عزیزان من! سالیان دراز، به شیوههای گوناگون، به ملتهای مشرق زمین تفهیم کردند که «شما از جهات مختلف، انسانهای درجهی دو هستید.» اصولاً فلسفهی استعمار همین بود. متأسّفانه دربارهی فلسفهی استعمار، خیلی کار نشده است. من قبلاً مدّتی در این زمینهها مطالعه کردم تا دریابم که این پدیدهی شومِ استعمار چگونه و بر چه پایههایی بهوجود آمد. معلوم شد که یکی از ترفندهای استعمارگران - که خیلی هم تأسّف انگیز است - این بوده است که تا میتوانستهاند، در کشورهای آسیا (در همین چینی که در این المپیادها، در سه دوره اوّل شده است؛ در همین ایران ما و در جاهای دیگر)، تلقینِ بد کردهاند و بهزور میخواستهاند به مردم مشرق زمین بقبولانند که انسانهایِ درجهی دو و ضعیفی هستند و قدرت اداره و تفکّر ندارند. بهعکس، القا میکردهاند که علم مال آنهاست؛ پیشرفت مال آنهاست و اصلاً حقّ همه چیز، برای آنهاست. آنها بهزور تحمیل میکردند که «این ما هستیم که به شما چیزی میدهیم و یا چیزی میستانیم.» آنها به زعم خودشان، تمدّن و پیشرفت میدادند؛ و مزد این را استثمار ملتها و گرفتن ثروت و آزادی و زندگی آنها میدانستند. این از نظر آنها یک معاملهی پایاپای بود. اینگونه رفتار میکردند!استعمار
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
تسلط قدرتهای بیگانه بر ملتها و بهرهبرداری از منابع و سرنوشت آنان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:خطبههای نماز جمعه در مسجد آل الرسول(ص) ایرانشهر— ۱۳۵۷/۰۲/۲۲
سیر زمانی
از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴۱۳۵۷۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۸۰همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
و اما در ابعاد اسلامی. یک ملیّت معمولاً در داخل مرزهای خود زندانی است و بیرون مرز، هیچگونه ارزش و جاذبه و احترامی ندارد؛ اما نظام اسلامی در سرتاسر دنیای اسلام و هرجا که مسلمانی وجود داشت، هویّت اسلامی و احساس شخصیت را هم در افراد و هم در ملتها زنده کرد. اقلیتهای مسلمان که در دنیا متفرّق بودند، احساس شخصیّت کردند. ملتهای مسلمان، بخصوص در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا - یعنی در واقع اجزای امپراتورىِ متلاشی شده قدیمی عثمانی که سالهای سال رنج استعمار را تحمّل کرده بودند - احساس کردند مجدّداً نسیمی وزیده است. البته ما امپراتوری عثمانی را اصلاً تأیید نمیکنیم؛ یک حکومت سلطنتی بود مثل بقیه حکومتهای سلطنتی، با همان مشکلات و گرفتاریها؛ اما اروپاییها - فاتحان جنگ بینالملل اوّل - وقتی این حکومت بزرگ را که از منطقه بالکان تا تمام آسیای صغیر و خاورمیانه و شمال آفریقا گسترش داشت - از بوسنی و هرزگوین تا مصر و ترکیه کنونی و عراق و سوریه و فلسطین - متلاشی نمودند، به این اکتفا نکردند که حکومت را زایل کنند؛ از ملتها انتقام کشیدند و آنها را تحقیر کردند! قطعه قطعه بخشهای این حکومت به دست یکی از دولتهای اروپایی افتاد و همان داستان غمبار استعمار تکرار شد؛ داستانی که هرگز از یاد این ملتها نخواهد رفت و از تاریخ آنها زایل نخواهد شد. در یک کشور، بیگانهای بیاید حکومت کند و تمام امکانات آن کشور در خدمت شخص بیگانه و دستگاه بیگانه و نظام بیگانه باشد و مردم آن کشور مجبور باشند از بیگانهای که بر آنها حکومت میکند، اطاعت کنند و جرأت نکنند اندکی برخلاف مصالح او حرف بزنند یا حرکت کنند. واقعیت استعمار این بود.