رفتن به محتوای اصلی

استقلال اقتصادی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

تأمین نیازهای کشور در داخل و رهایی اقتصاد از نفوذ و وام قدرت‌های خارجی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در هشتمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد— ۱۳۶۵/۰۶/۱۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۰
۱۳۶۵۱۴۰۰

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

از این مشکل‌تر، «استقلال اقتصادى» است. استقلال اقتصادى یعنى ملّت و کشور در تلاش اقتصادى خود، روى پاى خود بِایستد و به کسى احتیاج نداشته باشد؛ معنایش این نیست که یک ملّتى که استقلال اقتصادى دارد با هیچ‌ کس در دنیا داد و ستد نمیکند؛ نه، داد و ستد دلیل ضعف نیست. یک چیزى را خریدن، یک چیزى را فروختن، معامله کردن، گفتگوى تجارى کردن دلیل ضعف نیست امّا باید جورى باشد که یک ملّت، اوّلاً نیازهاى اصلى خود را بتواند خودش فراهم کند؛ ثانیاً در معادلات اقتصادى دنیا و مبادلات جهانى، یک وزنه‌اى باشد و نتوانند او را به‌آسانى کنار بگذارند، نتوانند او را به‌آسانى محاصره کنند، نتوانند او را به‌آسانى فرو بدهند و هر چه میخواهند به او دیکته بکنند. امروز کشورهایى که از لحاظ اقتصادى پیشرفته هستند و قدرتهایى دارند ــ که متأسّفانه همین کشورها هم غالباً استعمار دنیا و استکبار دنیا را در اختیار دارند و دنبال میکنند ــ اگر بخواهند از لحاظ اقتصادى با یک کشورى مبادله کنند و داد و ستد داشته باشند و همکارى بکنند، تحمیلاتى به آن کشور میکنند.
و استقلال اقتصادی -به‌طور خلاصه- هضم نشدن در هاضمه‌ی اقتصاد جامعه‌ی جهانی است. ببینید، آنها خودشان -آمریکایی‌ها- در همین قضایای بعد از مذاکرات هسته‌ای گفتند معامله‌ی هسته‌ای باید موجب بشود که اقتصاد ایران در اقتصاد جامعه‌ی جهانی ادغام بشود؛ ادغام! ادغام یعنی چه؟ اقتصاد جامعه‌ی جهانی چیست؟ آیا اقتصاد جامعه‌ی جهانی یک نظم عادلانه و منطقی و عقلائی است؟ ابدا. اقتصادی که نقشه‌ی آن را جامعه‌ی جهانی کشیده است و مظاهر گوناگون آن در همه‌ی دنیا گسترده است، عبارت است از نقشه‌ای و نظامی که سرمایه‌داران عمدتاً صهیونیستی و بعضاً غیر صهیونیستی برای تصرّف منابع مالی همه‌ی دنیا طراحی کرده‌اند. این نظم جامعه‌ی جهانی و اقتصاد جهانی است. اینکه یک کشوری اقتصادش را ادغام کند در اقتصاد جهانی، افتخار نیست؛ این خسارت است، این ضرر است، این شکست است. در تحریم هم مقصود آنها یک هدف اقتصادی بود؛ تحریم هم که کردند ما را، خود آمریکایی‌ها تصریح کردند که این تحریم برای فلج کردن اقتصاد ایران است. حالا مذاکرات هسته‌ای هم که انجام گرفته است، به یک نتایجی منتهی شده است، اینجا هم باز هدفشان اقتصادی است؛ یعنی ازجمله‌ی اهدافشان اقتصاد است؛ یعنی بلعیدن اقتصاد ایران به‌وسیله‌ی هاضمه‌ی اقتصاد بین‌المللی و جهانی که سردمدار آن هم آمریکا است.

