… که حالا امشب که ما نافله خواندیم، فردا مثلاً اثر یک گشایش مهمّى در کارمان ظاهر بشود؛ نه، نفْسِ این رابطهى با خدا در دعاهاى ما جزو بدیهیّات و محکمات ادعیهى ما است که خداى متعال، متضرّعینِ الیه را مورد توجّه و عنایت خاص قرار میدهد. تضرّع، این خواص را دارد. لذا امام (رضوان الله علیه) واقعاً هر چه میگذشت، با اینکه ایشان از سابق هم اهل عبادت بودند ــ ما شنیده بودیم و اطّلاع داشتیم ــ امّا این اواخر که همینطور به اواخر عمرشان نزدیکتر میشدند، با اینکه انسان وقتى پیر و خسته میشود، همچنان که همهى کارهاى دیگر براى انسان سخت میشود، نماز خواندن و عبادت کردن و دعا خواندن هم سخت میشود ــ اینجورى است؛ جوان همچنان که ورزش را راحتتر میکند، عبادت را هم راحتتر میکند، نماز را هم راحتتر میخواند ــ در عین حال که ایشان پیر و ازکارافتاده میشدند، تضرّعشان، توجّهشان، اهتمامشان، گریهشان بیشتر میشد. و خداى متعال هم به همان نسبت کارها را پیش مىآورد، کارها را درست میکرد و جور میکرد.
پیشقدم بودن در راه تلاش و ایثار جلوتر از همهٔ ملت
بزرگترین گناه سردمداران و سلاطین و حکّام فاسد در جوامع بشری و در گذشته ایران عزیز ما این بوده است که مردم را از این حقیقت بیگانه نگهداشتند و آنها را به سمت کار و تلاش و فداکاری و ایثار سوق ندادند. بزرگترین افتخار انقلاب اسلامی آن است که این درس را به مردم داد، این راه را در مقابل مردم باز کرد و امام راحل و بزرگوار - آن رهبر عظیمالشّأن استثنایی بینظیر زمان ما - بزرگترین افتخارش این بود که خود در این راه پیشقدم بوده و حرکت کرده است. ننشست که به دیگران بگوید شما بکنید. خودش در پیشاپیش حرکت عمومی ملت ایران و جلوتر از همه راه افتاد. شما عزیزان، محصول چنین فضای مبارکی هستید.
محبوبترین انسان در دلهای ملت ایران
… کارش با همین ملت، همین جوانان، و همین مؤمنان فعّالی است که در همه جا ایمانهای خودشان را نشان میدهند. ملت در انتخابات نشان داد؛ در صحنههای سیاسی، در راهپیماییها و در موضعگیریها هم نشان میدهد. این ملت، سرمایه بزرگی است و این ملت، با امام است؛ در راه امام است. الان هم محبوبترین انسان در میان این ملت و در دلهای ایشان، امام بزرگوار ما، امام خمینی است.
تأکید مستمر بر مردم در مراسم تنفیذ ریاستجمهوری
من در چند دورهای که امام بزرگوارمان حکم ریاست جمهوری - آراءِ مردم - را تنفیذ میکردند، در فرمایشات ایشان نگاه کردم و دیدم بهطور مستمر - با هر کس که طرف بودهاند - راجع به مردم و ملت صحبت کردهاند. این، همان حکمتِ امام است؛ همان چیزی است که ما هر طور نگاه و مطالعه میکنیم، میبینیم این درست است، این بهتر است. بخصوص قشرهای مستضعف، قشرهای فقیر و ضُعفای مردمند که نیروهای وفادار و ماندگار انقلاب و امام و دولتهای مختلف بودهاند و هستند و خواهند بود. عزیزانی که انشاءاللَّه در آینده …
ماندگاری یاد امام نزد ملتهای مسلمان و آزادگان جهان
… گونه که ملاحظه میشود، با گذشت هشت سال از آن واقعه غمانگیز - که تا اعماق جان، این ملت را مصیبتزده و داغدار کرد - این حادثه بزرگ را به دست فراموشی نسپرده است و یاد و نام و خاطره امام، در میان مردم و در دلهای آنان، روز به روز شادابی و طراوت دیگری پیدا میکند. غیر از ملت ایران، سایر ملتهای مسلمان، بلکه آزادگان عالم هم، یاد این بزرگوار را فراموش نکردهاند و فراموش نخواهند کرد.