فرهنگ مایهی اصلی هویت ملتهاست. فرهنگ یک ملت است که میتواند آن ملت را پیشرفته، عزیز، توانا، عالم، فناور، نوآور و دارای آبروی جهانی کند. اگر فرهنگ در کشوری دچار انحطاط شد و یک کشور هویت فرهنگی خودش را از دست داد، حتی پیشرفتهایی که دیگران به آن کشور تزریق کنند، نخواهد توانست آن کشور را از جایگاه شایستهیی در مجموعهی بشریت برخوردار کند و منافع آن ملت را حفظ کند. من به حوادث دوران استعمار که نگاه میکردم - دوران استعمار تقریباً از اواخر قرن هجدهم میلادی شروع شد، در قرن نوزدهم به اوج رسید و تا اواسط قرن بیستم هم ادامه پیدا کرد. حرکت استعمار یعنی حضور قدرتهای مسلط نظامی و سیاسىِ دنیا در کشورهایی که میتوانستند با استفاده از زور در آنها حضور پیدا کنند و منافع خودشان را از آنجاها تأمین کنند و در واقع از موجودىِ مادی و معنوی آن کشور سرمایهیی برای خودشان بسازند، همان چیزی که آنها اسمش را استعمار گذاشتند و امروز هم اطلاق میشود - میدیدم هرجا که اینها وارد شدهاند، اگر این توانایی را پیدا کردهاند که فرهنگ آن ملت را مضمحل کنند و تحت تأثیر قرار دهند و تضعیف کنند، پایههای قدرتشان در آنجا مستحکم شده و اگر در جایی فرهنگ ملی و بومی بهخاطر کهنسال بودن، ریشهدار بودن و برجسته بودن مضمحل نشده و از بین نرفته، استعمارگرها و اشغالگرها نتوانستهاند مدت زیادی از آنجا منافع خودشان را تأمین کنند و ناچار شدند که آن منطقه را رها کنند. این در مورد همهی جهانگشاییها و کشورگشاییهای دورانهای گذشتهی تاریخ هم - که ما در تاریخ میخوانیم - صادق است. آن کشورگشاهایی توانستهاند در سرزمینهای گشوده شدهی با شمشیر، با زور پایدار بمانند و مقاصد و سلطهی خودشان را در آن سرزمینها اعمال کنند، که توانسته باشند فرهنگ آن کشور را در مشت و در اختیار بگیرند. حالا گاهی یک فرهنگ را ریشهکن میکنند؛ مثل اینکه زبان یک کشور را بکل از بین میبرند. شما الان ملاحظه کنید که آفریقا، امریکای لاتین و بسیاری از کشورها، زبان بومی اصلاً ندارند. پرتغالیها و اسپانیولها آنجا آمدند و زبانها را عوض کردند؛ زبانهای بومی و بسیاری از نشانههای فرهنگ را از بین بردند؛ البته یک جاهایی هم نتوانستند. فرهنگ ستون فقرات حیات یک ملت و هویت یک ملت است.شاهدها (۶ پاراگراف)
سلب هویت ملتها برای ایجاد احساس حقارت و تسلط آسان بر آنان
شما مىدانید در تحلیل رفتار جریانهاى استعمارى و سلطههاى سیاسى و اقتصادى بر دنیا - که الان صد سال است مسألهى مورد ابتلاى کشورهاى عقبافتادهى دنیاست - همهى راهها به یک نقطه ختم مىشود و آن عبارت است از اینکه هویّت و شخصیّت یک ملت را از او بگیرند تا احساس حقارت کند. اگر شما احساس حقارت کردید، تسلّط بر شما دیگر سرمایهاى نمىخواهد و زورى لازم ندارد. ملتها، تاریخ و فرهنگ و گذشته و نشانههاى حضور و وجود و شخصیّتى دارند. همهى اینها مانع مىشود تا ملتى بردگىِ یک قدرت سیاسى و یک سلطهى بیگانه و یک ملت دیگر را قبول کند. وقتى این را از دست ملتى گرفتند، این ملت دیگر سلاح و سپر معنوى ندارد. مایهى تفاخر و احساس …محو یا تضعیف و ضدارزش کردن افتخارات ملتهای زیر سلطه