شاهدها (۲۲ پاراگراف)

هضم نشدن در اقتصاد جامعهٔ جهانی

و استقلال اقتصادی -به‌طور خلاصه- هضم نشدن در هاضمه‌ی اقتصاد جامعه‌ی جهانی است. ببینید، آنها خودشان -آمریکایی‌ها- در همین قضایای بعد از مذاکرات هسته‌ای گفتند معامله‌ی هسته‌ای باید موجب بشود که اقتصاد ایران در اقتصاد جامعه‌ی جهانی ادغام بشود؛ ادغام! ادغام یعنی چه؟ اقتصاد جامعه‌ی جهانی چیست؟ آیا اقتصاد جامعه‌ی جهانی یک نظم عادلانه و منطقی …

معنای استقلال اقتصادی: تأمین نیازهای اصلی بدون نفی داد و ستد

از این مشکل‌تر، «استقلال اقتصادى» است. استقلال اقتصادى یعنى ملّت و کشور در تلاش اقتصادى خود، روى پاى خود بِایستد و به کسى احتیاج نداشته باشد؛ معنایش این نیست که یک ملّتى که استقلال اقتصادى دارد با هیچ‌ کس در دنیا داد و ستد نمیکند؛ نه، داد و ستد دلیل ضعف نیست. یک چیزى را خریدن، یک چیزى را فروختن، معامله کردن، گفتگوى تجارى کردن دلیل ضعف نیست امّا باید جورى باشد که یک ملّت، اوّلاً نیازهاى اصلى خود را بتواند خودش فراهم کند؛ ثانیاً در معادلات اقتصادى دنیا و مبادلات جهانى، یک وزنه‌اى باشد و نتوانند او را به‌آسانى کنار بگذارند، نتوانند او را به‌آسانى محاصره کنند، نتوانند او را به‌آسانى فرو بدهند و هر چه میخواهند به او دیکته بکنند. امروز کشورهایى که از لحاظ اقتصادى پیشرفته هستند و …

وابستگی اقتصاد مستقل به تولید داخلی و نقش محوری کارگر

امّا در مورد تمجید از کارگر، همین بس که دست کارگر، دستی است که خدای متعال و پیغمبر او این دست را دوست دارند. پیغمبر خدا دست کارگر را بوسید؛ برای ارزش کارگر همین اندازه بس است. جامعه‌ی کارگری حقّ بزرگی به گردن همه‌ی افراد جامعه دارد؛ چون در یک اقتصادِ مستقل که تولیدمحور است و میخواهد روی پای خودش بِایستد و وابسته‌ی به این و آن نیست و در مسائل اساسیِ اقتصاد، تکیه‌ی به خارج از کشور ندارد، در یک چنین اقتصادی، کارگر نقش عمده و اصلی را ایفا میکند؛ یکی از مهم‌ترین نقشها را کارگر ایفا میکند و ستون اصلی است. اقتصاد مستقل، وابسته‌ی به تولید داخلی است، تولید داخلی هم وابسته‌ی به کارگر است، بنابراین کارگر یک ستون اصلی است. این نقش هم از آن نقشهایی است که مردم بایستی به آن توجّه بکنند و به فرهنگ عمومی باید تبدیل بشود. همین طور که در مورد معلّمین گفتیم، در این زمینه‌ها هم بایستی رسانه‌ها، دستگاه‌های فرهنگی، دستگاه‌های تبلیغی کار کنند.

