مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «اشغال ایران در جنگ جهانی دوم»
برجستهترین پاراگرافهای هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.
تهیهشده با هوش مصنوعیهجوم نیروهای متفقین به ایران در شهریور ۱۳۲۰ و پیامدهای آن.
امام خمینی
فرار ارتش رژیم سابق در برابر متفقین به سبب نداشتن پایگاه مردمی و قدرت نظامی
… که «آن یکی که دو نشد»! اعلامیه لشکر زمان اینها بود که اعلامیه کردند. اعلامیه شماره یک، دوم نداشت. و سه ساعت- از قراری که گفتند- مقاومت کردند، و فرار کردند! من فراریهایشان را که در خود تهران، آنجا صدا درآمده بود در تهران، سربازها داشتند فرار میکردند. تمام صاحب منصبها از تهران فرار کردند، طرف اصفهان رفتند. برای چه؟ برای اینکه اینها نه پایگاه ملی داشتند، بین مردم، پایگاه نداشتند؛ از آن طرف هم قدرت نظامی نداشتند؛ قدرت نظامی. به رضا خان گفته بودند که- گفته بود چرا به این زودی، آخر چرا؟- گفته بودند که این هم ما تعارف داریم میکنیم؛ و الّا همان، همان حمله اول بود. سه ساعت طول نکشید همان حمله اول آنها از آن طرف آمدند، ما از این طرف فرار کردیم! برای اینکه قدرت نظامی نبود؛ حرف بود.
فروپاشی سریع ارتش و رها شدن سربازخانهها در برابر متفقین
… بساط را درآورده بودند، در تبلیغات این بود که دیگر هیچ مملکتی در مقابل مملکت ما مثلًا کذا! آن وقت ظرفا میگفتند که «آن یکی که دو نداشت»، آن عبارت از آن چیزی بود که راجع به جنگی که اینها میخواستند بکنند و حفظ بکنند سرحدات را، اعلامیه اول بود، دیگر دومی نداشت! آن سه ساعت طول کشیده بود! وقتی رضا شاه به یکی از صاحب منصبها گفته بود چه، گفته بود که یک ربع هم نباید طول بکشد! ما چیزی نداشتیم، آنها همه چیز داشتند. سربازها را خودم توی خیابانهای تهران دیدم که راه افتادهاند همین طور، سربازخانهها را رها کردهاند و راه افتادهاند توی خیابانها برای اینکه سرباز نبود، ارتش نبود. شما حالا خیال میکنید ما یک ارتشی دویست و پنجاه هزار یا سیصد و پنجاه هزار نفری داریم که ارتش است برای ما؟ الفاظ همان الفاظ است که در همه ممالک استعمال میشود، از صاحبمنصبش گرفته تا پایین، الفاظش همان الفاظ است ولی محتوایش را وقتی که ملاحظه کنید محتوا ندارد؛ …
فرار مدعیان حفظ کشور از تهران هنگام ورود متفقین
این آقایانی که میگویند که ما مملکت را میخواهیم حفظ کنیم، ما چطور هستیم و کذا هستیم، شما یادتان نیست که وقتی که متفقین آمدند اینجا، چطور فرار کردند این بیچارهها از تهران تا به یزد. اگر یک آخوند پیدا کردید فرار کرده، یک آخوند، یک آخوند. آن روز که در بالای تهران طیارهها راه افتاده بود و مردم را میترساندند، من تهران بودم؛ خدا رحمت کند مرحوم آقا شیخ حسین قمی- رضوان الله علیه- با ایشان در آن میدان شاپور، آنجاها بودیم؛ ایشان سبیلش را چاق کرده بود[11] با کمال طمانینه، اصلش کانه خبری نیست من هم …
ادعای سه ساعت مقابله و اعتراف به گریز
وقتی که متفقین وارد شدند به کشور ما، با آن همه بساطی که اینها ادعایش را میکردند، به ادعای خودشان گفتند سه ساعت ما توانستیم مقابله کنیم، بعد هم وقتی که پرسیده بود ازشان آن مردکه نامرد،[1] که چطور شد سه ساعت؟ گفتند ما این را مبالغه میکنیم، آنها از آن ور آمدند، ما از این ور رفتیم! با حالا مقایسه کنید که جوانهای ما، اقشار ملت ما ایستادهاند، و در مقابل همه قدرتها، همه هم دارند توطئه میکنند. همه دستشان را به هم دادند که رژیم سابق را نگه دارند، جوانهای ما به همش زدند. همه هم دست به هم دادند که در این جنگ پیروزی ایجاد کنند، هر روز هم …