ایمان، توکل و شخصیت مستحکم امام، سرچشمهٔ بنای نظام
آنچه را که امام بزرگوار، با دست قدرتمند و معجزنشان خود به وجود آورد - که آن هم از ایمان و توکّل و شخصیّت مستحکم او سرچشمه میگرفت - بر اساس اسلام بود. یعنی هدفهای نظام اسلامی، هدفهای اسلامی است؛ هدفهایی است که در قرآن و اسلام تعریف شده است. روشها و برنامههای نظام اسلامی هم، همان مقرّرات و برنامهها و احکامی است که در منابع اسلامی تبیین و معیّن شده است؛ یعنی نظام اسلامی، نظامی است که صددرصد برخاسته از اسلام …
بنای نظام بر اهداف اسلامی و دادن جنبهٔ فرامرزی به آن
… - مثل همین مسأله انتخابات، یا بقیه عرصههایی که مردم در آن حضور پیدا میکنند - سربلند است. هرگاه یکی از اینها به وجود میآید، یکی از نمونههای عزّت و استقلال هم ظاهر میشود. هر جای عالم، مسلمانی زندگی میکند، وقتی این خبر را میشنود، احساس عزّت میکند. چرا؟ چون نظام جمهوری اسلامی را متعلّق به خودش میداند و این به خاطر آن است که امام بزرگوار - طرّاح و معمار این انقلاب - این نظام را بر اساس هدفهای اسلامی به وجود آورد و به آن، جنبه فرامرزی و جهانی و بینالمللی داد.
مبرا بودن امام از آفت تحجر
اگر در رأس نظامهای سیاسیای که براساس اسلام، یا تشکیل شده است، یا در آینده تشکیل خواهد شد، چنین روحیهای وجود داشته باشد، یقیناً اسلام بدنام خواهد شد و منبع لایزال معارف و احکام اسلامی نخواهند توانست جامعه را پیش ببرند. امام، خود را از این آفت مبّرا کرد. به خاطر طول سالهایی که فقهای شیعه و خودِ گروه شیعه، در دنیای اسلام به قدرت و حکومت دسترسی نداشتند و فقه شیعه، یک فقهِ غیرحکومتی و فقهِ فردی بود، امام بزرگوار، فقه شیعه را به سمت فقه حکومتی کشاند.
نشان دادن خط و سمتگیری به فقها در اواخر عمر
امام بزرگوار، فقه شیعه را از دورانی که خود در تبعید بود، به سمتِ فقه اجتماعی و فقه حکومتی و فقهی که میخواهد نظام زندگی ملتها را اداره کند و باید پاسخگوی مسائل کوچک و بزرگ ملتها باشد، کشاند. این، یعنی نقطه مقابل آن آفتی که گفتیم تحجّر است. حتّی در اواخر سالهای عمرِ بابرکت امام بزرگوار، مسائلی که به ظاهر جزئی مینمود - اما با توجّه به این که یک خط و یک سَمتگیری را به فقهای شیعه نشان میداد، بسیار مهم بود - پیش آمد و ایشان باز هم نشان داد که آن کسی که میخواهد نظام را اداره کند؛ آن فقهی که میخواهد یک ملت یا مجموعه عظیمی از انسانها و ملتها را اداره کند، بایستی بتواند شرایط زمان را بشناسد و پاسخ هر نیازی را در هنگام آن نیاز، به آن بدهد و نمیتواند در زمینههای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و همه مسائلِ زندگی مردم، نقطهای را بیپاسخ بگذارد.
