بیشک در فهرست این ستارگانِ غالباً ناشناختهی آسمان علم و فرهنگ، خانوادهی جلیل خوانساریها بویژه محقق برجسته و کمنظیر مرحوم آقا حسین خوانساری و فرزند فقیه و حکیم و بزرگوارش مرحوم آقا جمال خوانساری میباشند. در عظمت و شأن مرحوم آقا حسین خوانساری همین بس که نامآوران بزرگی همچون وحید بهبهانی و شیخ انصاری از او با عناوین "محقق" و "استاد الکل فی الکل" و امثال آن یاد کردهاند. او و فرزندش حکیم و فقیه و اصولی و متکلم و ریاضیدان و محدث و ادیب بوده و سهم وافری در شکوفایی و درخشش حوزهی فرهنگی و علمی اصفهان در دوران میانی و پایانی صفویه داشتهاند. اگرچه برخی از مؤلفات فقهی آنان در معرض استفاده اهل فن بودهاست، ولی مجموعهی آثار آنان هرگز به صورت قابل قبول در دسترس دانش پژوهانِ علوم اسلامی قرار نگرفته است.
نوشتن کتاب «کلثوم ننه» با زبان طنز برای برملا کردن خرافات
… روزبهروز خرافات جدیدی را وارد جامعهی ما میکنند. مبارزهی با خرافات را باید جدی بگیرید. این روش علمای ما بوده. مرحوم آقا جمال خوانساری، عالم معروف، مُحشىِّ شرح لمعه - که حاشیههای او را در حواشی شرح لمعههای قدیم دیدهاید. نمیدانم حالا هم چاپ میشود یا نه. پسر مرحوم آقا حسین خوانساری (که پدر و پسر از علما و برجستگان تاریخ روحانیت شیعهاند) - سیصد سال پیش برای اینکه خرافات را برملا کند، کتابی به نام «کلثوم ننه» را نوشت، که الان هست. بنده چاپهای قدیمش را داشتم و اخیراً هم دیدم مجدداً چاپ شده است، که چاپ جدیدش را هم برای من آوردند. ایشان با زبان طنز، معروفترین خرافات زمان خودش را به زبان فتوای فقهای زنان درآورده و میگوید زنان پنج فقیه بزرگ دارند! یکیاش، کلثوم ننه است! یکی، دده بزمآراست! یکی، بیبیشاه زینب است! یکی، فلان است. آن وقت از قول اینها مثلاً در باب محرم و نامحرم، در باب طهارت و نجاست و در باب انواع و اقسام چیزها، مطالبی را نقل میکند. یعنی عالم دینی به این چیزها میپردازد. ما خیال میکنیم اگر با …