عزیزان من! سالیان دراز، به شیوههای گوناگون، به ملتهای مشرق زمین تفهیم کردند که «شما از جهات مختلف، انسانهای درجهی دو هستید.» اصولاً فلسفهی استعمار همین بود. متأسّفانه دربارهی فلسفهی استعمار، خیلی کار نشده است. من قبلاً مدّتی در این زمینهها مطالعه کردم تا دریابم که این پدیدهی شومِ استعمار چگونه و بر چه پایههایی بهوجود آمد. معلوم شد که یکی از ترفندهای استعمارگران - که خیلی هم تأسّف انگیز است - این بوده است که تا میتوانستهاند، در کشورهای آسیا (در همین چینی که در این المپیادها، در سه دوره اوّل شده است؛ در همین ایران ما و در جاهای دیگر)، تلقینِ بد کردهاند و بهزور میخواستهاند به مردم مشرق زمین بقبولانند که انسانهایِ درجهی دو و ضعیفی هستند و قدرت اداره و تفکّر ندارند. بهعکس، القا میکردهاند که علم مال آنهاست؛ پیشرفت مال آنهاست و اصلاً حقّ همه چیز، برای آنهاست. آنها بهزور تحمیل میکردند که «این ما هستیم که به شما چیزی میدهیم و یا چیزی میستانیم.» آنها به زعم خودشان، تمدّن و پیشرفت میدادند؛ و مزد این را استثمار ملتها و گرفتن ثروت و آزادی و زندگی آنها میدانستند. این از نظر آنها یک معاملهی پایاپای بود. اینگونه رفتار میکردند!استعمار
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
تسلط قدرتهای بیگانه بر ملتها و بهرهبرداری از منابع و سرنوشت آنان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:خطبههای نماز جمعه در مسجد آل الرسول(ص) ایرانشهر— ۱۳۵۷/۰۲/۲۲
سیر زمانی
از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴۱۳۵۷۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
و اما در ابعاد اسلامی. یک ملیّت معمولاً در داخل مرزهای خود زندانی است و بیرون مرز، هیچگونه ارزش و جاذبه و احترامی ندارد؛ اما نظام اسلامی در سرتاسر دنیای اسلام و هرجا که مسلمانی وجود داشت، هویّت اسلامی و احساس شخصیت را هم در افراد و هم در ملتها زنده کرد. اقلیتهای مسلمان که در دنیا متفرّق بودند، احساس شخصیّت کردند. ملتهای مسلمان، بخصوص در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا - یعنی در واقع اجزای امپراتورىِ متلاشی شده قدیمی عثمانی که سالهای سال رنج استعمار را تحمّل کرده بودند - احساس کردند مجدّداً نسیمی وزیده است. البته ما امپراتوری عثمانی را اصلاً تأیید نمیکنیم؛ یک حکومت سلطنتی بود مثل بقیه حکومتهای سلطنتی، با همان مشکلات و گرفتاریها؛ اما اروپاییها - فاتحان جنگ بینالملل اوّل - وقتی این حکومت بزرگ را که از منطقه بالکان تا تمام آسیای صغیر و خاورمیانه و شمال آفریقا گسترش داشت - از بوسنی و هرزگوین تا مصر و ترکیه کنونی و عراق و سوریه و فلسطین - متلاشی نمودند، به این اکتفا نکردند که حکومت را زایل کنند؛ از ملتها انتقام کشیدند و آنها را تحقیر کردند! قطعه قطعه بخشهای این حکومت به دست یکی از دولتهای اروپایی افتاد و همان داستان غمبار استعمار تکرار شد؛ داستانی که هرگز از یاد این ملتها نخواهد رفت و از تاریخ آنها زایل نخواهد شد. در یک کشور، بیگانهای بیاید حکومت کند و تمام امکانات آن کشور در خدمت شخص بیگانه و دستگاه بیگانه و نظام بیگانه باشد و مردم آن کشور مجبور باشند از بیگانهای که بر آنها حکومت میکند، اطاعت کنند و جرأت نکنند اندکی برخلاف مصالح او حرف بزنند یا حرکت کنند. واقعیت استعمار این بود.