رفتن به محتوای اصلی

امام خمینی (ره)شخص

نام‌های دیگر: امام راحل

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، شخصیت، اندیشه و رهبری او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:تلگراف تسلیت به حضرت امام خمینی در پی رحلت آیت‌الله شهید سیّد مصطفی خمینی— ۱۳۵۶/۰۸/۰۳

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

شاهدها (۹۲ پاراگراف)

ترک تعبیر طعن‌آمیز دربارهٔ معاویه پس از آگاهی از احترام اهل سنت به او

… خیلی از دوستان هم این را گفته‌ام. امام یک وقت در اوایل انقلاب در سخنرانیهایشان از معاویه به صورت طعن‌آمیزی اسم می‌آورند. شما میدانید که من مدتی را در بلوچستان بودم و با خیلی از علمای آن‌جا دوست نزدیک هستم. مردم و علمای سنی آن منطقه، معاویه را مقدس میدانند. به امام عرض کردم که در طرف شرق کشورمان، چند صد میلیون نفر معاویه را محترم میشمارند و او را خال‌المؤمنین میدانند - البته بحق یا بناحق آن، مربوط به جلسه‌ی بحث است - یعنی مسلمانان هند، پاکستان، بنگلادش و افغانستان اغلب سنی حنفیاند؛ اینها معاویه را محترم میشمارند. امام گفتند عجب، من نمیدانستم! من بعد از آن در طول این ده، یازده سال یک جمله‌ی طعن‌آمیز از امام راجع به معاویه نشنیدم. من خودم در نماز جمعه راجع به جنگ صفین و سایر جنگهای امیرالمؤمنین صحبت میکنم؛ اما اهانت نمیکنم. تاریخ‌گویی، یک حرف است؛ اهانت، حرف دیگری است. تاریخ بیست‌وسه‌ساله‌ی بعد از رحلت پیامبر تا خلافت امیرالمؤمنین، یک تاریخِ قابل بررسی است؛ باید بررسی شود؛ اما در آن …

فتوای جدید و صریح امام دربارهٔ موسیقی

… یکى از حقایق عالم است. خب، این موسیقى که جزو حقایق عالم است، آن نیست که انسان را از حقایق عالم غافل میکند و غرق میکند در پندارها و خیالات و توهّمات و احیاناً در شهوات تشویق میکند؛ این، دو مصداق متقابل از موسیقى [است]؛ حقایق باید به این جهت کشانده بشود. لذا شما دیدید که امام یک فتواى جدیدى دادند در باب موسیقى؛ یعنى واقعاً هیچ‌‌‌‌ یک از فقها با این استحکام و با این صراحت در باب موسیقى نظر نداده بودند. این، آن موسیقى است؛ باید نگذارید که این آلوده بشود، آمیخته بشود به آن چیزهایى که از نظر شرع اشکال دارد.

سرودن شعر عرفانی با زبان رمزی با وجود فقاهت و ورع

… درکى دارد، یک حقیقتى را میبیند؛ آن حقیقت با زبانهاى معمولى اصلاً قابل گفتن نیست؛ هر تعبیرى را به کار ببرد در زبان معمولى، نمیتواند عظمت آن را بیان کند یا حتّى اشاره‌‌‌‌اى به آن بکند؛ جز با این زبان شعرى و زبان ادبى که میتواند اشاره کند به آن مفاهیم و حقایق. مثل شعرى که امام فرض کنید که [میسرودند]. خب، امام خمینى یک فقیهِ ورِعِ[24] مقدّسِ این‌‌‌‌‌‌‌‌جورى، مى‌‌‌‌بینید که از خال لب و از کمان گیسو و محراب ابرو حرف میزند. خب، پس او که داشت شعر میگفت، واقعى بود و این کسی که زمان ما از شعر حافظ تقلید میکند، پندارى است؛ چون آنچه را او میگوید، اصلاً درک نکرده؛ حس نکرده، دارد به تقلید شعر او شعر میگوید! ببینید چقدر شعر تصنّعى و تقلیدى بد از آب درمى‌‌‌‌آید. در حالى که بعد از انقلاب، …

