رفتن به محتوای اصلی

آمادگی دفاعی

نام‌های دیگر: آمادگی نظامی، آمادگی رزمی، آمادگی جنگی، آمادگی دفاعی ملت، آمادگی دفاعی مردم، آمادگی رزمی ملت، آمادگی ملت، آمادگی معنوی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آماده نگه داشتن نیروهای مسلح و مردم برای مقابله با تهدید و جنگ.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۶۷/۰۴/۳۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۷ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۷۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۶۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

و البتّه شما پاسداران عزیز و همه‌ی نیروهاى مسلّح ‌-چه نظامى و چه انتظامى: ارتش، سپاه، کمیته، شهربانى، ژاندارمرى- و پشت سر همه‌ی اینها بسیج عظیم مردمى، باید آمادگی‌شان را براى دفاع نظامى از دستاوردهاى انقلاب هم حفظ کنند. این توصیه‌اى است که ما مکرّر این توصیه را کرده‌ایم، باز هم میکنیم. و این توصیه‌ی خشک‌وخالى هم نیست؛ این دستور است، وظیفه است و همه‌ی مسئولین نیروهاى مسلّح باید این را به‌عنوان یک وظیفه بشنوند و به‌طور جدّى دنبال آن باشند. و آمادگى، شامل آمادگى رزمى و آموزشى و سازمان‌دهى و انضباط و اخلاق و پشتیبانی‌ها و همه‌ی انواع آمادگى است. و بخصوص در مورد سپاه پاسداران انقلاب اسلامى ‌-ضمن اینکه نیروهاى سه‌گانه‌ی سپاه، همه موظّفند کارهایشان را انجام بدهند- نیروى زمینى نقش ویژه‌اى دارد. و امروز اهمّیّت نیروى زمینى مضاعف است و وظایف آن، وظایف بسیار مهم و روشنى است و همان‌طور که براى سپاه و ارتش ترسیم کردیم، خطوط کار این سازمانها مشخّص است. و نیروى زمینى سپاه بایستى روزبه‌روز ‌ان‌شاءالله‌ خودش را از لحاظ سازمان‌دهى و از لحاظ آموزش و بخصوص حضور -در مناطقى که حضور آنها لازم است- آماده‌تر بکند. و خداوند هم با این تلاشهایى که دارید میکنید و خواهید کرد، کمک و فضل و لطف خودش را بر شما نازل خواهد کرد. امیدواریم خداوند متعال همه‌ی شما را، همه‌ی ملّت ایران را و همه‌ی مسلمین مجاهد و مبارزِ عالَم را مشمول دعاى حضرت بقیّةا‌لله‌ (ارواحنا فداه) قرار بدهد و دعاى روح مطهّر امام عزیزمان را هم شامل حال همه‌ی ما بفرماید.
به هر حال نیروی زمینی مهم است. در مجموعه‌ی ارتش، نیروی زمینی، یک بخش بسیار مهمی است. همیشه گفته میشد که ستون فقرات ارتش، نیروی زمینی است. ممکن است در جنگهای متعارفِ امروز دنیا توقع درگیریهای زمینی کمتر باشد - کمااینکه واقعاً هم همین جور است؛ الان بخش دریائی و بخش پدافند و اینها، درگیریهای احتمالیشان بیشتر است - لیکن نیروی زمینی بایستی همیشه آمادگیهای حقیقی خودش را حفظ کند و ارتقاء ببخشد. آمادگی حقیقی، یعنی ایمان، انگیزه، آموزش، سواد رزمی، تخصصهای لازم، آماده‌به‌کاری و استحکام شخصیت. شخصیت اخلاقی و شخصیت رفتاری باید دارای آنچنان استحکامی باشد که جاذبه‌های گوناگون و فریبنده نتواند آن را تحت تأثیر قرار بدهد و آن را ذلیلِ خودش کند. گاهی اوقات بعضی از جاذبه‌های زندگی، انسانها را ذلیل میکند. انسان بعضیها را میبیند که برای خاطر پول ذلیل میشوند، برای خاطر مقام ذلیل میشوند، برای خاطر انگیزه‌های جنسی ذلیل میشوند؛ این ذلت انسان است. عزیزترین و مقتدرترین انسانها آن کسانی هستند که این جاذبه‌ها آنها را ذلیل نکند. البته این معنایش پشت کردن به جاذبه‌های زندگی نیست؛ این معنایش مقهور جاذبه‌ها نشدن است؛ والّا اسلام نه میگوید شما حتماً پول نداشته باشید، نه میگوید شما مقامی نداشته باشید، نه میگوید شما از این جاذبه‌های گوناگون بهره‌مند نشوید؛ اما اسیر اینها نباید بشوید، مقهور اینها نباید بشوید، ذلیل اینها نباید بشوید؛ باید قدرت مقاومت و ایستادگی داشته باشید، باید قدرت امتناع داشته باشید. این، شما را آماده میکند.

