایسه نبودند؛ ایشان یک عالَم دیگرى بود، یک دریاى عمیق و یک اقیانوس ناشناخته‌‌اى بود و خداى متعال میدانست که او چقدر عمیق و حاوى غرایب است ــ ما هم به دنبال آن راه و آن خط عمل کنیم.

تحقق پیشگویی امام در نامه به گورباچف دربارهٔ پایان مارکسیسم

آن روزى که امام در نامه به این گورباچف[6] نوشتند که بعد از این، مارکسیسم را باید در موزه‌ها پیدا کرد،[7] یک عدّه‌اى پوزخند زدند! دو سال نگذشته، سه سال نگذشته، و آن پیشگویى تحقّق پیدا کرد. بعد از درگذشت امام به یک سال نرسید که همه‌‌چیز دگرگون شد. چطور نمیشود؟ قدرت استکبارى آمریکا هم از بین خواهد رفت، او هم متلاشى خواهد شد؛ این قدرتِ جهنّمى ماندنى نیست. اسرائیل هم ماندنى نیست. ما باید تلاش کنیم، وظیفه‌ى ما تلاش کردن است. این حرف دولت ایران، ملّت ایران و نظام جمهورى اسلامى است و همین خواهد شد. ملّتهاى …

ترجیح خدمتگزار خوانده شدن بر رهبر خوانده شدن

امام فرمودند اگر به من خدمتگزار بگویند بهتر از این است که بگویند رهبر.[15] این حرف درستى است، چون خدمتگزارى، مدح بزرگ‌ترى است براى یک انسانى که دلش بیدار باشد. خب امام، تمام وجودش بیدار بود؛ شوخى که نمیکرد، تعارف هم نمیکرد. حقیقتاً اگر این ملّت شهادت میدادند ــ که قطعاً میدادند ــ که امام خدمتگزار آنها است، امام بیشتر خوشحال میشد تا همه‌ى ملّت یک‌صدا فریاد بزنند که تو رهبر ما هستى.

سیاست زیرکانهٔ دشمن برای تخطئهٔ دوران امام از درون جمهوری اسلامی

چرا عرض میکنیم مسئل‌ دیپلماسى ما امروز سخت است و پیچیده است؟ براى اینکه از بعد از رحلت حضرت امام یک سیاستِ زیرکان‌ پیچیده‌اى به وجود آمد در دنیاىِ مربوط به ما ــ نمیخواهم حالا بگویم هم‌ دنیا وقتشان صرف این کار میشود؛ نه ــ [امّا] در آن بخش سیاست‌گذارى و فعّالیّت دنیایى مربوط به ما یک اید‌ خیلى زیرکانه و البتّه خباثت‌آلودى پیدا شد که از آن روزهاى اوّل تقریباً شروع کردند و از صحنه‌هاى گوناگون هم این سیاست را تعقیب کردند و هنوز هم دارند تعقیب میکنند و آن، این است که تصمیم گرفتند در اعمال و رفتار و گفتار و منش جمهورى اسلامى چیزى پیدا کنند یا چیزى به آن نسبت بدهند، که در آن، تخطئه دوران امام باشد. خیلى چیز مهمّى است که کارى کنند که دوران ده یازده سال‌ نورانى حیات و حضور مبارک امام ــ که ملّتهاى دنیا به آن دوران دل بستند، ما در آن دوران حیات پیدا کردیم، کشور در آن دوران به اوج عزّت اسلامى خود رسید و هرچه در آن دوران دستگاه‌هاى سیاسى و تبلیغاتى دشمن تلاش کرد که آن را مخدوش کند و ملکوک کند نتوانست ــ به زبان و قلم و منش و رفتارى از درون جمهورى اسلامى تخطئه بشود؛ یا اگر چنین چیزى میسور نیست و ممکن نیست، آن‌چنان وانمود کنند که گویى دارد این کار انجام میگیرد.

