عزیزان من! سالیان دراز، به شیوههای گوناگون، به ملتهای مشرق زمین تفهیم کردند که «شما از جهات مختلف، انسانهای درجهی دو هستید.» اصولاً فلسفهی استعمار همین بود. متأسّفانه دربارهی فلسفهی استعمار، خیلی کار نشده است. من قبلاً مدّتی در این زمینهها مطالعه کردم تا دریابم که این پدیدهی شومِ استعمار چگونه و بر چه پایههایی بهوجود آمد. معلوم شد که یکی از ترفندهای استعمارگران - که خیلی هم تأسّف انگیز است - این بوده است که تا میتوانستهاند، در کشورهای آسیا (در همین چینی که در این المپیادها، در سه دوره اوّل شده است؛ در همین ایران ما و در جاهای دیگر)، تلقینِ بد کردهاند و بهزور میخواستهاند به مردم مشرق زمین بقبولانند که انسانهایِ درجهی دو و ضعیفی هستند و قدرت اداره و تفکّر ندارند. بهعکس، القا میکردهاند که علم مال آنهاست؛ پیشرفت مال آنهاست و اصلاً حقّ همه چیز، برای آنهاست. آنها بهزور تحمیل میکردند که «این ما هستیم که به شما چیزی میدهیم و یا چیزی میستانیم.» آنها به زعم خودشان، تمدّن و پیشرفت میدادند؛ و مزد این را استثمار ملتها و گرفتن ثروت و آزادی و زندگی آنها میدانستند. این از نظر آنها یک معاملهی پایاپای بود. اینگونه رفتار میکردند!استعمار
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
تسلط قدرتهای بیگانه بر ملتها و بهرهبرداری از منابع و سرنوشت آنان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:خطبههای نماز جمعه در مسجد آل الرسول(ص) ایرانشهر— ۱۳۵۷/۰۲/۲۲
سیر زمانی
از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴۱۳۵۷۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
و اما در ابعاد اسلامی. یک ملیّت معمولاً در داخل مرزهای خود زندانی است و بیرون مرز، هیچگونه ارزش و جاذبه و احترامی ندارد؛ اما نظام اسلامی در سرتاسر دنیای اسلام و هرجا که مسلمانی وجود داشت، هویّت اسلامی و احساس شخصیت را هم در افراد و هم در ملتها زنده کرد. اقلیتهای مسلمان که در دنیا متفرّق بودند، احساس شخصیّت کردند. ملتهای مسلمان، بخصوص در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا - یعنی در واقع اجزای امپراتورىِ متلاشی شده قدیمی عثمانی که سالهای سال رنج استعمار را تحمّل کرده بودند - احساس کردند مجدّداً نسیمی وزیده است. البته ما امپراتوری عثمانی را اصلاً تأیید نمیکنیم؛ یک حکومت سلطنتی بود مثل بقیه حکومتهای سلطنتی، با همان مشکلات و گرفتاریها؛ اما اروپاییها - فاتحان جنگ بینالملل اوّل - وقتی این حکومت بزرگ را که از منطقه بالکان تا تمام آسیای صغیر و خاورمیانه و شمال آفریقا گسترش داشت - از بوسنی و هرزگوین تا مصر و ترکیه کنونی و عراق و سوریه و فلسطین - متلاشی نمودند، به این اکتفا نکردند که حکومت را زایل کنند؛ از ملتها انتقام کشیدند و آنها را تحقیر کردند! قطعه قطعه بخشهای این حکومت به دست یکی از دولتهای اروپایی افتاد و همان داستان غمبار استعمار تکرار شد؛ داستانی که هرگز از یاد این ملتها نخواهد رفت و از تاریخ آنها زایل نخواهد شد. در یک کشور، بیگانهای بیاید حکومت کند و تمام امکانات آن کشور در خدمت شخص بیگانه و دستگاه بیگانه و نظام بیگانه باشد و مردم آن کشور مجبور باشند از بیگانهای که بر آنها حکومت میکند، اطاعت کنند و جرأت نکنند اندکی برخلاف مصالح او حرف بزنند یا حرکت کنند. واقعیت استعمار این بود.