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

لزوم آمادگی حقیقی نه صوری یگان‌های نیروی زمینی

… شما با رژیم گذشته، مثل فرق مشقِ با تفنگ حقیقى و گلوله‌ی واقعى است با گلوله‌ی مشقى. امروز شما به معناى واقعى کلمه با تهدید مواجهید و باید دفاع کنید و باید خودتان را به هدفهاى واقعى و مشخّص‌شده برسانید. با گذشته فرق میکند؛ پس باید آمادگى، صددرصد و واقعى باشد. اینکه ما در ظاهر قضیّه، یک صورتِ یگانى داشته باشیم ‌-این مقدار از مرز دست ما است؛ این‌قدر گسترش داریم؛ هروقت هم کسى به آنجا برود، ببیند بله، بالاخره یک یگانى هست- این کافى نیست. نیروى زمینى باید آمادگى حقیقى داشته باشد. این خلاصه‌ی قضیّه است.

حداکثر آمادگی یگان‌ها در چهارچوب امکانات و بهانه نکردن کمبودها

… نقصهاى ارتش را میدانم، مشکلات را میدانم، کمبودها را میدانم، چیزهایى که لازم دارد را میدانم، مشکلات بودجه‌ی دولت را میدانم؛ من اطّلاع دارم. البتّه آنها باید حل بشود و در زمان خودش به شکل مطلوب باید دربیاید؛ آنکه من به شما میگویم، با غفلت از آن واقعیّتها نیست؛ من میگویم در چهارچوب امکانات و موجودى و ممکناتمان بایستى در حدّ اعلىٰ باشیم؛ آن‌قدرى که ممکن است باید تلاش کنیم. کمبودها نباید موجب بشود، یا ‌-به تعبیر دیگرى- بهانه بشود، براى نقصها و نارسایی‌ها. ابزار را باید آماده نگه داریم. من این [جهاد] خودکفایى را چند سال قبل براى همین قضیّه تشکیل دادم. الان هم جهاد خودکفایى در همه‌ی نیروها ‌-از جمله در نیروى زمینى- باید در حدّ اعلىٰ کار کند و تلاش کند تا بتواند مقصود از این تشکیلات را ‌-که خودکفایى درونى است- تا …

لزوم استحکام و نفوذناپذیری خطوط و سنگرهای مقدم

… مقاومت میکند و سنگر را حفظ میکند. مشکل ما همان خطوط مقدّم است. چرا عراق توانست ناگهان وارد خاک ما بشود و هشتاد کیلومتر، نود کیلومتر، صد کیلومتر جلو بیاید که بعد شما و همه‌ی نیروهاى مسلّح دیگر براى بیرون انداختنش هشت سال زحمت بکشید و تازه به‌طور کامل نتوانید؟ براى خاطر اینکه خطوط مقدّم درست نبود. خطوط مقدّم باید درست باشد. سنگرهاى مقدّم بایست نفوذناپذیر باشد. الان دشمنِ روبه‌روى ما همین‌جور است. شما به ذهنتان هم خطور نمیدهید که بتوانید نیرویتان را بردارید و پنجاه کیلومتر، چهل کیلومتر، سى کیلومتر بروید در عمق [خطوط] او؛ چون میدانید محکم است. شما چرا نتوانید؟ او مشکلاتش بیشتر از شما است، خیلى بیشتر از شما است ‌-ما …

