باید توجه داشته باشید! باید دانشگاهها و مدارس و همه جا توجه داشته باشد! دانشگاه پیوند خودش را با فیضیه محکم کند. و فیضیه محکم کند پیوستگی خودش را به دانشگاه. شما دو قشری هستید که اگر اصلاح بشوید، اصلاح میشود ملتها. و اگر خدای نخواسته شما اصلاح نشوید، یا منزوی بشوید، مملکتتان و کسانی که میتوانند در مملکت کاری بکنند منزوی خواهند شد، و قدرتهایی که منافع خودشان را از دست دادهاند به میدان میآیند و یک حکومت وجیه الملّه میآورند روی کار، و آن حکومت وجیه الملّه تمام چیزهای …
اصلاح مردم با زبان نرم و سخن بینیش و بیغرض
… کلب دوتاست. کلب فلان صفت را دارد من آن صفت را ندارم، من فلان صفت را دارم او ندارد.[13] حکیمانه این طوری حل کرده بود قضیه را. خوب، اگر خواجه هم یک کاغذ نوشته بود به اینکه نه، تو سگی و پدرت هم سگ است، فردا یک کاغذی دریافت میکرد او سه تا چیز رویش گذاشته بود. وقتی ما بتوانیم با زبان نرم، با نصیحت، با قول سالم بدون نیش، بدون اظهار غرض مردم را اصلاح کنیم، دوستان خودمان را زیاد کنیم، برای خدا همین معنا باشد، خوب، چه داعی هست که آدم با قلم خودش به ضد خودش عمل کند. خیلیها خیال میکنند که این حرفی که من میزنم، ضد فلان است و سرکوب میشود فلان. لکن اول خودش سرکوب میشود. اینها توجهی به این معنا ندارند. اول یک وقتی که یک همچو شد که دیدند قلم، قلم آلوده است، این مورد نفرت واقع میشود.
شرط اصلاح جامعه: غلاف کردن قلمها و نصیحت مردم
اگر بخواهیم جامعه را اصلاح بکنیم باید یک قدری فکر بکنیم که حالا خوب است که ما قلمها را یک قدری غلاف کنیم، و یک قدری مردم را نصیحت کنیم. اگر قلم، میگوییم، قلممان اصلاحی باشد، دنبال این نرویم هِی عیب پیدا کنیم و هِی بنویسیم. شما که این عیب را پیدا کردید و نوشتید حریف شما هم همین یک عیب دیگری برای شما میتراشد، فردا زیادتَرش میکند. آن یکی هم همین طور، همین طور تا آخر. اگر یک کسی بایستد سر این …
درست شدن کشور با درست کردن خود افراد
… کشوری را آسیب به آن برساند. نه این گروههایی که در خود ملت گاهی پیدا میشود و با اسمهای مختلف به شما میخواهد صدمه بزند، نه اینها دیگر قابلند، نه آنهایی که برای ما میخواهند نقشه بکشند و توطئه ایجاد کنند. هیچ کدام از اینها دیگر نمیتوانند کاری انجام بدهند. شما خودتان را درست کنید، کشورتان درست میشود و آسیبی هم نخواهد دید.
اصلاح جامعه با اصلاح هر کس در محل کار خود
… کنید به اینکه درست بکنند. و مسائلی هم که در- فرض کنید- وزارتخانه میگذرد، آقای کنی[1] در وزارت کشور هستند، ایشان آن وزارتخانه را ببیند چه جوری است وضعش و اصلاحش بکنند. یک کسی دیگر هم که در وزارتخانه دیگری است، باز آن هم دنبال این بگردد و اصلاح بکند اینان را. اگر هر کسی در هر محلی که هست همان محل را اصلاح بکند- مملکت عبارت از همین جامعه است- اگر این جامعه هر کدام در هر محلی هستند، درصدد این باشند که اصلاح بکنند کار را، و همان محلی که خودشان هستند این را اصلاحش بکنند، جامعه اصلاح میشود.