فرهنگ مایهی اصلی هویت ملتهاست. فرهنگ یک ملت است که میتواند آن ملت را پیشرفته، عزیز، توانا، عالم، فناور، نوآور و دارای آبروی جهانی کند. اگر فرهنگ در کشوری دچار انحطاط شد و یک کشور هویت فرهنگی خودش را از دست داد، حتی پیشرفتهایی که دیگران به آن کشور تزریق کنند، نخواهد توانست آن کشور را از جایگاه شایستهیی در مجموعهی بشریت برخوردار کند و منافع آن ملت را حفظ کند. من به حوادث دوران استعمار که نگاه میکردم - دوران استعمار تقریباً از اواخر قرن هجدهم میلادی شروع شد، در قرن نوزدهم به اوج رسید و تا اواسط قرن بیستم هم ادامه پیدا کرد. حرکت استعمار یعنی حضور قدرتهای مسلط نظامی و سیاسىِ دنیا در کشورهایی که میتوانستند با استفاده از زور در آنها حضور پیدا کنند و منافع خودشان را از آنجاها تأمین کنند و در واقع از موجودىِ مادی و معنوی آن کشور سرمایهیی برای خودشان بسازند، همان چیزی که آنها اسمش را استعمار گذاشتند و امروز هم اطلاق میشود - میدیدم هرجا که اینها وارد شدهاند، اگر این توانایی را پیدا کردهاند که فرهنگ آن ملت را مضمحل کنند و تحت تأثیر قرار دهند و تضعیف کنند، پایههای قدرتشان در آنجا مستحکم شده و اگر در جایی فرهنگ ملی و بومی بهخاطر کهنسال بودن، ریشهدار بودن و برجسته بودن مضمحل نشده و از بین نرفته، استعمارگرها و اشغالگرها نتوانستهاند مدت زیادی از آنجا منافع خودشان را تأمین کنند و ناچار شدند که آن منطقه را رها کنند. این در مورد همهی جهانگشاییها و کشورگشاییهای دورانهای گذشتهی تاریخ هم - که ما در تاریخ میخوانیم - صادق است. آن کشورگشاهایی توانستهاند در سرزمینهای گشوده شدهی با شمشیر، با زور پایدار بمانند و مقاصد و سلطهی خودشان را در آن سرزمینها اعمال کنند، که توانسته باشند فرهنگ آن کشور را در مشت و در اختیار بگیرند. حالا گاهی یک فرهنگ را ریشهکن میکنند؛ مثل اینکه زبان یک کشور را بکل از بین میبرند. شما الان ملاحظه کنید که آفریقا، امریکای لاتین و بسیاری از کشورها، زبان بومی اصلاً ندارند. پرتغالیها و اسپانیولها آنجا آمدند و زبانها را عوض کردند؛ زبانهای بومی و بسیاری از نشانههای فرهنگ را از بین بردند؛ البته یک جاهایی هم نتوانستند. فرهنگ ستون فقرات حیات یک ملت و هویت یک ملت است.شاهدها (۸ پاراگراف)
انتقال حسابشدهٔ فرهنگ استعمارگران به سرزمینهای تحت سلطه
… در مقابل هم صفآرایى میکنند. این صفآرایى ممکن است در یک مواردى طبیعت فرهنگها باشد؛ مثلاً فرهنگ مادّیگرى طبعاً در مقابل فرهنگ معنوى یک نوع صفآرایى دارد ــ ولو متولّیانشان عملاً کارى نخواهند بکنند ــ و طبعاً این ضدّ آن و علیه آن است و آن [نیز] ضدّ این است. یک وقت هم هست که بحث طبیعت دو فرهنگ نیست، بلکه مجموعاً متولّیان یک فرهنگ، صاحبان یک فرهنگ، به دلایلى سعى میکنند فرهنگ خودشان را غلبه بدهند بر یک فرهنگ دیگرى؛ کمااینکه استعمارگرها در دوران استعمار، یکى از اوّلین کارهایى که میکردند این بود که فرهنگ خودشان را وارد آن منطقهى تحت نفوذ استعمارى بکنند، این را [هم] حسابشده میکردند؛ نه به این معنا که لشکریانشان مىآمدند سالها میماندند و قهراً فرهنگ منتقل میشد؛ نه، براى این [کار] محاسبه میکردند، از اوّل استعمار، از قرن هجدهم، از قبل انقلاب فرانسه. ناپلئون که آمد مصر ــ البتّه قبل از حکومتش؛ آن وقتهایى که کنسول و یک نیروى اجرائى بود ــ …توصیهٔ استعمارگران به زوال تدریجی عقیدهٔ مهدویت در شمال آفریقا