رد نظر امام دربارهٔ سرپرستی صداوسیما در مجلس به‌دست ارادتمندان ایشان

… و رئیس مجلس و رئیس قوّه‌‌ى قضائیّه بشوند شوراى سرپرستى. قاعده‌‌اش هم همین بود، [یعنى] وقتى میگویند سه قوّه نظارت کنند ــ که در قانون اساسى قبلى، تعبیر این‌‌جورى بود ــ خب قاعدتاً باید این‌‌‌‌جورى باشد و آسان‌‌ترین وجه آن این است و نظر ایشان هم این بود. این آمد در مجلس و آقاى هاشمى[15] مطرح کردند آن را، با اکثریّت قاطعى رد شد این حرف! با اینکه ایشان هم گفتند که این نظر امام است، یک عدّه‌‌ى معدودى فقط به آن رأى دادند. خب نمیشود آن اکثریّت را گفت آقا، شما ضدّ ولایت فقیهید؛ نه، همه‌‌ی آنها هم فدائى امام و علاقه‌‌مند امام و مخلص امام بودند؛ خیلى‌‌هایشان هم جبهه‌‌برو بودند، [امّا] این حرف را قبول نداشتند؛ یعنى واقعاً تفکیک بشود. این یک حرف است، یک حرف دیگر این است که همان‌‌وقت، ما مى‌‌شناختیم کسانى را که میرفتند در فلان مرکز صحبت میکردند و خدشه میکردند در اصل اعتبار نظر ولایت. این حرفها مال امروز …

اخلاص و منش الهی امام در همهٔ حرکات و سکنات

از سخن بدون عمل، کسى درس حقیقى و ماندگار نمیگیرد. ملّت ایران کارى کردند که عملشان، قولشان را تأیید کرد و بر آن صحّه گذاشت. لذا این قول، برکت پیدا کرد. آن امام خالص و مخلص، آن انسان باصفا که در تمام وجود خود و در حرکات و سکنات خود، خدا را در نظر میگرفت، آن مَنش الهى کار خود را کرد. برادران عزیز، جوانان عزیز! اینها براى ما درس است؛ اینها راه آینده‌ى ما را روشن میکند؛ ما که هنوز به اهداف خودمان نرسیده‌ایم؛ ما که هنوز با آن صحنه‌ى عظیمى از گسترش تفکّر اسلامى که «لِیُظهِرَهُ عَلَی الدّینِ کُلِّه؛ وَ لَوکَرِهَ المُشرِکون»[9] که خداى متعال در …

آموختن استقامت در برابر باطل و امید به حق به دنیا

… پیدا کنم. البتّه در مثل این خانه‌اى که از زوایاى این خانه و از هر اتاقى از این اتاقهایى که من دیدم، یادى از امام عظیم‌الشّأن راحلمان داریم، جاى خالى ایشان را مشاهده کردن، سخت است؛ ولى همان‌طور که فرمودید، این خاطرات یک خاطرات جاودانه است و تمام‌نشدنى است. اینجا همان جایى است که اوّلین جرقّه‌هاى این انقلاب عظیم زده شده و درخشیده و فرمایشات جاودانه‌ى امام بزرگوارمان در این منزل به همه‌ى دنیا فرستاده شده و سخت‌ترین امتحانها را این بزرگوار در اینجا از سر گذراندند و در این خانه به دنیایى یاد دادند چگونگىِ استقامت در مقابل باطل را و امید به حق را.

دعوت به تحمل و ایستادگی در اوج اختناق سال ۴۲

از جمله‌ى حرفهاى ایشان آن روز ــ سال ۴۲ ــ در عین شدّت اختناق و تسلّط دستگاه ستمگر این بود که گفتند اینها خواهند رفت و شماها خواهید ماند و سخت‌تر از این را هم ما دیده‌ایم؛ تحمّل کنید، ایستادگى کنید؛ اینها رفتنى هستند، شما ماندنى هستید. این، درس امید است. یعنى حقیقتاً استقامت ایشان در مقابل شدائد و امیدشان به نیکى این بوده و همین است که امروز هم ملّت ما را میتواند پیش ببرد: امید به آینده و ایستادگى در مقابل مشکلات. ایشان درس عملى و عینىِ این را دادند و …