ایستادگی امام مانند کوه در برابر آفت انفعال
آفت دومی که در چنین مواردی، مسؤولان و رهبران و گردانندگان اجتماعات را تهدید میکند، این است که آنها را دچار انفعال و خودباختگی کنند و و در موضع تأثیرپذیرىِ ناخواسته از اراده دیگران قرار دهند. امام بزرگوار، در مقابل این آفت دوم هم مثل کوه ایستاد. آن چیزی که باید مورد توجّه قرار گیرد و من اصرار دارم که مردم عزیز ما - بخصوص جوانان - و همچنین مسؤولان بخشهای مختلف نظام مقدّس جمهوری اسلامی به آن توجّه کنند، این است که دشمنان نظامِ جمهوری اسلامی، وقتی نمیتوانند در میدان مبارزه رویاروی، کار مؤثّری با این …
قاطعیت امام و ناامید شدن قدرتهای استکباری از فشار
امام از اوّل اعلام کرد: «جمهوری اسلامی؛ نه یک کلمه کم، نه یک کلمه زیاد». جمهوری اسلامی، همان است که انسان از قرآن میگیرد. در هر مرحلهای، بخصوص در سالهای اوّل که هنوز قاطعیت امام بزرگوار برای تصمیمگیرندگان جهانی در داخل دولتهای استکباری، درست معلوم نشده بود، از این فشارها زیاد میآوردند؛ ولی البته بعدها مأیوس شدند. این، آن نکتهای است که همه باید توجّه داشته باشند.
همهٔ خیرات و برکات به برکت وجود امام، یگانهٔ تاریخ اسلام
امیدواریم انشاءالله وجود مقدّس ولىّعصر (ارواحنا فداه) از ملّت ایران راضى باشد که حتماً راضى است؛ ادعیهى زاکیهى آن بزرگوار شامل حال ملّت ایران باشد و این ملّت عزیز و عظیم در همهى میدانها موفّق باشند و خداوند، روح مطهّر امام بزرگوار را شاد کند که آنچه ما از این خیرات و برکات داریم، به برکت آن وجود پُرفیض، آن استثناى زمان، آن نادرهى دهر و یگانهى تاریخ اسلام بود که خداى متعال ما را مفتخر کرد که در زمان او واقع بشویم و او را ببینیم و از او بشنویم و از برکات وجود او بهرهمند بشویم.
مظهر پاکدامنی، پارسایی و بیاعتنایی به دنیا
… و منالی داشته باشد، خانه آن چنانی داشته باشد، وضعیت آن چنانی داشته باشد، این یک امر منفی است. هم از نظر مردم بحمداللَّه منفی است، هم از نظر مسؤولان منفی است، هم آن کسانی که دارند، میدانند که یک نقطه منفی است. این، در نظام جمهوری اسلامی، مسأله خیلی مهمّی است. این، همان حرکت به سمت عدالت است که از اوّل انقلاب بحمداللَّه شروع شد - امام بزرگوار ما مظهر پاکدامنی و پارسایی و بیاعتنایی به دنیا بود - و بحمداللَّه رواج داشت. در نظام حکومت امروز هم همینطور است.
هوشمندی امام در پدید آوردن مجمع تشخیص مصلحت هنگام نیاز کشور
مجمع تشخیص مصلحت که در آغاز با ابتکار امام راحل (رضواناللهعلیه) پدید آمد و سپس با روشنبینی بازنگرندگان قانون اساسی در متن این سند گرانبهای ملی جای گرفت، یکی از مبارکترین نهادهای قانونی جمهوری اسلامی است. این حسنهی ماندگاری است که هوشمندی و همهسونگری رهبر بزرگ ما آن را در هنگامی که نیاز کشور به آن آشکار گشت، پدید آورد و امکان مدیریت عالی کشور را با آن به نصاب لازم رسانید.
سفارش دائمی به وحدت کلمه و همدلی مردم
… قدردان اتّحاد و همبستگیای که در میان ملتمان است، باشید. اتّحادی چنین، خیلی با ارزش و عزیز است. گرههای بزرگ و گوناگون یک ملت را، اتّحاد آن ملت با سرانگشتی معجزآسا باز میکند. چنان که اتّحاد ملت ما نیز همین گونه بوده است و در آینده نیز همین طور خواهد بود. این، همان خصوصیتی است که امام بزرگوار، دائماً ما را به آن وصیت و نصیحت میکرد و پیوسته مردم را به «وحدت کلمه» و اتّحاد در شعارها، حرکتها، اقدامها و همدلی با یکدیگر دعوت میفرمود. آن روزْ علاج مشکلات، وحدت کلمه و اتّحاد بود؛ امروز هم اتّحاد و وحدت کلمه، علاج کننده مشکلات است.