اقتصاد قوی و متکی به خود شرط عزت و امنیت مستمر

… ما در زمینه‌ی مسائل مادّی برای کشورمان دنبال میکنیم و میخواهیم. آن ‌وقتی ملّت به آسایش خواهد رسید که این مواد برای او در داخل کشور تأمین بشود. خب چگونه میشود اینها را به دست آورد‌؟ عزّت ملّی، امنیّت ملّی، اقتدار ملّی، پیشرفت همه‌جانبه چه‌جور به دست می‌آید؟ من عرض میکنم بدون اینکه کشور یک اقتصاد قوی‌ داشته باشد، اینها به دست نمی‌آید. نیاز ما اقتصاد قوی، تولید قوی، همراه با مدیریّت قوی است؛ نیازمان این است: یک اقتصاد قوی و مطمئن و متّکی به خود که دستمان به سمت دیگران دراز نباشد، بتوانیم انتخاب کنیم، بتوانیم حرکت کنیم، بتوانیم اقدام کنیم، بتوانیم روی قیمت نفت اثر بگذاریم، پول ملّی را ارزشمند کنیم، قدرت خرید مردم را بالا ببریم؛ بدون یک اقتصاد قویِ این‌جوری، نه به یک عزّت مستمرّی خواهیم رسید، نه به یک امنیّت مستمرّی خواهیم رسید؛ این چیزها را باید تأمین کنیم. اهمّیّت اقتصاد این است. و البتّه بدون اتّحاد ملّی هم به دست نمی‌آید؛ بدون پیوند عمومی ملّت با نظام هم این خواسته‌ها به دست نمی‌آید؛ بدون فرهنگ انقلابی هم به دست نمی‌آید؛ بدون مسئولان شجاع و فعّال و پُرکار هم این خواسته‌ها تأمین …

دستیابی به استقلال اقتصادی تنها با اقتصاد مقاومتی

استقلال اقتصادی تنها با اقتصاد مقاومتی به‌دست می‌آید؛ که امسال ما گفتیم: «اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل». خوشبختانه دولت محترم، اقدام و عمل را شروع کردند و طبق گزارشی که به من دادند، کارهای خوبی انجام گرفته است. اگر با همین قوّت و با همین شیوه ادامه پیدا کند و جدّاً پیش برود، یقیناً آثار آن را مردم خواهند دید؛ …

وابستگی استقلال سیاسی به استقلال اقتصادی و آن به تولید ملی

ما تا به کار ایرانی و سرمایه‌ی ایرانی احترام نگذاریم، تولید ملّی شکل نمیگیرد؛ و اگر تولید ملّی شکل نگرفت، استقلال اقتصادی این کشور تحقّق پیدا نمیکند؛ و اگر استقلال اقتصادی یک جامعه‌ای تحقّق پیدا نکرد -یعنی در مسئله‌ی اقتصاد نتوانست خودش تصمیم بگیرد و روی پای خود بایستد- استقلال سیاسی این کشور تحقّق پیدا نمیکند؛ و اگر استقلال سیاسی یک جامعه‌ای تحقّق پیدا نکرد، بقیّه‌ی حرفها، جز حرف، چیز دیگری نیست. تا یک کشور اقتصاد خود را قوی نکند، پایدار نکند، متّکی به خود نکند، مستقل نکند، نمیتواند از لحاظ سیاسی و فرهنگی و غیره تأثیرگذار باشد.

اهمیت استقلال اقتصادی در کنار کارایی بخش‌های اقتصادی

استقلال اقتصادی کشور نیز در کنار کارایىِ بخشهای اقتصادی، بسیار مهمّ است. در گزارش هم اشاره شد که بحمداللَّه در بخشهای اقتصادی، قانونگذاریهای زیادی شده است. البته من الان از تفاصیل قانونگذاریها استحضاری ندارم. نفس اهتمام به این مسأله، مهمّ است. امروز این باید جزو مسائل اساسی ما به حساب آید. مردم در زمینه‌های اقتصادی، مشکلات فراوانی …

رهایی اقتصاد کشور از وابستگی به نفت

ما امروز دنبال استقلال اقتصادی هستیم؛ دنبال رها شدن کشور از وابستگی به نفت هستیم. امروز میخواهیم در وضع اقتصادی کشور ترتیبی داده شود که پایین آمدن فلان مقدار از قیمت یک بشکه نفت، نتواند در کشور ما این همه تأثیر بگذارد. این کارها چگونه ممکن است؟ اگر ما بخواهیم خودمان را از نفت بینیاز کنیم، غیر از این است که باید به محیط کار، به جامعه کارگری، به مسأله کارگاهها و به مسأله آموزش کارگران، اهتمام ویژه‌ای بشود؟ البته دولت بحمداللَّه در این کارها مشغول است. حقیقتاً برادران ما در …

