رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

تسلط قدرت‌های بیگانه بر ملت‌ها و بهره‌برداری از منابع و سرنوشت آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌‌های نماز جمعه در مسجد آل الرسول(ص) ایرانشهر— ۱۳۵۷/۰۲/۲۲

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۷۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

عزیزان من! سالیان دراز، به شیوه‌های گوناگون، به ملتهای مشرق زمین تفهیم کردند که «شما از جهات مختلف، انسانهای درجه‌ی دو هستید.» اصولاً فلسفه‌ی استعمار همین بود. متأسّفانه درباره‌ی فلسفه‌ی استعمار، خیلی کار نشده است. من قبلاً مدّتی در این زمینه‌ها مطالعه کردم تا دریابم که این پدیده‌ی شومِ استعمار چگونه و بر چه پایه‌هایی به‌وجود آمد. معلوم شد که یکی از ترفندهای استعمارگران - که خیلی هم تأسّف انگیز است - این بوده است که تا می‌توانسته‌اند، در کشورهای آسیا (در همین چینی که در این المپیادها، در سه دوره اوّل شده است؛ در همین ایران ما و در جاهای دیگر)، تلقینِ بد کرده‌اند و به‌زور می‌خواسته‌اند به مردم مشرق زمین بقبولانند که انسانهایِ درجه‌ی دو و ضعیفی هستند و قدرت اداره و تفکّر ندارند. به‌عکس، القا می‌کرده‌اند که علم مال آنهاست؛ پیشرفت مال آنهاست و اصلاً حقّ همه چیز، برای آنهاست. آنها به‌زور تحمیل می‌کردند که «این ما هستیم که به شما چیزی می‌دهیم و یا چیزی می‌ستانیم.» آنها به زعم خودشان، تمدّن و پیشرفت می‌دادند؛ و مزد این را استثمار ملتها و گرفتن ثروت و آزادی و زندگی آنها می‌دانستند. این از نظر آنها یک معامله‌ی پایاپای بود. این‌گونه رفتار می‌کردند!
و اما در ابعاد اسلامی. یک ملیّت معمولاً در داخل مرزهای خود زندانی است و بیرون مرز، هیچ‌گونه ارزش و جاذبه و احترامی ندارد؛ اما نظام اسلامی در سرتاسر دنیای اسلام و هرجا که مسلمانی وجود داشت، هویّت اسلامی و احساس شخصیت را هم در افراد و هم در ملتها زنده کرد. اقلیتهای مسلمان که در دنیا متفرّق بودند، احساس شخصیّت کردند. ملتهای مسلمان، بخصوص در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا - یعنی در واقع اجزای امپراتورىِ متلاشی شده قدیمی عثمانی که سالهای سال رنج استعمار را تحمّل کرده بودند - احساس کردند مجدّداً نسیمی وزیده است. البته ما امپراتوری عثمانی را اصلاً تأیید نمیکنیم؛ یک حکومت سلطنتی بود مثل بقیه حکومتهای سلطنتی، با همان مشکلات و گرفتاریها؛ اما اروپاییها - فاتحان جنگ بین‌الملل اوّل - وقتی این حکومت بزرگ را که از منطقه بالکان تا تمام آسیای صغیر و خاورمیانه و شمال آفریقا گسترش داشت - از بوسنی و هرزگوین تا مصر و ترکیه کنونی و عراق و سوریه و فلسطین - متلاشی نمودند، به این اکتفا نکردند که حکومت را زایل کنند؛ از ملتها انتقام کشیدند و آنها را تحقیر