رهبری استثنایی و اخلاص امام و راهی که پیش پای ملت گذاشت

… و دستگاه‌هاى تبلیغاتى خود در دنیا، حکومتها را جابه‌جا میکند؛ کسانى را میبرد و کسانى را به جاى آنها مى‌آورد ــ این‌قدر قدرت تبلیغاتشان بر روى نظامهاى پوچ و بى‌پایه‌اى که به ملّتها متّکى نیستند، داراى تأثیر است ــ امّا این ملّت بحمدالله‌ بنیان مرصوصى[5] دارد. آن ایمان بزرگ، آن راهى که امام و معلّم بزرگ او ــ آن انسان استثنائى زمان ما، آن رهبر فوق‌العاده‌اى که تاریخ ما در این قرون اخیر نظیرش را مشاهده نکرده است، آن انسان والا با آن اخلاص فوق‌العاده‌ى خود ــ در پیش پاى ملّت گذاشت، خداى متعال هم تفضّل کرد، دست عنایت ولىّ‌عصر هم بحمدالله‌ همواره با این ملّت بوده است و به آنها کمک کرده است و این آگاهى در ملّت ما به وجود آمده.

تعبیر امام دربارهٔ حرکت همه‌چیز در کشور در جهت درست

جهت جامعه وقتى به یک سمتى میرود، معنایش این نیست که در جامعه گناهکارى نیست؛ چرا، ممکن است خیلى هم باشند، [امّا] روال این است. به تعبیر امام راحل (رضوان ‌الله ‌علیه) آن ‌وقتى که یکى از فتاوى معروف ایشان در این اواخر صادر شده بود، ما در خدمت ایشان بودیم، تعبیرشان این بود که امروز در کشور ما همه‌ چیز به سمت راه درست است، در جهت درست است؛ و این درست است. خطوط اصلى، تمام در جهت درست است. البتّه در همین جهت درست هم یک آدم بدجنسى ممکن است سوءاستفاده کند؛ سوءاستفاده‌ى مالى، سوءاستفاده‌ى فرهنگى، سوءاستفاده‌ى دولتى، سوءاستفاده‌ى در مراکز و منبرها و کرسى‌هاى گوناگون؛ همه‌ى اینها ممکن است، [امّا] جهت، …

ناشی نبودن عظمت امام از کتاب‌های درسی و گوهر ویژهٔ او

… مشکلات حوزه‌ى علمیّه‌ى قم است و حوزه‌هاى علمیّه‌ى دیگر. خب تا چیزى میگوییم، میگویند، فلان عالم بزرگ [مثلاً] آخوند[26] هم همین کتابها را خواند یا امام هم ــ حالا آنهایى که انقلابى‌ترند ــ همین درسها را خواند که امام شد. امام چون همین درسها را خواند، امام شد؟ امام یک جوهر مخصوصى بود. آنچه در عظمت امام شما پیدا میکنید، ناشى از این نیست که این کتابهاى درسى را خواند. وانگهى، حالا بین زمانى که امام راحل (رضوان الله‌ علیه) این کتابها را میخواندند تا حالایى که من و شما میخواهیم این کتابها را بخوانیم، شصت سال، هفتاد سال فاصله شده.

اخلاص و راه امام، آفرینندهٔ حادثهٔ عظیم فداکاری ملت

… شد، چه آن که اسیر شد، چه آنهایى که هنوز مفقودالاثر هستند و از حال آنها کسى مطّلع نیست ــ جزو معجزات انقلاب در زمان ما هستند. چه کسى میتوانست این دلهاى پاک و مطهّر را این‌جور یکپارچه متوجّه به خدا بکند؟ این معجزه‌ى اسلام بود؛ اسلام انقلابى، اسلام پُرتپش؛ و ناشى بود از اخلاص آن مرد خدا، آن بنده‌ى صالح، آن رهبر واقعى و حقیقى که در خطّ رهبرى پیامبران حرکت میکرد؛ اخلاص او و راه او و نفَس او و عمل او این حادثه‌ى عظیم را آفرید.