لزوم بیداری و آمادگی عملی نیروهای مسلح و نپذیرفتن عذر آماده نبودن

البتّه ضربه‌اى که اینها خوردند، ضربه‌اى فراموش‌نشدنى است براى خودشان و براى دیگران؛ لکن امیرالمؤمنین فرمود: اِنَّ اَخَا الحَربِ الاَرِق؛[7] مرد جنگ بیدار است. بیدار باشید. بیدار باشید و این بیدارى در عمل شما نشان داده خواهد شد. و این چیزى است که ملّت ایران از شما میخواهد و من به‌عنوان فرمانده شما از شما میخواهم. باید این بیدارى را در عملتان نشان بدهید. عذرى براى آماده نبودن پذیرفته نیست. من دستورات لازم را براى دنباله‌گیرى این آمادگى، هم به ستاد فرماندهى کلّ قوا، و هم به ستاد مشترک ارتش جمهورى اسلامى ایران داده‌ام؛ هر کدام از جهتى. ستاد کلّ سپاه پاسداران هم در جریان آنچه ما به ستاد فرماندهى کل دستور داده‌ایم، هست. و باید همه‌ی نیروهاى مسلّح و …

حفظ آمادگی ملت مانع عملی شدن تهدیدهای دشمن

… مجموعه‌ی جوان و پُرشور، نسبت به نقش دفاع از انقلاب، دلسرد و نومید شده‌اند.ما عرض میکنیم که دفاع از جامعه‌ی انقلابى، همیشه یک واجب ضرورى و اهم است؛ چون تهدید علیه جامعه‌ی انقلابى یک چیز تقریباً دائمى است. تهدیدْ دائمى است ‌-نمیگوییم جنگْ دائمى است- تهدید هست؛ بسته به این است که این ملّت چطور در مقابل تهدیدها خود را نشان بدهد و آمادگى خود را در چه حدّى حفظ کند. اگر ملّت انقلابى آمادگى خود را همیشه حفظ کرد ‌-یعنى [اگر] جوانها عضویّت در بسیج و کار در میدان تمرین و آموزش را براى خودشان همیشه نگه داشتند، اگر مردم روحیه‌ی دفاع را براى خودشان حفظ کردند، اگر چهره و قیافه‌ی جامعه طورى بود که هر کس نگاه کرد احساس کرد ملّت آماده است و در حال استعداد[2] دفاع از کشور است- تهدیدها عملى نخواهد شد و نیّت دشمن به تحقّق نخواهد پیوست. امّا اگر وضع جامعه آن‌چنان بود که هر کس به آن نگاه کرد، فهمید که این جامعه قادر به دفاع از خود نیست ‌-چون از رفتار یک جامعه میشود فهمید که آیا این جامعه قادر به دفاع از هویّت خود و از حیثیّت خود هست یا نه- آن جامعه‌اى که مردم در آن به مسائل شخصى بیشتر اهمّیّت …

حفظ آمادگی روحی نیروهای مسلح برای دفاع از انقلاب و نظام

اینک ما در دورانى قرار گرفته‌ایم که جهاد فی‌سبیل‌ا‌لله‌ در شکلى اگرچه نه به صراحت دوران جنگ، امّا با همان دشواری‌ها و شاید با ظرافت بیشتر، بر دوش همه‌ی ما است. جهاد در این دوران، براى آنان که در نیروهاى مسلّح یا وابسته به آنند، مستلزم امورى چند است: نخست؛ حفظ آمادگى روحى براى دفاع از انقلاب و کشور و نظام جمهورى اسلامى. از پیامبر اکرم (صلّى ا‌لله‌ علیه و آله و سلّم) نقل شده است که «مَن لَم‌یَغزُ وَ لَم‌یُحَدِّث نَفسَهُ بِالغَزوِ ماتَ عَلىٰ شُعبَةٍ مِن نِفاق»؛[3] یعنى آن کسى که در میدان نبرد نباشد یا در دل و جان، حدیث جهاد بر خود نخوانَد، به گونه‌اى از نفاق، زندگى را ترک …