… قبل است؛ اوایلى که استعمار وارد شمال آفریقا شده بود. کشورهاى شمال آفریقا به اهلبیت خیلى گرایش دارند. حالا مذهبشان هر مذهبى از مذاهب اسلامى که هست، امّا محبّ اهلبیتند؛ [مثل] این کشورهاى سودان و مغرب و مانند اینها. عقیدهى به مهدویّت، آنجاها خیلى پُررنگ است. آن زمانى که استعمار وارد آن مناطق شد ــ که ورود استعمار در آن مناطق در قرن گذشته است ــ یکى از چیزهایى که مزاحم استعمار بود عقیدهى به مهدویّت بود. بنده سندى را دیدم که آن بزرگان استعمار و فرماندهان استعمارى توصیه میکنند که ما باید کارى بکنیم که این عقیدهى به مهدویّت از بین مردم بتدریج زایل بشود. قضاوتشان این بود که تا وقتى این عقیدهى به مهدویّت در بین مردم هست، ما استعمارگرها ــ آن روز استعمارگرهاى فرانسوى در بعضى جاها، استعمارگرهاى انگلیسى [هم] در بعضى جاهاى آن مناطق بودند؛ فرقى نمیکند استعمار از کجا باشد ــ نمیتوانیم اینها را درست در اختیار …تحقیر ملت ایران و غارت ثروتش به دست بیگانگان با همراهی رژیمهای خائن
عزیزان من، جوانان ایران، جوانان نظامى و ارتشى! رژیمهاى خائنى که بر این کشور و بر این آب و خاک مقدّس حکومت میکردند، سالهاى متمادى پدران شما را تحقیر کردند، اجازه دادند بیگانگان مردم ایران را تحقیر کنند؛ نه سیاستمدار ایرانى جرئت نفَس کشیدن داشت، نه دانشمند و فنّاور ایرانى قدرت کار کردن داشت، نه جوان ایرانى قدرت نوآورى و ابتکار داشت، نه حتّى نظامى ایرانى توان دفاع از مرزهاى این کشور را داشت. آمریکایىها، استعمارگرها، امپراتورىِ استعمارگرِ پیرِ درگذشتهى انگلیس ملّت ایران را اینجور میطلبیدند، اینجور مىپسندیدند، اینجور میخواستند؛ مثل جسم مردهى بىجانى با جیبهاى پُر از پول، که بیایند با او هر چه میخواهند بکنند و ثروت او را غارت کنند و ببرند؛ امروز هم آمریکایىها ایرانى را اینجور میخواهند. امروز هم کسانی که با جمهورى اسلامى ایران ستیزه میکنند و بدند، به خاطر همین بدند که اجازه نمیدهد آنها با ایران همان معاملهاى را بکنند که اسلاف[4] آنها در طول دو قرن با این مملکت کردند، با پدران ما انجام دادند. …سلطه و زورگویی بیگانگان اروپایی در خلیج فارس و غلبهٔ ملت ایران بر آنان
… شهرهاى کشور ما، غیر از بندرعبّاس شهرى نداشته باشیم که تاریخچهى بناى آن با مبارزهى قهرمانانهى مردمى با خارجیان باشد و اساساً شهر بر این اساس شکل گرفته باشد، و اگر باشد، بسیار معدود است. شهر بندرعبّاس از آغاز بر اساس مبارزه با اشغالگران پرتغالى [بنا شد]؛ بیگانگانى که طبق عادتِ همهى استعمارگران، محل را، زمین را، دریا را، امکانات را بلکه مردم را متعلّق به خود و مملوک خود خیال میکردند. از آن سر عالم گروهى اروپایى آمده بودند اینجا و منطقهى حسّاس تنگهی هرمز و لب این آبراه عظیم تجارى جهانى و تاریخى را اشغال کرده بودند. تقریباً چهارصد سال قبل مردم ایران با فرماندهى فرماندهان غیور و میهندوست و بیگانهگریز، توانستند این پایگاه مهم را که متعلّق به خودشان بود از دست بیگانه خارج کنند و از آن وقت اینجا شد بندرعبّاس، به عنوان یک شهر، به عنوان یک پایگاه اساسى و حسّاس، هم براى تجارت و هم [برای] نظارت بر این آبراه عظیم و مهمّ جهانى. بعد از آن، انگلیسىها، هلندیها، انواع و اقسام بیگانهها در این منطقه بساط حاکمیّت و زورگویى خودشان را افکندند و بالاخره ملّت ایران بر همهى اینها فائق آمده است و این منطقه، این ساحل حسّاس، متعلّق شده است به صاحبان حقیقى و اصلى آن.انتقال موذیانهٔ اندیشهٔ ناسازگاری دین و تمدن به جامعهٔ ایران