باور به اینکه تعریف دشمن نشانهٔ اشکالی در خود انسان است

… را گرفته‌اند، یکى به او اهانت میکند، یکى میگوید تو بی‌سوادى، یکى میگوید تو فلانى، خب طبعاً ممکن است او یک انکسارى هم در خودش پیدا کند امّا شما که مى‌شناسید که باورتان نمى‌آید. خب نسبت به انقلاب، نسبت به جمهورى اسلامى حرف میزنند، [اگر] نمیزدند تعجّب میکردیم. امام این را میگفتند و واقعاً عقیده‌شان هم بود؛ نه اینکه در حرفهاى عمومى [بگویند]؛ اصلاً به ماها هم میگفتند که هر وقت از ماها یک تعریف کنند، چیزى بگویند، آدم در دلش یک چیزى پیدا میشود که چه شده و چه اشکالى در من به‌ وجود آمده که این دشمنِ من دارد از من تعریف میکند. خب بنابراین یک ارزشهایى است، یک اصولى است، یک هدفهایى است و یک تلاش ارجمندى؛ این تلاش باید در آن سمت حرکت کند؛ مقصود این است. همه‌جا این‌‌جور است.

معلم ملت و توصیه به اینکه با تمسک به اسلام شکستی نیست

در مسائل اقتصادى، در جنگ، در تهاجم آمریکا، در بازسازى، در همه‌ى حوادث، در تبلیغات وسیع علیه جمهورى اسلامى، این را امتحان کردیم و امام بزرگوار ما (رضوان الله‌ تعالى علیه) که معلّم این ملّت و آموزنده‌ى این راه به این ملّت و به ملّتهاى دیگر بود، این را به ما توصیه کرد: تا وقتى به اسلام متمسّک باشیم، شکست در کار نیست.

اعزام نماینده به بلوچستان برای رسیدگی به محرومیت دو ماه پس از پیروزی انقلاب

جمهوری اسلامی آن هندسه‌ی معیوب را ندارد؛ بعکس، یک نوع حالت مرکزگریزی و دور از مرکزگرایی در طبیعت جمهوری اسلامی هست. ممکن است به‌طور قهری در مواردی از این طبیعت تخلف بشود؛ اما طبیعت دستگاه و برنامه‌ریزی دستگاه، همان است. هنوز از پیروزی انقلاب دو ماه نگذشته بود که امام بزرگوار به بنده مأموریتی دادند و من را به بلوچستان فرستادند و گفتند چون شما نسبت به مسائل بلوچستان سابقه دارید، به آن‌جا بروید و به وضع محرومیت آن منطقه برسید؛ این اولین نشانه‌ی یک حرکت بود؛ در حالی که امام به بلوچستان نرفته بودند! این حالتی است که از طبیعت دستگاه میجوشد.

حساسیت و دلبستگی امام به شهدا و خانواده‌هایشان

… این سرمشق را از ملّتهاى مسلمان بگیرد؛ میخواهد وانمود کند که این ملّت خسته شده و در راه خود متزلزل شده است. شما همیشه نشان دادید که دشمن دروغ گفته است؛ باز هم باید نشان بدهید؛ باز هم باید ادّعاى دروغ دشمن را تخطئه کنید، و این با حضور در صحنه‌هاى انقلاب است. امام بزرگوار ما (رضوان ا‌لله‌ تعالى علیه) نسبت به شهدا و خانواده‌هایشان بسیار حسّاس بودند، بسیار دل در گرو فکر آنها داشتند و این یک نمونه است از آنچه بندگان صالح خدا و ملائکه‌ى مقرّبین خدا در [فکر] آن هستند. ان‌شاءا‌لله‌ که همیشه مورد توجّه ولىّ‌عصر (ارواحنا فداه) باشید.

پیوند عاشقانهٔ بی‌نظیر مردم با امام پس از شناختن او

… به نداى او پاسخ گفتند، از هزار نفر، یک نفر نمى‌شناختند که این مرد کیست؛ خیلى‌ها اسم ایشان را هم درست نمیتوانستند تلفّظ کنند امّا اجابت کردند؛ [تنها] میدانستند عالِم بزرگى است در قم که سینه سپر کرده است براى حفظ اسلام و ایستاده است. جاذبه این بود: عالِم دین. بعد که مردم با ایشان آشنا شدند و ایشان را شناختند، آن‌وقت آن پیوند عاشقانه‌ى بى‌نظیر پدید آمد که در علماى ما چنین چیزى نبود و به این آسانى‌ها هم نخواهد بود. این، آن ذخیره‌ى معنوى است.