دعای کمیل و مناجات شعبانیه، برترین دعاها نزد امام
داستانهای گوناگونی - مثل داستان «نوف بکالی» - از عبادتهای امیرالمؤمنین وجود دارد. این صحیفهی علویّه که بزرگان جمع کردهاند، ادعیهی مأثوره از امیرالمؤمنین است که یک نمونهاش همین دعای کمیل است که شما شبهای جمعه میخوانید. من یک وقت از امام راحل بزرگوارمان پرسیدم: در بین دعاهایی که هست، شما کدام دعا را بیشتر از همه میپسندید و بزرگ میشمارید؟ ایشان تأملی کردند و گفتند: دو دعا؛ یکی دعای کمیل، یکی هم مناجات شعبانیّه. احتمالاً مناجات شعبانیه هم از امیرالمؤمنین است؛ چون در روایت دارد که همهی ائمّه مناجات شعبانیّه را میخواندند. من حدس قوی میزنم که آن هم از امیرالمؤمنین باشد. کلمات و مضامینش هم شبیه به همین کلمات و مضامین دعای کمیل است. دعای کمیل هم دعای عجیبی است. شروع دعا …
رهبری الهی و معنوی امام وجه تمایز انقلاب از نهضتهای دیگر
… معیّن و قشر مشخّصی، کاری میکنند؛ بعد هم خسته میشوند. عدّهای به دنیای خود میرسند؛ عدّهای هم به حکومت و مقام میرسند؛ عدّهای با قدرتمندان سازش میکنند؛ عدّهای میترسند؛ عدّهای به زندگی راحت خو میگیرند و عدّهای مأیوس میشوند و قضیه تمام میشود و از بین میرود! کمااین که در بسیاری از نهضتهای دنیا، چون اسم خدا، یاد خدا و روح تعبّد و اخلاص نبود؛ چون یک رهبر الهی و معنوی مثل آن بزرگوار، آن انسان بزرگ، امام راحل عظیمالشّأن، در میان آنها نبود، حتی استعدادهای معمولی هم برای حرکت در مبارزه با فساد و استبداد و بدبختیهای دیگر یک ملت، شکوفا نشد.
اعلام اولویتها و ضرورتهای فرهنگی جامعه در دوران جنگ و اجابت مردم
… که گاهی در یک مقطع خاص، علاوه بر کارهای بلند مدّتی که انجام میگیرد، احساس میشود که یک کار خاص و اولویّتهای فرهنگی لازم است که ممکن است به دستگاههای ذیربط اعلام شود و آنها حس کنند که بر اساس آن برنامهریزی کنند؛ رسانه ها و بعضی دستگاههای دیگر نیز کار کنند. فرض بفرمایید ما در دورهی جنگ، از لحاظ فرهنگی چیزهایی احتیاج داشتیم. البته به نظر من در آن زمان، متصدّی همهی این کارها شخص امام رضواناللَّه تعالی علیه بودند که حقیقتاً ایشان در هر موقعیتی، آنچه را احساس میکردند که جزو اولویّتها و ضرورتهای جامعه است، در بین مردم منتشر میکردند و در حقیقت صلای آن را میدادند و اجابت هم میشد و آثار زیادی هم داشت.
احساس دست قدرتی که نظام را پیش میبرد
… و موفّقیتهای سیاسی را، به ما که مسؤولین نظام و تصمیمگیران سطح بالای کشور هستیم، مستند کنید؛ اما ما خودمان، گاهی که در بعضی از مسائل بخصوص صحبت و مذاکره میکنیم، حقیقتاً به این نتیجه میرسیم که در این زمینه کاری نکردهایم و این یک قدرت نمایی خدایی بوده است. همانطور که امام رحمةاللَّه علیه در یکی از بیماریهایشان که در بیمارستان بستری بودند به من فرمودند: «من در طول این سالها، در تمام این مدت، دست قدرتی را احساس کردم که ما را پیش میبرد».من هم امروز آن قدرت را احساس میکنم. این رفتارهای شما و مردم است؛ این تضرّعها، توجّهها، توسّلات به پروردگار، عبودیتها و سر به فرمان نهادنهاست که رحمت الهی را متوجّه میکند! یک عدّه اصلاً نمیتوانند تصوّرش را بکنند - خوب نکنند - اما انسان وقتی که با قضایا و با فطرت خودش روبرو شود، کاملاً میفهمد که …
برچیدن ستادهای جنگ گروهها در دانشگاه با یک دستور
البته شما بدانید که برای کار سیاسی در محیطهای دانشجویی، هیچ کس منتظر نمیماند تا انجمنهای اسلامی و تشکّلهای دانشجویی آن را انجام دهند. دیگران - دشمنان - انجام میدهند. اگر به آنها اجازه دهیم در محیط دانشگاه میروند و ستاد جنگ درست میکنند؛ کمااینکه اوّل انقلاب درست کردند و امام رحمةاللَّه علیه با یک دستور، همهی آن را جمع کردند. گروههای مختلف، در داخل همین دانشگاه تهران، در سال ۵۸ و ۵۹ ستادهای جنگ درست کردند! آنها که منتظر تشکّل اسلامی نمیمانند. اگر راهشان بدهید، داخل میروند؛ اگر راهشان ندهید، با مقالهها و نوشتههای گوناگون از بیرون به داخل دستاندازی میکنند.