کردند! قطعه قطعه بخشهای این حکومت به دست یکی از دولتهای اروپایی افتاد و همان داستان غمبار استعمار تکرار شد؛ داستانی که هرگز از یاد این ملتها نخواهد رفت و از تاریخ آنها زایل نخواهد شد. در یک کشور، بیگانه‌ای بیاید حکومت کند و تمام امکانات آن کشور در خدمت شخص بیگانه و دستگاه بیگانه و نظام بیگانه باشد و مردم آن کشور مجبور باشند از بیگانه‌ای که بر آنها حکومت میکند، اطاعت کنند و جرأت نکنند اندکی برخلاف مصالح او حرف بزنند یا حرکت کنند. واقعیت استعمار این بود.
فرهنگ مایه‌ی اصلی هویت ملتهاست. فرهنگ یک ملت است که میتواند آن ملت را پیشرفته، عزیز، توانا، عالم، فناور، نوآور و دارای آبروی جهانی کند. اگر فرهنگ در کشوری دچار انحطاط شد و یک کشور هویت فرهنگی خودش را از دست داد، حتی پیشرفتهایی که دیگران به آن کشور تزریق کنند، نخواهد توانست آن کشور را از جایگاه شایسته‌یی در مجموعه‌ی بشریت برخوردار کند و منافع آن ملت را حفظ کند. من به حوادث دوران استعمار که نگاه میکردم - دوران استعمار تقریباً از اواخر قرن هجدهم میلادی شروع شد، در قرن نوزدهم به اوج رسید و تا اواسط قرن بیستم هم ادامه پیدا کرد. حرکت استعمار یعنی حضور قدرتهای مسلط نظامی و سیاسىِ دنیا در کشورهایی که میتوانستند با استفاده از زور در آنها حضور پیدا کنند و منافع خودشان را از آن‌جاها تأمین کنند و در واقع از موجودىِ مادی و معنوی آن کشور سرمایه‌یی برای خودشان بسازند، همان چیزی که آنها اسمش را استعمار گذاشتند و امروز هم اطلاق میشود - میدیدم هرجا که اینها وارد شده‌اند، اگر این توانایی را پیدا کرده‌اند که فرهنگ آن ملت را مضمحل کنند و تحت تأثیر قرار دهند و تضعیف کنند، پایه‌های قدرتشان در آن‌جا مستحکم شده و اگر در جایی فرهنگ ملی و بومی به‌خاطر کهنسال بودن، ریشه‌دار بودن و برجسته بودن مضمحل نشده و از بین نرفته، استعمارگرها و اشغالگرها نتوانسته‌اند مدت زیادی از آن‌جا منافع خودشان را تأمین کنند و ناچار شدند که آن منطقه را رها کنند. این در مورد همه‌ی جهانگشاییها و کشورگشاییهای دورانهای گذشته‌ی تاریخ هم - که ما در تاریخ میخوانیم - صادق است. آن کشورگشاهایی توانسته‌اند در سرزمینهای گشوده شده‌ی با شمشیر، با زور پایدار بمانند و مقاصد و سلطه‌ی خودشان را در آن سرزمینها اعمال کنند، که توانسته باشند فرهنگ آن کشور را در مشت و در اختیار بگیرند. حالا گاهی یک فرهنگ را ریشه‌کن میکنند؛ مثل این‌که زبان یک کشور را بکل از بین میبرند. شما الان ملاحظه کنید که آفریقا، امریکای لاتین و بسیاری از کشورها، زبان بومی اصلاً ندارند. پرتغالیها و اسپانیول‌ها آن‌جا آمدند و زبانها را عوض کردند؛ زبانهای بومی و بسیاری از نشانه‌های فرهنگ را از بین بردند؛ البته یک جاهایی هم نتوانستند. فرهنگ ستون فقرات حیات یک ملت و هویت یک ملت است.