نگاه روشن به آینده و دیدن دست قدرت الهی همراه مردم

… آنجا محکم و همراه با فداکارى و همراه با کم‌توقّعى بِایستیم، کار خودمان را بکنیم و خداى متعال ان‌شاءالله‌ کمک خواهد کرد و برکات الهى نازل خواهد شد؛ همچنان‌که بحمدالله‌ تا حالا این‌جور بوده، و همچنان‌که مژده‌هاى امام (رضوان الله‌ تعالى علیه) این را نشان میداد. عقیده‌ی ایشان هم همیشه این بود ــ بنده شنیده بودم ــ که خیلى عاقبت را، افق را خوب میدیدند، روشن میدیدند؛ دست قدرت الهى را همراه مردم میدیدند و امیدوار بودند و حالا وقتى نگاه میکنیم، مى‌بینیم واقعاً همین‌جور است که ایشان بارها فرمودند و یاد دادند به همه‌ى ما و امیدواریم که خداوند این قابلیّتها را در ما زیاد کند و این ملّت را مشمول رحمت و فضل خود قرار بدهد و شما آقایان محترم را مشمول تفضّلات خود و توفیق و تأیید خود ان‌شاءالله‌ قرار بدهد.

احساس دست قدرت الهی در پیشبرد کارها از آغاز انقلاب

و بدانید که چون این نظام مقدّس در جهت حق دارد حرکت میکند، خداى متعال پشتیبان خواهد بود. امام (رضوان الله‌ تعالى علیه) یک مطلبى را فرمودند یک وقتى به بنده در همان بیمارى‌شان ــ نه این بیمارى اخیر، یک وقت دیگر ــ فرمودند که من از اوّل انقلاب دست قدرتى را احساس میکنم که دارد کارها را پیش میبرد. تقریباً با عین همین تعابیر که من همان وقت یادداشت کردم فرمایش ایشان را، و من الان احساس میکنم این دست قدرت را؛ میبینم. میبینم که خداى متعال دارد هدایت میکند این نظام را به یک جهتى. آن خلأهایى را که ما کوچک‌تر از آن هستیم که حتّى آنها را درک کنیم ــ چه برسد به اینکه بخواهیم آنها را پُر کنیم ــ خداى متعال دارد با قدرت کامله‌ى خودش پُر میکند.

خالی بودن جای امام برای دیدن ثمرهٔ استواری‌اش و بالندگی نظامی که بنیان نهاد

… و گلهاى پَرپَرشده‌ى بوستان خمینى همراه است که این روزها بازگشت پیکر مطهّر شهید غریبمان، مهندس تندگویان،[2] وزیر بسیجى و فداکار جمهورى اسلامى، آن را تازه‌تر میسازد و عظمت فداکارى‌هایى را که به این پیروزى‌ها انجامید، در چشم هوشمندان عالم به تصویر میکشد. جاى آن پیر مراد و حکیم فرزانه و رهبر دلسوز و تیزبین خالى است که ثمره‌ى استوارىِ معجزنشانِ خود را در پیروزى‌هاى پیاپى ملّت خود ببیند و شادابى این درخت تناور را ــ که نهال آن به دست تواناى او نشانده شده است ــ بنگرد.

بینش حکیمانهٔ امام در دیدن آنچه دیگران نمی‌دیدند

و جاى امام خالى است؛ اگرچه آن حکیمِ بزرگ با دیده‌اى که حکمت، آن را بینا کرده بود، خیلى چیزها را میدید که امثال ماها نمیتوانستیم ببینیم. او امروز را هم بلاشک در آن آئینه‌ى روشنِ‌ دل حکیم و فرزانه‌ى خود میدید و خیلى چیزهاى دیگرى هم هست که ما امروز نمیتوانیم ببینیم ــ شاید حدس هم نمیتوانیم بزنیم ــ امّا هست و خواهد شد.

تأکید امام بر حضور مردم در همهٔ انتخابات

البتّه مردم عزیز ما به یاد داشته باشند و قطعاً به‌ یاد دارند که امام بزرگوار در همه‌ى انتخاباتى که از اوّل انقلاب تا زمان رحلت آن بزرگوار انجام گرفت، بر حضور مردم تأکید کردند. فرقى نمیکند که کاندیدا چه ‌کسى باشد؛ فرقى نمیکند که کدام جناح مثلاً فرضاً غلبه‌ى بر جناح دیگرى داشته باشد؛ کدام نامزد انتخاباتى فعّالیّت بیشترى در این شهر یا حوزه‌ى انتخاباتیّه دارد که ممکن است حضور مردم، آراء او را بیشتر کند. «او» کیست؟ «من» که هستم؟ اشخاص …