تشکیل بسیج، از برجستهترین جلوههای حکمت امام
حکمت امام بزرگوار ما، در خیلی از مسائل آشکار شد. این، یکی از برجستهترینِ آن مسائل است. بدون این که بخواهیم نسبت به زحمات نیروهای مسلّحِ سازماندهی شده منظّمِ نظامی - که حقیقتاً در کشور ما، سپاه و ارتش، دو نیروی مسلّحِ کارآمدِ ارزشمند هستند و زحمات عظیمی هم کشیدهاند و خدمات بزرگی هم کردهاند - تردیدی به ذهن بیاوریم، باید عرض کنیم که عمده کار در …
سازماندهی اقشار مردم در بسیج با تکیه بر ایمان و عشق آنان
برای کشوری که آماج این همه حمله خصمانه و خباثتآمیز دشمنان است، جز بسیج نیروهای مردمی، هیچ راه علاجی وجود ندارد. اگر بسیج نیروهای مردم نمیبود و امام بزرگوار، از نیروی ایمان و عشق مردم، در سازماندهی این عناصر مؤمن و نورانی در سراسر کشور - اقوام مختلف و مرزداران و عشایر و جوانان و دانشگاهیان و روحانیون و دانشآموزان و پیرمردان و زنان و دختران جوان و سایر اقشار ملت - استفاده نمیکرد و این انبوه عظیم نیروی فعّال را به وجود نمیآورد، بدون شک جمهوری اسلامی نمیتوانست در مقابل این همه توطئه و خباثت و دشمنی و سنگاندازی، مقاومت کند.
رهبری جنگ و جلوگیری از احساس شکست در ملت
… این ملت، به وسیله دشمن مورد غصب قرار گیرد. بزرگترین افتخار ملت ایران در رابطه با جنگ، همین است که در طول هشت سال، همه قدرتها پشتِ سر رژیم بعثی ایستادند ، تا بتوانند جمهوری اسلامی را سرافکنده و شکست خورده کنند؛ ولی نتوانستند. ملت ایران، ایستاد و فداکاری کرد. امام بزرگوار، بزرگترین تجربه دوران نورانىِ رهبرىِ خود را در این جا نشان داد و نگذاشت که ملت ایران، لحظهای احساس هزیمت و شکست کند و بالاخره دشمن مجبور شد، با سرافکندگی عقب بکشد و در مقابل ضربات رزمندگان اسلام، تاب مقاومت نیاورد و عقب نشینی کند و برود.
اثبات درستی سخن امام دربارهٔ ناتوانی آمریکا
پانزده سال پیش که امام بزرگوار میفرمود: «امریکا، هیچ غلطی نمیتواند بکند» ، بعضیها میگفتند، چه دلیلی دارید که هیچ غلطی نمیتواند بکند؛ شاید هم غلطی کرد. اما اگر امروز ما بگوییم، امریکا هیچ غلطی نمیتواند بکند، پانزده سالِ گذشته را به عنوان سند در مقابلمان داریم. تا بهحال، چه کار میتوانستند بکنند که نکردهاند؟ دیدید که هیچ غلطی هم نتوانستند بکنند.