لزوم قطع وابستگی در پول و سازوکارهای اقتصادی از سوی مسئولان

… مسؤولان کشور و نمایندگان مجلس این گونه‌اند. رئیس جمهور ایران در برابر چشمهای مستفسر دنیا در قضیه مسائل فلسطین و لبنان و بوسنی، مواضعی میگیرد که دشمنان، دندان به زنجیر میسایند و از فرط خشم و عصبانیت، زنجیر میجوند! این، استقلال سیاسی است با مواضع سیاسی محکم. لکن بالاتر از استقلال سیاسی، استقلال اقتصادی است که مسؤولان کشور، نمایندگان مجلس و دست‌اندرکاران مسائل اقتصاد، باید توجّه کنند که در زمینه پول، در زمینه ساز و کارهای اقتصادی و در زمینه فعالیتها اقتصادی، وابستگی خودشان را در همه بخشها قطع کنند. یکی از بخشها هم، شما ارتشیان عزیز هستید؛ که باید وابستگیتان را قطع کنید.

دشوارتر از استقلال سیاسی و نیازمند نیروی انسانی، دانش و امکانات

کشورهایی که به استقلال میرسند، قدم اوّل استقلال آنها همین است که نظام سیاسی خودشان را مستقل کنند؛ یعنی حکومتی به‌ وجود بیاورند مستقل از نفوذ قدرتهای بیگانه؛ جمهوری اسلامی به این اکتفا نکرد؛ به این هم اکتفا نکرد که در جهت استقلال اقتصادی حرکت بکند، که استقلال اقتصادی از استقلال سیاسی مشکل‌تر و دیریاب‌تر است؛ به‌‌آسانی نمیشود رشته‌های نفوذ و سلطه‌ی اقتصادی قدرتها و دولتهای بیگانه را قطع کرد. یک کشوری اگر بخواهد به سمت استقلال اقتصادی برود، احتیاج دارد به نیروی انسانیِ کارآمد، منابع درآمدزا، امکانات فراوان، دانش، تخصّص، همکاری‌های علمی و فنّی بین‌المللی و بسیاری از چیزهای دیگر؛ و کشورهایی که تازه به استقلال میرسند و کشورهای انقلابی، برای به دست آوردن همه‌ی این مقدّمات و ابزارِ استقلال اقتصادی دچار زحمت و دردسرند. کشور ما از ساعت اوّل در جهت استقلال اقتصادی حرکت کرد. درست است که قبل از انقلاب، تسلّط حکومتهای وابسته، یک اقتصاد کاملاً …

ضرورت حیاتی کشور و لزوم تلاش همگانی تا تحقق کامل آن

البتّه تا رسیدن به یک استقلال اقتصادی کامل، هنوز فاصله داریم و راه داریم و مردم باید کار کنند و جوانها باید درس بخوانند و متخصّصین باید تلاش کنند و کسانی که میتوانند در این مقصودِ مهمّ ملّی کمک کنند ــ هر گونه کمکی ــ این کمک را باید بکنند. برای یک کشور، استقلال اقتصادی یک ضرورت حیاتی است. وقتی رشته‌های اقتصاد یک کشور به بیگانه‌ها وصل باشد، معنای آن این است که رگ حیات و تغذیه‌ی این پیکر به جایی دیگر وصل است؛ پس اختیار دست آن دیگری خواهد بود. باید تلاش کنیم [به این استقلال برسیم]. کشورهای انقلابی که گرایش به شرق داشتند ــ که بیشتر کشورهای انقلابی در قرن معاصر، متمایل به شرق بودند ــ از دولتها و قدرتهای شرقی استفاده میکردند. مثلاً چین وقتی که انقلاب کرد، تا ده سال بلکه بیشتر، کشور شوروی ــ که برادر …