تفهیم توانایی ملت برای کار، ساختن و تولید به دست خود

بعد از انقلاب، انقلاب و معلّم انقلاب که امام بزرگوار ما بود، به ما ملّت تفهیم کردند که ما میتوانیم خودمان کار کنیم، خودمان تلاش کنیم، خودمان بسازیم، خودمان قاعده‌ى سازندگى و تولید و مصرف را ــ که همان فرهنگ ما است ــ بنیان‌گذارى کنیم و ما باید این را در سازندگى کشور، در همین دوران سازندگى هم به کار بگیریم. ما هرگز پشت نمیکنیم به داشت‌اى دیگران؛ هر کسى هرچه دارد، ما اگر بتوانیم آن را در خدمت هدفهاى خودمان قرار بدهیم، و آن وقتى که ناگزیر باشیم، لحظه‌اى دریغ نخواهیم کرد؛ چه علم او، چه امکانات او، چه تکنولوژى او، چه موجودىِ فنّى او؛ امّا همه‌ى اینها را بایستى ما …

تبسم و سکوت امام در برابر گلایه دربارهٔ بنی‌صدر

… من به همان روش قبل از انقلاب باید عمل بکنم. ما قبل از انقلاب حرفهایی میزدیم، که وقتی کسی در آن حرفها میاندیشید، موضعی نسبت به آن دستگاه پیدا میکرد. من به ایشان گفتم مجبورم الان حرفهایی بزنم، که وقتی کسی درباره‌ی آنها اندیشید، موضعی علیه آقای بنیصدر بگیرد. امام نگاه کردند و تبسمی کردند و هیچ چیز نگفتند.

لزوم پیوستن همگان به امام به‌عنوان پیام‌آور حقیقت

… بیائیم تسلیم این حرف جدید بشویم؟ ما مفاهیم سیاسی را روشن‌تر میدانیم، با مجلات خارجی آشنا هستیم، با کتابهای اروپایی آشنا هستیم، با مفاهیم فرهنگ‌نو جهانی آشنا هستیم، حالا بیائیم تسلیم یک روحانی بشویم که از قم حرکت کرده زیر بار او برویم؟. این احساسات آنها بود!! و حقیقت قضیه لزوم یک حرکت انسانی و جذب نیروهای مردم و هدایت آنها بسوی یک فرد درست و یک اقدام صحیح بود که وقتی پیام‌آور این حقیقت در میدان ظاهر شد همه باید به او میپیوستند، لکن جاذبه‌های مخالف که در حقیقت دافعه نسبت به این حرکت بودند مانع میشوند که اینها به این حرکت بپیوندند. یعضی از اینها که در طول زمان گرما و نور این خورشید را میدیدند حقیقت است و باید به آن تسلیم شد، به او میپیوستند و با او یکی میشدند و حرکت را با او آغاز میکردند.

دشوار شدن کار دشمن با شعارها و حرکت کوبندهٔ امام

اسلام و تبلیغات اسلامى جلوى آن موج سهمگین ایستاد. شعارهاى انقلابى و حرکت کوبنده‌ى امام عالى‌مقام و عظیم‌الشّأن، کار را بر دشمن مشکل کرد. در بحبوحه‌ى همان موج فسادآفرینى که بر این کشور حکومت میکرد، جلوه‌هاى ایمان و سرسپردگى به دین، باز اوّل در بین جوانان خود را نشان داد.

تعریض به امام در ترجمهٔ کتاب بچه‌های آربات

… کرده‌اند. الان باب ترجمه باز شده و دارند مرتب ترجمه میکنند. ترجمه کار آسانی است. گمانم آن روز من به آقای شریعتمداری[8] عرض میکردم که بنده‌ی خدایی کتابی به نام «بچه‌های آربات»[9] ترجمه کرده، که این کتاب علیه نظام جمهوری اسلامی نیست؛ علیه استالین[10] است؛ اما در توصیف استالین میشود دو گونه حرف زد: میشود گفت که «استالین با استفاده از زبان طلبگی و با روح آخوندی خودش، با مردم صاف و صریح حرف میزد و حرف خود را در دل مردم جا میکرد»؛ تا به امام تعریض داشته باشد. میشود گفت که «استالین با استفاده از سابقه‌ی حضور دو، سه‌ساله‌اش در مدرسه‌ی الهیات فلان‌جا، بلد بود با مردم چگونه حرف بزند»؛ تا بشود بیتفاوت. آن وقت این آقای مترجم، نوع اول را انتخاب میکند؛ یعنی اسم طلبگی را میآورد! در حالی که اصلاً طلبگی به معنای مصطلح رایج …