آمادگی روحی برای دفاع از اسلام و انقلاب، بالاترین فریضهٔ نیروهای مسلح

ما ‌-همان‌طور که امام راحل عظیم فرمود- در سیاست خود براى رسیدن به صلح، در چهارچوب قطعنامه‌ی شوراى امنیّت جدّى هستیم و هرگز پیشقدم در تضعیف آن نخواهیم بود؛ ولى حفظ آمادگی‌هاى گوناگون، مخصوصاً آمادگى روحى براى دفاعى جانانه از اسلام و انقلاب، بالاترین فریضه‌اى است که امروز متوجّه شما و همه‌ی نیروهاى مسلّح است. سپاه و بسیج و ارتش باید این آمادگى را در حدّ اعلىٰ حفظ کنند و نگذارند اندک فتورى[4] در عزم و اراده‌ی مردانه‌ی آنان پدید آید.

تقویت آموزش، سازمان‌دهی و تجهیزات سپاه و ارتش

دوّم؛ تقویت آمادگی‌هاى آموزشى و تشکیلاتى. سپاه و ارتش، هر یک در چهارچوب مأموریّت ویژه‌اى که براى آنان وجود دارد، باید به تقویت آموزشى و استحکام سازمان‌دهى خود و نیز آماده نگه داشتن ابزار و تجهیزات جنگى سرگرم باشند و کمترین سستى و فتورى در این وظیفه‌ی بزرگ حاصل نشود. اکنون گنجینه‌ی ذی‌قیمتى از تجارب نظامى در اختیار شما است که باید براى ایجاد آمادگی‌هاى بیشتر، مورد استفاده قرار گیرد. البتّه همه‌ی عزیزان باید توجّه کنند که اگرچه مأموریّت ارتش و سپاه در درازمدّت با یکدیگر متفاوت است، امّا امروز وظیفه‌ی قطعى همه، ترمیم و …

لزوم استحکام حداکثری خطوط دفاعی و اثر آن بر روحیهٔ سپاهیان

… به آن اندازه اصولى نیست، امّا مهم است- حضور در جبهه و در خطوط دفاعى، باید حضور قوی‌اى باشد. آن‌جور که من شنیدم، برادران بسیجى کمتر هستند، برادران وظیفه بیشتر هستند و شاید آن استحکام و اقتدارى که در خطوط دفاعى متوقّع است، در بعضى از نقاط به آن اندازه نباشد. من عرض میکنم بایستى استحکام خطوط دفاعى بخصوص در این دوران در حدّ اعلىٰ باشد؛ خود این منعکس خواهد شد به روحیه‌ی افراد سپاهى و مراودین[6] با سپاه. یعنى اگر چنانچه کسى که شما به او مأموریّتى میدهید و می‌آید به منطقه، آنجا حالت اختلال و تزلزلى مشاهده کند، اگر امیدوار هم باشد، با مشاهده‌ی آن اختلال، امیدش دچار تردید و تزلزل خواهد شد؛ براى استحکام خطوط مقدّم، هر کارى ممکن است باید کرد.

لزوم حفظ همیشگی آمادگی عمومی برای دفاع از انقلاب

ما دفاع از انقلاب و آمادگى براى این دفاع را همیشه لازم میدانیم. یک روز نباید بر ما بگذرد که اهمّیّت آمادگى عمومى، در آن روز مغفولٌ‌عنه واقع بشود؛ باید آمادگى را همیشه حفظ کرد. آن ملّتى که آماده نباشد و ضربه بخورد، مورد ستایش هیچ کس قرار نخواهد گرفت، مورد ترحّم هیچ کس هم قرار نمیگیرد. امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) به ما درس داده‌اند، فرموده‌اند: وَ مَن نامَ لَم یُنَم عَنه؛[4] اگر تو خوابت بُرد، بِدان که دشمنت بیدار است؛ حواست جمع باشد. لذا بسیج، با قوّت و قدرت، با نشاط، با احساس ضرورت باید کار خود و راه خود را ادامه بدهد. مخصوصاً …