لزوم خروج کامل از نفوذ قدرت‌ها و تولید نیازها در داخل کشور

ما باید از لحاظ اقتصادى هم به‌طور کامل خودمان را از زیر نفوذ قدرتها خارج کنیم. یعنى ملّت ما باید بتواند بنا بر تشخیص خود و مصلحت خود، آن صنعتى را که لازم دارد، آن کالا و متاعى را که احتیاج دارد، در داخل کشور و با استفاده‌ی از منابع کشور و امکانات کشور تولید کند و به وجود بیاورد. البتّه امروز ما براى این کار هنوز مشکلاتى داریم، ملّت ما هنوز به آن حد نرسیده است؛ به‌خاطر اینکه در گذشته همه‌چیزِ این ملّت جورى بنا شده بود که وابسته باشد به همان قدرتها: صنعت ما که جاى خود دارد، صنعت دقیق ما که جاى خود دارد، علی‌رغم پیشرفتهاى علمى دنیا کارى …

استقلال اقتصادی حاصل از تولید، مایهٔ عزت و امنیت و اعتماد به نفس ملی

… را بتوانید جهش بدهید، همه‌ی شاخصهای اقتصادی مهمّ کشور تغییر پیدا میکند، تحوّل پیدا میکند؛ تولید این جوری است؛ یعنی اشتغال پایدار به وجود می‌آید، بیکاری کاهش پیدا میکند، صادرات رونق پیدا میکند، درآمد ارزی برای کشور فراهم میشود، نرخ تورّم کاهش پیدا میکند؛ علاوه‌ی بر اینها استقلال اقتصادی در کشور به وجود می‌آید و این موجب عزّت ملّی است -کشورها با استقلال اقتصادی، با توانایی‌های اقتصاد داخلی‌شان افتخار میکنند و سربلند میشوند- عزّت و امنیّت ملّی را تأمین میکند، اعتماد به نفْس ملّی را بالا میبرد و اقتصاد کشور را در مقابل تکانه‌هایی که از بیرون تحمیل میشود یا در داخل به وجود می‌آید حراست میکند و حفظ میکند، که البتّه در سیاست اقتصاد مقاومتی که اعلان شد،[5] همه‌ی اینها در نظر گرفته شده و گفته شده.

ارکان اقتصاد مستقل: تولید باکیفیت، توزیع عدالت‌محور و مصرف بی‌اسراف

… عامل مهمّ سلطه‌ناپذیری و نفوذناپذیری کشور است و اقتصاد ضعیف، نقطه‌ی ضعف و زمینه‌‌ساز نفوذ و سلطه و دخالت دشمنان است. فقر و غنا در مادّیّات و معنویّات بشر، اثر میگذارد. اقتصاد البتّه هدف جامعه‌ی اسلامی نیست، امّا وسیله‌ای است که بدون آن نمیتوان به هدفها رسید. تأکید بر تقویت اقتصاد مستقلّ کشور که مبتنی‌ بر تولید انبوه و باکیفیّت، و توزیع عدالت‌محور، و مصرف به‌اندازه و بی‌اسراف، و مناسبات مدیریّتی خردمندانه است و در سالهای اخیر از سوی اینجانب بارها تکرار و بر آن تأکید شده، به‌خاطر همین تأثیر شگرفی است که اقتصاد میتواند بر زندگی امروز و فردای جامعه بگذارد.

هضم نشدن در اقتصاد جهانی و استقلال اقتصاد ملی

… اقتصادی در تولید و توزیع است؛ دفاع از طبقات محروم است؛ مقابله‌ی با فرهنگ سرمایه‌داری و احترام به مالکیت است - اینها در کنار هم - امام فرهنگ ظالمانه‌ی سرمایه‌داری را رد میکند، اما احترام به مالکیت، احترام به سرمایه، احترام به کار را مورد تأکید قرار میدهد؛ همچنین هضم نشدن در اقتصاد جهانی؛ استقلال در اقتصاد ملی؛ اینها اصول امام در زمینه‌ی اقتصاد است؛ اینها چیزهائی است که در فرمایشات امام واضح است.