زبان ساده و طلبگی امام عامل نفوذ او در مردم

این تطبیق دادن با یک واقعیت در جامعه‌ی ما، هزار تا حرف و یک بار عظیم معنا در آن هست، که این آدم جرأت نمیکند آن را بگوید؛ اما خیلی راحت زبان ساده‌ی امام را - که این از خصوصیات امام بود و در دنیا همه میگفتند که قدرت نفوذ این مرد، مقدار زیادی ناشی از این است که با زبان ساده‌ی مردم و با زبان طلبگی حرف میزند - در یک عبارت کوتاه ترجمه شده بیاورد، تا کتاب علیه نظام جمهوری اسلامی بشود! در حالی که یک مترجم دیگر بدون این انگیزه، یا یک آدم عاقل در مقام ادیت، به جای این‌که به چیزهای بیاهمیت تکیه بکند - که من دیده‌ام گاهی روی چه چیزهایی حساسیت بخرج میدهند، که اصلاً ارزش توجه ندارد - میگفت شما این‌جایش را طلبگی نوشته‌ای؛ بنویس دانشجوی الهیات؛ …

سرودن شعر در حاشیهٔ روزنامه و گردآوری آن به دست دیگران

… مواظب باشند از درس و کار و مانند اینهایشان هم نمانند! یعنى شعر را مقدّم نکنید در سنین شماها؛ چرا، در یک سنینى ممکن است بشود کار اصلى انسان، امّا در سنین شماها مناسب نیست که مقدّم بشود بر کارهاى دیگر. شعر را حالا همین‌طور در کنار کارهاى دیگر [مشغول باشید]. من از آقا[4] شنیدم که حضرت امام که شعر میفرمودند، در حاشیه‌ى همین روزنامه که مثلاً میخواندند ــ فرضاً روزنامه خوانده بودند، ناگهان یک چیزى به ذهن [ایشان می‌آمد] ــ یک چیزى مینوشتند، بعد هم آن را مى‌انداختند آنجا. بعد خب انسانهاى نکته‌سنجِ چیزفهمى آنها را دیدند و جمع کردند و به نظر خود ایشان رساندند. غرض، این‌جور تصوّر نشود که حالا مثلاً همه‌ى وقت را انسان صرف کند براى شعر؛ بخصوص در سنین آقایان. ان‌شاءالله موفّق باشید.

مأمور کردن هیئتی برای اخراج اهل جناح‌بندی از سپاه

ببینید، اینها حرفهای خوشایند و دلنشینی است که این جوان مبارزِ پُر از خون انقلابی، به هیجان بیاید: بله، چه کسی از ما بهتر؟ امام این موضوع را صریحاً گفته بودند؛ اما اینها بین آگاهی سیاسی و حضور سیاسی در صحنه‌ی انقلاب - که این خوب است - و بین دخالت در معارضات سیاسی و جناح‌بندیهای سیاسی و به نفع یکی و به ضرر دیگری کار کردن - که این همان چیز بد و بسیار خطرناکی است که امام هیأتی را مأمور کردند و گفتند ببینید چه کسی این‌طوری است، از سپاه بیرونش کنید - خلط میکردند.

توصیهٔ امام به رئیس‌جمهور شوروی برای تسلیم نشدن به غرب

… که در دوران مبارزات و اوایل انقلاب با گروه‌هاى چپ سروکار داشتند یادشان هست که با چه حدّتى[6] و از چه موضع قدرتى و اطمینانى از این مکتب یاد میکردند. خب آن از بین رفت؛ معلوم شد که تفکّر مادّىِ صریح امروز در دنیا جایى ندارد؛ این، نقطه‌ى مثبت این قضیّه بود؛ امّا از آن‌ طرف، امام در نامه‌ى به رئیس‌جمهور شوروى، مرقوم فرمودند که شما باید مواظب باشید که تسلیم غرب نشوید.[7] این[طور] نشد؛ به این توصیه‌ى امام عمل نشد.