فاصلهٔ بسیار ازهر با حوزهٔ قم و حوزههای ریشهدار شیعه
… و حوزههاى دیگرى که در سرتاسر کشور وجود دارد. ما نداشتیم چنین حوزهى علمیّهاى، چنین مجموعهى علمى در تاریخ خودمان؛ همچنان که این جور مجموعهى علمى در ادیان دیگر و در مذاهب دیگرِ غیر اسلامى هم با این حجم و با این عمق یعنى کمّاً و کیفاً مثل اینجا نداریم. هست جاهایى مثل ازهر[14] و جاهاى دیگر لکن بین آنها و بین آنچه امروز در حوزهى قم و حوزههاى عریق[15] ما مشاهده میشود، بُونٌ[16] بعید. خب، این یک چیز باارزشى است. این حوزه نسبت به نظام جمهورى اسلامى تکالیفى دارد که با تکالیف او قبل از انقلاب بشدّت متفاوت است. اصلاً کار ما متحوّل شده است. یک طبیعت دیگرى کأنّه به وجود آمده از لحاظ کثرت تفاوتى که بین وظایف امروز و وظایف دیروز هست.