پارسایی، بی‌هراسی در راه خدا و دوستی و دشمنی برای خدا

پروردگارا! به امام و قائد راحل ما، آن عبد صالح ممتحَن[9] و آن خلف صدق اولیا، آن انسان پرهیزکار و پارسا و هوشیار که رضاى تو را میجُست و دوستى و دشمنى‌اش به خاطر تو بود و در راه تو از هیچ مشکل هراس نداشت، رحمت و فضل خود را نازل و شامل فرما و از حجّ حاجیان و عبادت عبادتگران و کوشش تلاشگرانى که مشمول هدایت و راهبرى او گشته‌اند، نصیب وافر به روح پاک او عاید فرما و آرزوى بزرگ او را که همانا قیام حجّ ابراهیمى و بهره‌بردارى امّت اسلامى از این مراسم عظیم الهى است، جامه‌ى عمل بپوشان.

بیرون آوردن اسلام از غربت، خدمت بی‌بدیل امام

هنر بزرگ و خدمت بى‌بدیل امام بزرگوارمان این بود که اسلام را از غربت درآورد. مسلمانان حتّى در خانه‌هاى خودشان و شهرهاى خودشان غریب بودند؛ اسلام حتّى در مواطن اصلى خود غریب بود. دشمنان اسلام با فرهنگ الحاد و فساد و نظامهاى طاغوتى، فرصتِ به ‌خود اندیشیدن را هم از مسلمانان گرفته بودند و امام بزرگوار ما، آن سلاله‌ى پیامبران و دست قدرت خدا در این روزگار، این گَرد غربت را از چهره‌ى اسلام زدود و سترد.

قوت و عزت بخشیدن به اسلام و مسلمین

حقیقت اوّل که کسى منکر آن نیست و هیچ منصفى نمیتواند آن را انکار کند، این است که امام بزرگوار ما به اسلام و مسلمین قوّت و عزّت بخشید. دشمنان اسلام، اسلام را ضعیف میخواستند؛ تلاش کرده بودند تا اسلام را از صحنه‌ى عمل بلکه ذهن ملّتهاى مسلمان ــ چه برسد به غیر آنها ــ خارج کنند که متأسّفانه تا حدود زیادى هم موفّق شده بودند و حکومتهاى فاسد و وابسته، در این سیاست پلید با استکبار و شبکه‌ى جهانى …

زنده بودن امام با فکر و راه و وصیت خود در کنار ملت

اکنون در کنار خاطره‌ى تلخ چهاردهم خرداد، این واقعیّت شیرین در برابر چشم ما است که امام راحل اگر نه به جسم امّا با فکر و راه و وصیّتِ همیشه‌زنده‌ى خود در کنار ما است و زنده است و به فضل و قدرت خدا هیچ قدرتى نخواهد توانست این حضور و این حیات را سلب کند و جمهورى اسلامى را از پدر و بنیان‌گذار و معلّم بزرگ خود جدا سازد.

انطباق روش امام خمینی (ره) با روش امیرالمؤمنین (ع) در قاطعیت

من وقتى مقایسه میکنم در مقیاس زمان خودمان، میبینم زندگى امام بزرگوارمان (رضوان‌ الله‌ تعالى علیه) عکسى و تصویرى از همان زندگى است؛ روشها منطبق با همان روشهاى امیرالمؤمنین: قاطع، بى‌ملاحظه. امیرالمؤمنین مرد سنگدلى نبود؛ رحیم‌تر از او، دل‌نازک‌تر از او، گریه‌کننده‌تر از او در مقابل ضعفا، در مقابل کسانى که حقّ آنها تضییع میشود، چه کسى بود دیگر؟ امّا آنجایى که حق تهدید میشود، امیرالمؤمنین صلابتى از خودش نشان میدهد که نظیر آن را در طول تاریخ اسلام …

اهل معنا بودن امام و اثرگذاری سخنانش به سبب احساس واقعی آن

… را دارم و نگاه هم کرده‌ام؛ اما آن جمله را ندیده بودم. آن جمله راجع به این بود که انسان نباید به خدای متعال بگوید که با عدالت با من برخورد کن؛ چون خدای متعال بر او سختگیری خواهد کرد. همان عبارت ساده‌ی امام در آن‌جا، بسیار گیرا و مؤثر بود؛ اینها عرفان است. خود امام اهل معنا و اهل حال بود؛ آن چیزی که میگفت، واقعاً آن را احساس کرده بود؛ لذا آن چیزی هم که از او صادر شده است، همان اثر را میگذارد.