علم اصول، آئین استنباط فقهی است. شیوهیی است برای رسیدن از ادله معتبره به احکام عملی. تنظیم قوانین و قواعد اصولی در حکم وضع آئین نامهیی برای فقاهت است. بدون چنین آئین نامهیی قلمرو فقاهت، بیحد و مرز و در معرض خلط و ناخالصی و اشتباه است و احکام استخراج شده لامحاله از اعتبار برخوردار نیست. علاوه بر اینکه سلائق و آراء و فهم شخصی فقیه نقشی بیش از حد در نتیجهی فقاهت مییابد و نظرات فقهاء، دچار تشتت و بیقاعدگی میگردد.اصول فقه
نامهای دیگر: علم اصول
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
دانش قواعد استنباط احکام شرعی و پیشینهٔ آن در فقه شیعه.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:پیام به کنگرهی جهانی هزارهی شیخ مفید— ۱۳۷۲/۰۱/۲۸
سیر زمانی
از ۱۳۷۲ تا ۱۴۰۴۱۳۷۲۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۴ پاراگراف)
آیین استنباط فقهی و پیامد نبود آن در آشفتگی و بیاعتباری احکام
علم اصول، آئین استنباط فقهی است. شیوهیی است برای رسیدن از ادله معتبره به احکام عملی. تنظیم قوانین و قواعد اصولی در حکم وضع آئین نامهیی برای فقاهت است. بدون چنین آئین نامهیی قلمرو فقاهت، بیحد و مرز و در معرض خلط و ناخالصی و اشتباه است و احکام استخراج شده لامحاله از اعتبار برخوردار نیست. علاوه بر اینکه سلائق و آراء و فهم شخصی فقیه نقشی بیش از حد در نتیجهی فقاهت مییابد و نظرات فقهاء، دچار تشتت و بیقاعدگی میگردد.تدارک قالب فنی استنباط با کتاب اصول مفید و ابتنای احکام شریعت بر آن
از آنچه گفته شد آشکار میگردد که شیخ بزرگوار ما با نگارش کتاب اصول، مقدمات لازم برای ابداع یک قالب علمی و فنی جهت استنباط فقهی را تدارک میدیده است. علم اصول برای او مجموعهیی از معارف ذهنی و شبه کلامی نیست. بلکه همانطور که شاگرد او نیز در مقدمهی عدة الاصول تصریح کرده چیزی است که: «احکام شریعت بر آن مبتنی است و بدون مستحکم کردن این پایه، علم به شریعت کامل نمیشود، و هر که اصول را مستحکم نکند، حکایت کنند و مقلد است و عالم نیست».[25]ریشهٔ آن در کلمات ائمه (ع) و اهمیت اصل وضع این علم
درست است که عمق و پختگی و پیچیدگی روز افزون علم اصول به سلامت آراء فقهی کمک میکند، اما آنچه بیش از آن در غایت و نتیجهی فقاهت اثر میگذارد، اصل ایجاد و وضع این علم است. بیشک پایه و مایهی اصلی علم اصول فقه در کلمات ائمه (علیهمالسّلام) و در ضمن همان چیزی است که بدان «اصول متلقاة» اطلاق میشده است. ولی در شیعه اولین کتاب اصول را (تا آنجا که میدانیم) شیخ مفید نوشته است، و آن همین کتاب کوچک و پر محتوای «التذکرة باصول الفقه» است که احتمالاً انتخابی است که به وسیلهی شاگرد وی شیخ ابوالفتح کراجُکی (م - ۴۴۹) از اصل کتاب مفید - که آن نیز خود کتاب مختصری بوده …عهدهداری علم اصول برای تدوین و تحکیم روش استنباط
از آغاز پیدایش فقه تفصیلى و استدلالى در شیعه در قرن چهارم هجرى تا امروز، این دانش دینى روزبهروز گستردهتر و باکیفیّتتر گشته و بتدریج از اسلوب و روش استنباطى متقن و استوار که همان روش فقاهت است و علم اصول فقه عهدهدار تدوین و تحکیم اجزا و اصول آن است، برخوردار شده است.