تفرقه‌افکنی میان مسلمین با اختلافات فرقه‌ای و قوم‌گرایی

۲) مطلب بعدى در باب اتّحاد و یگانگى مسلمین است که مضمون برجسته‌ى دیگرى از مناسک حج است. از آغاز ورود استعمار اروپایى به کشورهاى اسلامى یکى از سیاستهاى قطعى استعمارگران ایجاد تفرقه میان مسلمین بوده است؛ گاه با حربه‌ى اختلافات فرقه‌اى، و گاه با ابزار ملّى‌گرایى و قوم‌گرایى، و گاه با غیر اینها. متأسّفانه با وجود فریاد مصلحان و منادیان وحدت، این حربه‌ى دشمن هنوز تا حدودى بر پیکر امّت اسلامى ضربه‌ها و جراحتهایى وارد میسازد. دامن زدن به اختلافات شیعه و سنّى، عرب و عجم، آسیایى و آفریقایى، و عمده کردن ناسیونالیسم‌هاى عربى، تورانى و فارسى، اگرچه به‌ …

مخالفت قدرت‌های استعمارگر با همکاری‌های منطقه‌ای

قدرت‌های‌ استعمارگر با توسعه‌ی همکاری‌های‌ منطقه‌ای‌ بین کشورها مخالف هستند؛ لذا حفظ و تحکیم‌ روابط دوستانه‌ میان‌ دو کشور ایران و ترکمنستان لازم و مورد تأکید است. دو ملّت‌ مسلمان‌ ایران‌ و ترکمنستان‌ روابط فرهنگی‌ خوبی‌ با یکدیگر دارند و به‌ لحاظ اعتقادی‌ و دینی‌ و نیز آداب‌ و رسوم‌، مناسبات‌ نزدیکی‌ میان‌ دو ملّت‌ برقرار است‌.

حذف دین و علما راه سلطهٔ استعمارگران بر کشور

دستهاى استعمارگران و کسانى که میخواستند سلطه پیدا کنند بر این کشور ــ سلطه‌ى سیاسى و فرهنگى و اقتصادى و غیره ــ دین را در محیط دانشگاه حذف کردند. راهِ پیدا کردن این سلطه این بود که دین را حذف کنند؛ اهل دین را و علماى دین را حذف کنند. حالا اگر هم بکل از بین نمیبرند، به صورتهاى بى‌جانى تبدیل کنند. این کارى بود که از همان اوانى که اشاره کردم ــ از همان تقریباً ۱۵۰ سال پیش، اواخر حکومت ناصرالدّین شاه ــ دنبال شده است. حالا علما هم باشند، براى یک ‌وقتهایى شاید وجودشان لازم باشد، از آنها …

تلاش سلطه‌گران برای گرفتن فرهنگ اسلامی و جایگزینی فرهنگ فاسد خود

… اسلام به‌ عنوان یک چیز قدیمى مبارزه میکنند، سنّت‌هاى پوسیده‌ى قدیمى خودشان را، سنّت‌هاى قومى را، سنّت‌هاى ملى را با وسواس تمام میان خودشان حفظ میکنند. اسلام عالى‌ترین حقایق را، پیشرفته‌ترین احکام را، مناسب‌ترین روش زندگى را براى مسلمانها به ارمغان آورده است. این‌ جور نیست که چون مسلمانها اسلام را که سخن خدا و سخن وحى است و کهنگى‌پذیر نیست از همیشه‌ى دوران، از قرنها داشته‌اند، این حق بدهد به استعمارگران و سلطه‌گران خارجى که بیایند و این عقیده را، این فرهنگ را از مسلمانها بگیرند و به ‌جاى آن، فرهنگ فاسد و منحطّ خودشان را بدهند. اگر مسلمانها به شخصیّت اسلامى خودشان و به هویّت اسلامى خودشان برگردند، این جرئت را پیدا خواهند کرد که در مقابل خواست قدرتهاى جهانى بِایستند و به آنها بگویند «نه».

انگیزهٔ سیاسی و استعماری دروغ‌پراکنی امروزی دربارهٔ شیعه

و متأسفانه امروز انگیزه‌ی سیاسی و استعماری در این حرکت گمراه کننده، از هر زمان دیگر آشکارتر است، حتی از آن زمان که خلفای بنی‌امیه و بنی‌عباس دروغ‌پراکنی در باب شیعه را همچون جزیی از مبارزه‌ی همه جانبه‌ی خود با پیروان اهل بیت (علیهم‌السّلام) لازم و مقدمه‌ی حتمی سرکوبگری آنان میشمردند. با این نگرش، هر پژوهشی در معرفی عقاید و معارف شیعه، کمکی به استقرار وحدت و برادری میان مسلمین نیز هست، چرا که دشمنان اسلام، برای تفرقه افکنی میان مسلمانان، همواره به بد نمایاندن معارف اعتقادی و فقهی مذاهب آنان برای یکدیگر، دست زده‌اند.