… تمدّن بسیار عمیق و کهنى را کشف کردهایم؛ در حالى که امریکاییها این خاطره را از گذشته و حافظهى تاریخى ما کلاً محو کرده بودند و ما اصلاً از آن خبر نداشتیم. آن منطقه قبلاً تحت سلطهى اسپانیا و بعضى از کشورهاى اروپایى بود و بعداً تحت سلطهى امریکا قرار گرفت. آنجایى که مىتوانستند تمدّنى را بهکلّى محو کنند، این کار را کردند؛ اما آنجایى که نمىشد بهکلّى حذف کنند، طور دیگر وارد شدند؛ افتخارات را تضعیف کردند، بعضى را مورد مناقشه قرار دادند، بعضى را رد کردند، به بعضى دشنام گفتند و بعضى را با عناوین گوناگون، به ضدّ ارزش تبدیل کردند. مثلاً در طول سالهاى متمادى در کشورهاى اسلامى کارى کردند که متفکّران در کشور ما و کشورهاى عربى، در نوشتهها و تحقیقاتشان اصرار کنند که جهاد اسلامى یعنى دفاع! جهاد معناى عظیمى دارد - یعنى مبارزهى سرسخت براى نابود کردن موانع رستگارى بشر - جهاد که کشورگشایى …حکومت بیگانه و اطاعت اجباری مردم، واقعیت استعمار
… اکتفا نکردند که حکومت را زایل کنند؛ از ملتها انتقام کشیدند و آنها را تحقیر کردند! قطعه قطعه بخشهای این حکومت به دست یکی از دولتهای اروپایی افتاد و همان داستان غمبار استعمار تکرار شد؛ داستانی که هرگز از یاد این ملتها نخواهد رفت و از تاریخ آنها زایل نخواهد شد. در یک کشور، بیگانهای بیاید حکومت کند و تمام امکانات آن کشور در خدمت شخص بیگانه و دستگاه بیگانه و نظام بیگانه باشد و مردم آن کشور مجبور باشند از بیگانهای که بر آنها حکومت میکند، اطاعت کنند و جرأت نکنند اندکی برخلاف مصالح او حرف بزنند یا حرکت کنند. واقعیت استعمار این بود.سوابق ننگین استعمار انگلیس در هند، ایران، عراق و فلسطین
متأسفانه امروز دولت انگلیس نقش جاده صاف کن و دلّال سیاسی امریکا را بر عهده گرفته است. این رژیم فرتوت استعماری که در منطقه ما هیچ دولتی مثل او چنین سوابق ننگینی ندارد - در شبهقارّه هند، در همین افغانستان، در کشور خود ما، در عراق، در فلسطین و در همه این مناطق، جای پای استعمار انگلیس و جنایاتش از صدوپنجاه سال پیش به این طرف مشهود است و از حافظه تاریخی این ملتها محو نخواهد شد - حال که از آن اوج اعتبار سیاسی که مربوط به دوران استعماریاش بوده، افتاده است، به کوچکابدال و دلاّل و واسطه و دنبالهروِ سیاسی امریکا تبدیل شده است و هرچه او میگوید، این هم بلافاصله از آن حمایت میکند. دولت امریکا و دولت انگلیس در این جنایتها و در مسؤولیت آن شریکند؛ به خاطر این که آنها عملاً حکومت جنایتکار را تشویق میکنند.تحقیر ملتها و نابودی دین و فرهنگ و استقلال آنان
… درست کردند و آدم غیر عراقی را (خانواده فیصل، خانواده سلطنتىِ عراقی نبودند) آوردند و بر مردم حاکم کردند؛ اما در واقع انگلیسیها حکومت میکردند. سیاست، سیاست انگلیسیها بود؛ خواست، خواست انگلیسیها بود و مردم عراق تسلیم و مقهور سرپنجه یک حکومت بیگانه بودند. شما ببینید برای یک ملت، کدام تحقیر از این بالاتر است؟ همه چیزشان را تحقیر کردند و دین و دنیا و شخصیت و ادب و فرهنگ و استقلالشان را بهکلّی از بین بردند.ابتذال فرهنگی، کشف حجاب و کالاهای پسمانده، رهآورد استعمار
آن روزی هم که به اصطلاح موج مدرنیته را وارد این منطقه کردند، در واقع باید گفت فاضلابهای مدرنیته را به این منطقه فرستادند! علم و ابتکار و اختراعات جدید و پیشرفت فکری و دانشگاههای پیشرو را که به کشورهای الجزایر و مصر و عراق و بقیه مناطق تحت استعمار نیاوردند. اوّل چیزی که آوردند، ابتذال فرهنگی، کشف حجاب و کالاهای مصرفی پسمانده بود؛ یا حدّاکثر نظامهای نسخشده درجه دو و سه آموزش و پرورش خود را آوردند؛ یعنی مردم را از همه جهت تحقیر کردند.