ساخت راه و خط آهن و سپس هجوم ارتش انگلیس و شوروی
من از ارتش شروع میکنم که فرهنگ وارداتی در ارتش و در همه ارگانهای دولتی و در قشر تودهها و جمعیتهای ما چه کرد. زمان رضا خان زمانی بود که ادعا میکردند که ارتش قدرتمندترین زمان خودش را دارد و از همه زمانها به ادعای آنها قدرتمندتر است. من تاریخی برای شما بگویم که گمان ندارم هیچ یک از شما در آن وقت بوده باشید و آن مسائل را از نزدیک لمس کرده باشید: وقتی که ارتش انگلستان و شوروی- روسیه آن وقت- جنگ داشتند با آلمان و طرفدارهای او، قبلًا به دستور آنها در ایران راهها را ساختند و خط آهن کشیدند؛ برای اینکه تجهیزات آنها عبور کند از اینجا و بعد در یک ساعتی، از ارتش روسیه و ارتش انگلستان هجوم کردند به ایران. به مجرد اینکه در سرحد- سرحدهای دور- اینها وارد شدند، وضع ارتش ایران به هم خورد. در سرحدات، ادعا اول شده بود که سه ساعت مقاومت کردند و بعد که رضا شاه پرسیده بود- از قراری که نقل کردهاند- چرا این قدر کم مقاومت کردید؟ گفته بودند: اینکه گفتند سه ساعت، یک دروغ …
یک روز - در شهریور ۱۳۲۰ - چند لشگر از شرق و چند لشگر از غرب وارد کشور شدند و چند تا هواپیما در آسمانها پیدا شدند؛ نیروهای نظامی آن روزِ کشور از پادگانها هم گریختند! نه فقط در جبهه ها نماندند، بلکه آنهایی هم که در پادگان بودند، خزیدند تو خانه ها و خود را مخفی کردند! یک روز هم همین ملت ساعت ۲ بعد از ظهر امام اعلام کرد که مردم بروند پاوه را از دست دشمنان خارج کنند؛ مرحوم شهید چمران به خود من گفت: به مجرد اینکه پیام امام از رادیو پخش شد، ما که آنجا در محاصره ی دشمن بودیم، احساس کردیم که دشمن دارد شکست می خورد. بعد از چند …
ناتوانی ملت در مقاومت در برابر اشغال کشور در آن روز
… یک طرف کمک کردند تا آن طرف دیگر را شکست بدهد و او را به عقب بنشاند و حکومت او را ساقط کند و سرزمین او را تجزیه کند، و نتوانستند. این واقعاً خیلى عظمت است! عظمت چه کسى؟ عظمت اسلام. پس اسلام در این جنگ عزیز شد و مسلمانها فهمیدند که اسلام با یک ملّت چه میکند. ما همان ملّت شهریور ۲۰ هستیم؛ باد جنگ خورد به این کشور، همه چیز را از ما گرفت؛ دو ساعت نتوانستیم مقاومت کنیم! شمال کشور، شرق کشور، جنوب کشور تصرّف شد به وسیلهى دشمن.[10] کدام شهید را از آن روز ما به یادگار داریم؟ کدام مجموعهى از ملّت میتوانند بگویند آن روز ما بودیم که دفاع کردیم؟ امروز چه؟ دوران اسلام چه؟ کجا است در این کشور جایى که افتخار دفاع جانانه و ستایشبرانگیز را نداشته باشد؟ آدم در هر یک از دهات همین مازندران شما وارد بشود، عکس چند شهید آنجا هست. همه جاى کشور …
مقاومت محدود و ازخودگذشتهٔ برخی فرماندهان در غرب کشور
… بود ــ خب رضاخان ارتشی بود دیگر، یعنی نظامی بود ــ و هرچه هم میتوانست، روی ارتش کار میکرد، تلاش میکرد، اِعمال قدرت میکرد. همین ارتشی که زیر دست رضاخان بود، در شهریور ۲۰ چند ساعت بیشتر نتوانست مقاومت کند؛ آن مقاومت را هم کسانی کردند که از خودشان مایه گذاشتند. داریم که در آن چند ساعت، طرفهای غرب کشور و کرمانشاه و آنجاها مقاومتهایی انجام گرفت؛ آنجا فرمانده، فرماندهی خوبی بود، ازخودگذشته بود؛ جانشان را دادند، دو سه ساعت توانستند بِایستند امّا شهید شدند. چند مورد از این قبیل داشتیم، دیگر نداشتیم. ارتش بکلّی متلاشی شد. آن ارتش پُرمدّعای پُرجبروت کذایی نتوانست مقاومت کند.