… و آنگاه در جستجو از راه ارائهى آن، وى به یک مبناى فلسفى و ذهنى براى آن دست یافته است. این مبنا عبارت است از تصوّر مفهوم «خودى» به شکل عام؛ شبیه آن چیزى که فلاسفهى ما به عنوان مفهوم «وجود» ارائه میدهند؛ یک مفهوم عام که در همه هست و قابل تبیین فلسفى است. البتّه به نظر بنده «وجود» غیر از «خودى» است و «خودى» را به معناى «وجود» معنا کردن ــ که دیدم بعضى از مُحشّینِ[12] اشعار اقبال، دچار این اشتباه شدهاند ــ یک اشتباه بزرگى است و وحدت در کثرت و کثرت در وحدتى که در رموز بىخودى چندبار تکرار میکند، غیر از وحدت در کثرت و کثرت در وحدتِ ملاّصدرا و دیگران است؛ این یک چیز دیگر است. اصلاً مفاهیم مورد نظر اقبال صد درصد مفاهیم انسانى و اجتماعى است؛ البتّه اجتماعى که میگوییم، معنایش این نیست که به فرد نمیپردازد؛ چرا، پایهى خودى در فرد محکم میشود امّا خودِ این خودیّتِ خودى در فرد و استحکام شخصیّت خودى در فرد هم یکى از …
مدح عاشقانهٔ امت اسلام از سر ستایشگری نبودن
یعنى اى امّت اسلام! منى که دارم این جور عاشقانه مدح تو را میگویم، نه به خاطر این است که من آدم ستایشگرى هستم؛