احترام و رضایت امام از برادر بزرگ خود
… شریف و امین و شجاع و صادق، برای امام کبیر ما، در یک دوره همچون پدر و سرپرستی مهربان و دلسوز و مصلحتاندیش، و در یک دوره همچون برادر و وکیل و معاونی موتمن و رشید و خستگی ناپذیر، و بالاخره در یک دوره همچون رعیت و پیروی مؤمن و فرمانپذیر و مطیع بود. این افتخار برای او بس که بزرگترین انسان زمان ما همواره او را بزرگ و گرامی میداشت و به او احترام میکرد. از او راضی بود و به حفظ رضایت او، اهتمام میورزید.
توصیهٔ مکرر به مشارکت دادن مردم
مطلب دیگری که در همه زمینههای سازندگی لازم است، این است که ما به صورت یک اصل، از اوایل انقلاب، روی مشارکت مردم تکیه کردیم. امام رضواناللَّه تعالی علیه، مکرّر در مکرّر، درباره مشارکت دادن مردم، توصیه میکردند و حرف میزدند. آن روزها، تفکّری هم وجود داشت که مردم را تقریباً از میدانهای گوناگون دور میکرد. بعد هم بحمداللَّه همه به این رسیدند که نه؛ مردم بایستی در مسائل گوناگون کشور، چه مسائل اقتصادی و چه سایر زمینهها - در مسائل سیاسی که بحمداللَّه حالا هم دخالت دارند - شرکت و دخالت …
توجه روزافزون به دستورات امام، شرط ساختن ایرانی مایهٔ غبطهٔ ملتها
در داخل کشور ما نیز همین طور است. ملت ما اگر میخواهد این راه عزّت را دنبال کند، باید یاد و نام امامرا روز به روز زنده تر کند. اگر ملت میخواهد به برکت بازوان توانا و ابتکار و خلاّقیّت خودش، ایران را بسازد که مایه غبطه ملتها و کشورها باشد، باید روز به روز به دستورات امام بیشتر توجّه کند. بعضی دلهای غافل، ممکن است خیال کنند یا تبلیغ نمایند که راه امام و خطّ امام، معنویّات و آخرت را برای مردم تأمین میکند؛ اما دنیا یشان آباد نمیشود! این، خطاست. راه خدا برای انسانها، دنیا و آخرت را آباد میکند؛ زندگی را شیرین و آسان میکند و فشار تحمیل دشمن را از …
روشنی کلمات امام و نبود نقطهٔ پنهان و مشکوک در آن
ملت ایران، عزّت و رفاه و روسفیدی دنیا و سعادت و کمال معنوی و اخروی را در راه همان خطّی میتواند پیدا کند که امام بزرگوار و رهبرعظیمالشّأن او، پیش پای این ملت گذاشت. خدای متعال، ده سال هم به او مهلت و فرصت داد تا توانست این راه را برای مردم تبیین کند. در کلمات امام رضواناللَّهتعالی علیه نقطه پنهان و مشکوکی وجود ندارد. این، راه ملت ایران است.
لزوم تأمل اندیشمندان سیاسی در درس استقامت امام پس از پیروزی انقلاب
به هر حال؛ این همه، مربوط به دوران مبارزه با رژیم ستمشاهی بود. آنچه که برای ما درس است، مربوط به بعد از پیروزی انقلاب است. همه باید به این نکته التفات و توجّه داشته باشند و همانطور که عرض کردم، اندیشمندان سیاسی، صاحبان فکر سیاسی و اهل تحلیل، روی این کار کنند. واقعاً مهمّ است.
عقبنشینی نکردن در برابر مبارزهٔ استکبار
… و بارها هم گفته شده است. به طور خلاصه میتوان گفت: منافعشان به خطر افتاده بود. توسعهطلبیشان به خطر افتاده بود. حضور جمهوری اسلامی در میان کشورهای مسلمان، ادامه تسلّط آنها را بر آن کشورها به خطر انداخته بود و از این قبیل. به هر حال، مبارزه سختی را شروع کردند. هر قدم به قدم این مبارزه، جای این بود که اگر انسان ضعیفی به جای امام بود، حرکت را متوقّف کند و به سبب وجود مانع و عذر بگوید: «نمیشود با استکباری چنین عریض و طویل مبارزه کرد. چارهای نیست؛ لذا عقبنشینی میکنیم.» اما امام، عقبنشینی نکرد.