… تدیّن با آن تمدّن اصلاً تطبیق نمیکرد. آن تدیّن، تدیّنى بود که اگر کسى میشد گالیله، حتماً باید سوزانده میشد؛ اگر کسى یک کشف جدید میکرد، حتماً بایستى نابود میشد، تکفیر میشد. اصلاً [اینکه] تدیّن و تمدّن که با هم تطبیق نمیکنند، مال آن دوره است، آن هم مال اروپا. منتها همچنان که اروپایىها همهچیز خودشان را ــ البتّه چیزهاى زیادى را، چیزهاى بد را، نه چیزهاى خیلى خوب را ــ بعمد به کشورهاى تحت سلطهى استعمارى منتقل میکردند، این فکر را هم بتدریج با شیوههاى خیلى موذیانهاى به داخل جامعهى ما منتقل کردند؛ در داخل جامعه هم یک عدّه کسانى بودند که دوست میداشتند این افکار را ترویج کنند؛ ترویج کردند؛ بقایاى فکرهاى آنها که آن هم مال دورهى چهل پنجاه سال قبل است تا حالا گاهى مانده که گوشهکنارى کسانى مطرح میکنند؛ وَالّا این حرف، حرف امروز نیست.ناتوانی استعمارگران از شناخت ملت و مسئولان و عمق ایمان مردم
البته ملتها، ملت ایران را میشناسند؛ اما استعمارگران هنوز هم که هنوز است، این ملت را نمیشناسند، مسؤولان را نمیشناسند، رئیس جمهور را نمیشناسند، خطّ امام را نمیشناسند، پایگاه امام را نمیدانند و هنوز نمیتوانند میزان عمق ایمان این مردم را تشخیص دهند. درود بر این ملّت. درود بر این دلهای بیدار که توانستند در موقعیت مناسب، با زبانی رسا و بلیغ، سخن خود را به دنیا بگویند و فریاد کنند. یک ملت حرف خود را چگونه میتواند بزند؟ این، بهترین روش فریاد کردن حرف دل یک ملت است که در خیابانهای تهران و شهرهای بزرگ انجام …تلاش استعمارگران برای منزوی کردن اسلام از زندگی انسان
… سیاست، در میدان تفکّر، در میدان تعقّل و تأمّل، در ابتکارات زندگى؛ این اسلام است، و این علاج ملّتهاى مسلمان است؛ و این درست همان چیزى است که نسخهپیچانِ ضدّاسلام آن را نهى میکنند و از آن میترسند؛ [فقط] امروز هم نیست که از آن منع میکنند و از آن باز میدارند؛ از وقتى استعمار شروع شد در کشورهاى اسلامى ــ تاریخچهى استعمار را اگر نگاه کنید ــ این را تکرار کردهاند و گفتهاند؛ خواستند دین را، اسلام را منزوى کنند، از زندگى انسان بیرون کنند.فعالیت گروههای تبشیری در آسیا و آفریقا بهعنوان مقدمهٔ استعمار
… ــ که مبلّغین فلان فرقه در آفریقا یا در کجا، رفتند و این حرفها را زدند و این کارها را کردند ــ آنها میخواهند نشان بدهند که تبلیغ آنها ناشى از همین منشأ مبارک است؛ یعنى از عشق به مخاطبین، نُصح نسبت به مخاطبین و مانند اینها؛ لکن حقیقت قضیّه غیر از این است؛ و معلوم شد که گروههاى تبشیرى از ۱۵۰ سال پیش، ۲۰۰ سال پیش به عنوان مقدّمهى استعمار چه کارهایى را در کشورهاى دیگر ــ چه در کشورهاى آسیایى و چه بیشتر از آن در کشورهاى آفریقایى ــ انجام دادند. در خود اروپا و آنجاها هم وضع بدتر از این حرفها است که قابل ذکر نیست؛ لکن در شما این ممکن و واقع است و گذشتهى تبلیغىِ ما هم این را نشان میدهد که تبلیغ اوّلاً ناشى است از اندیشه و فکر و مطالعه و تدبّر و رسیدگى؛ که نگاه کنید به آثار تبلیغى، اغلب کتابهاى مرحوم …