لزوم افزایش روزافزون آمادگی ارتش مستقل از روند مذاکرات و آتش‌بس

… نه به معناى اینکه جنگى خواهد شد؛ نه، ما خیلى بعید میدانیم که دشمنانْ تجربه‌ی ناکامِ گذشته‌ی خودشان را بار دیگر تکرار کنند؛ نه به معناى اینکه ما آتش‌بس را متزلزل می‌بینیم، نه، آتش‌بس هست ‌-البتّه طرف مقابل شرارتهایى میکند، لیکن آتش‌بس، آتش‌بس است، خوب است؛ مذاکرات هم ادامه دارد، به نتایج خوبى هم ‌ان‌شاءالله‌ خواهد رسید، ما هم تصمیم داریم که مذاکرات مربوط به قطعنامه‌ی ۵٩۸ را پیش ببریم، باید پیش برود و باید به یک نقطه‌ی درست‌وحسابى برسد- اینها همه به جاى خود محفوظ، امّا شما که ارتش هستید نباید نگاه کنید که مذاکره در چه حال است تا شما چه‌کار کنید؛ نه، مذاکره هرچه هست، قطعنامه هرچه هست، طرف مقابل هر کار میخواهد بکند، این ارتباطى ندارد به اینکه ارتش بایستى هر روزش آماده‌تر از دیروز باشد؛ این یادتان باشد. بسرعت باید واحدهایى که در جبهه هستند، آن نظمِ ممتاز را ‌-آنکه شما به آن در طبقه‌بندى کیفیّت‌ها میگویید عالى- پیدا کنند. نه خوب و نه بسیار خوب، بلکه عالى؛ همّت را باید این قرار بدهید. این باید بشود؛ ارتش مناسب جمهورى اسلامى این است: انضباط، …

شمول آمادگی بر جنبه‌های رزمی، آموزشی، سازمانی، انضباطی، اخلاقی و پشتیبانی

… از دستاوردهاى انقلاب هم حفظ کنند. این توصیه‌اى است که ما مکرّر این توصیه را کرده‌ایم، باز هم میکنیم. و این توصیه‌ی خشک‌وخالى هم نیست؛ این دستور است، وظیفه است و همه‌ی مسئولین نیروهاى مسلّح باید این را به‌عنوان یک وظیفه بشنوند و به‌طور جدّى دنبال آن باشند. و آمادگى، شامل آمادگى رزمى و آموزشى و سازمان‌دهى و انضباط و اخلاق و پشتیبانی‌ها و همه‌ی انواع آمادگى است. و بخصوص در مورد سپاه پاسداران انقلاب اسلامى ‌-ضمن اینکه نیروهاى سه‌گانه‌ی سپاه، همه موظّفند کارهایشان را انجام بدهند- نیروى زمینى نقش ویژه‌اى دارد. و امروز اهمّیّت نیروى زمینى مضاعف است و وظایف آن، وظایف بسیار مهم و روشنى است و همان‌طور که براى سپاه و ارتش …

ناتوانی جامعه در دفاع موجب جدی شدن تهدید دشمن

… سال اخیر، استعمار بر روى فرهنگ کشور ما، جوانان ما، آموزش‌وپرورشِ ما، اِعمال نفوذ کرد و مردم را به بیکارگى و فساد و تباهى و اختلاف و این چیزها سوق داد همین بود، [چون] میخواستند که ملّت نتواند از منافع خود، از شخصیّت خود، از مصلحت خود، از آینده‌ی خود دفاع کند. اگر دشمن نگاه کرد، دید وضعیّت در جامعه حاکى از آن است که این جامعه دیگر نمیتواند از خودش دفاع کند، بدانید که تهدیدْ جدّى خواهد بود، نیّت دشمنْ عملى خواهد شد، ضربه‌ی دشمنْ وارد خواهد شد.