تأمین نیازهای کشور در داخل و لزوم تلاش برای آن

خب، اقتصاد مستقلّ یک کشور، یعنى در این کشور آن کارى که کشور لازم دارد، در داخل کشور قابل تأمین باشد؛ همه‌ی کارخانه‌هاى کشور کار بکنند؛ کارگران کشور با وجدانِ کار، کار را وظیفه‌ى انسانى و دینى خودشان بدانند و کار کنند. کارگر هم فقط آن [کسى] نیست که در کارخانه است؛ هر کسى که یک کار مفیدى را در این مملکت مشغول است، یک کارگر است. یک نویسنده، یک هنرمند خوب، یک معلّم، یک مبتکر، یک محقّق هم کارگرند؛ کارگرى افتخار است. افتخار است که کسى کارگر باشد، چه برسد به آن بازوها و پنجه‌هاى …

انجام درست کارها نخستین شرط استقلال اقتصادی

… در کار هنر مشغول هستید، اگر فیلم‌ساز هستید، اگر داستان‌نویس هستید، اگر روزنامه‌نگار هستید، هر چه هستید و هر که هستید و هر جا کار میکنید و هر کارى که دارید، سعى کنید آن کارى را که انجام میدهید، درست انجام بدهید، کامل انجام بدهید، محکم انجام بدهید، کم نگذارید. این یکى از شرایط است؛ که اگر این کار انجام بگیرد، ما به استقلال اقتصادى میرسیم.

لزوم پیمودن راه مستقل و وام نگرفتن ایران از خارج با وجود جنگ

… شد که بحران اقتصادی موجود که مستمراً ازجهان صنعتی به جهان سوم صادر میگردیده، به هیچ وجه ناشی از افزایش بهای نفت در سالهای هفتاد نبوده بلکه مستقیماً معلول سیاستهای اقتصادی غارتگرانه بوده است. جنوب در شرایط فعلی، در مقابل سیاستهای بحرانزای جهانی مسلّح نیست. ما باید راه مستقل خود را طی کنیم و در مقابل فشارهای اقتصادی مقطعی منعطف نشویم. جمهوری اسلامی ایران به سهم خود در این جهت گامهایی برداشته است. ما افتخار داریم که علی‌رغم همه‌ی فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ، از هیچ کشور خارجی وام نگرفته‌ایم.

سرمایه‌گذاری با وجدان دینی شرط دوم استقلال اقتصادی

شرط دوّم این است که آن کسانى که امکانات دارند، پول دارند ــ که آن پول هم از همین کشور به دست آمده است، آن پول هم در سایه‌ى همین ملّت و همین آب و خاک به دست آمده است؛ چه کسى میتواند بگوید من پول دارم و در این پول‌دار شدن، مرهون خدمات و کمکهاى دولت و ملّت نیستم؟ مگر چنین چیزى میشود؟ از آسمان که براى انسان پول نمیریزند؛ پول در همین زندگى و تلاش روزمرّه به دست مى‌آید؛ هزاران نفر کار میکنند، مثلاً یک نفر حالا تصادفاً پول‌دار …

حمایت از محرومان و شکوفایی اقتصاد مسیر استقلال اقتصادی

… یک جنسى فوراً در زندگى شخصى آنها اثر میگذارد، اینها باید تحت حمایت و پوشش قرار بگیرند. ما این را عرض میکنیم تا مسئولین مسائل اقتصادى و بخشهاى مختلف اقتصادى و کسانى که مسائل کار و تولید و مانند این چیزها در اختیار اینها است، اینها درست روى این قضایا فکر کنند؛ و این قشرهاى آسیب‌پذیر ــ به‌اصطلاح آن‌طور که اسم‌گذارى میکنند ــ یا مستضعفین و محرومین و کم‌درآمدها، کمک بشوند به یک نحوى، تا بتوانیم ان‌شاءالله‌ اقتصاد را شکوفا بکنیم و این ملّت بتواند اقتصاد را شکوفا کند؛ این میشود استقلال اقتصادى.