فرهنگ مایهی اصلی هویت ملتهاست. فرهنگ یک ملت است که میتواند آن ملت را پیشرفته، عزیز، توانا، عالم، فناور، نوآور و دارای آبروی جهانی کند. اگر فرهنگ در کشوری دچار انحطاط شد و یک کشور هویت فرهنگی خودش را از دست داد، حتی پیشرفتهایی که دیگران به آن کشور تزریق کنند، نخواهد توانست آن کشور را از جایگاه شایستهیی در مجموعهی بشریت برخوردار کند و منافع آن ملت را حفظ کند. من به حوادث دوران استعمار که نگاه میکردم - دوران استعمار تقریباً از اواخر قرن هجدهم میلادی شروع شد، در قرن نوزدهم به اوج رسید و تا اواسط قرن بیستم هم ادامه پیدا کرد. حرکت استعمار یعنی حضور قدرتهای مسلط نظامی و سیاسىِ دنیا در کشورهایی که میتوانستند با استفاده از زور در آنها حضور پیدا کنند و منافع خودشان را از آنجاها تأمین کنند و در واقع از موجودىِ مادی و معنوی آن کشور سرمایهیی برای خودشان بسازند، همان چیزی که آنها اسمش را استعمار گذاشتند و امروز هم اطلاق میشود - میدیدم هرجا که اینها وارد شدهاند، اگر این توانایی را پیدا کردهاند که فرهنگ آن ملت را مضمحل کنند و تحت تأثیر قرار دهند و تضعیف کنند، پایههای قدرتشان در آنجا مستحکم شده و اگر در جایی فرهنگ ملی و بومی بهخاطر کهنسال بودن، ریشهدار بودن و برجسته بودن مضمحل نشده و از بین نرفته، استعمارگرها و اشغالگرها نتوانستهاند مدت زیادی از آنجا منافع خودشان را تأمین کنند و ناچار شدند که آن منطقه را رها کنند. این در مورد همهی جهانگشاییها و کشورگشاییهای دورانهای گذشتهی تاریخ هم - که ما در تاریخ میخوانیم - صادق است. آن کشورگشاهایی توانستهاند در سرزمینهای گشوده شدهی با شمشیر، با زور پایدار بمانند و مقاصد و سلطهی خودشان را در آن سرزمینها اعمال کنند، که توانسته باشند فرهنگ آن کشور را در مشت و در اختیار بگیرند. حالا گاهی یک فرهنگ را ریشهکن میکنند؛ مثل اینکه زبان یک کشور را بکل از بین میبرند. شما الان ملاحظه کنید که آفریقا، امریکای لاتین و بسیاری از کشورها، زبان بومی اصلاً ندارند. پرتغالیها و اسپانیولها آنجا آمدند و زبانها را عوض کردند؛ زبانهای بومی و بسیاری از نشانههای فرهنگ را از بین بردند؛ البته یک جاهایی هم نتوانستند. فرهنگ ستون فقرات حیات یک ملت و هویت یک ملت است.شاهدها (۲۲ پاراگراف)
حکمرانی نمایندگان انگلیس و روس در ایران و تحقیر ملت در دوران غفلت مردم
شما جوانان عزیز دلوار و همهى مردان و زنان، درست توجّه بفرمایید که در آن روزگارى که ملّت ایران همه در خواب بودند ــ جز عدّهى بسیار کمى در گوشهوکنارهاى کشور ــ و بیگانگان از این غفلت مردم ایران سوءاستفاده میکردند و بر مناطق مختلفى از کشور عزیز ما دشمن تسلّط پیدا کرده بود ــ در تهران نمایندگان دولتهاى انگلیس و روس، آزادانه حکمرانى میکردند و از پادشاهان آن زمان هم حساب نمیبردند؛ در منطقهى فارس هم همینطور؛ در مناطق دیگر کشور، در بسیارى از جاها نمایندگان بیگانه مال مردم را میخوردند، بر مردم حکمرانى میکردند و با ملّت ایران با تحقیر برخورد میکردند ــ در یک چنین شرایطى، در هر گوشهاى از این کشور، مردان شجاعى پیدا شدند که به حکم دین، جهاد را بر خودشان واجب دانستند و این مردان شجاع فکر نکردند که با غربت و دست خالى نمیشود کارى را انجام داد؛ و مرد خدا این[طور] است. یکى از این افراد همین رئیسعلى شما است، که رئیسعلى ملّت ایران است؛ اگرچه مال دلوار است. یک مرد جوان، در همین سنینِ جوانىِ شما جوانها ایستادگى کرد در مقابل انگلیسها.القای بیاعتقادی به توان علمی و فنی و لزوم آموختن همهچیز از دیگران
در دوران تسلّط سیاستهاى استعمارى به یک شکل؛ با همان شکلى که ماها ــ آن طبقهاى که دوران قبل از انقلاب را خوب درک کردند که ماها همه تقریباً از آن قبیل هستیم؛ حالا این جوانها و تازهرسها، قبل از انقلاب را درست درک نکردند ــ که در آن دوران، سالهاى متمادى از عمرمان را گذراندیم، خوب میفهمیم که چه کارهایى انجام میشد براى بىاعتقاد کردن ملّت ایران به توان خود و ظرفیّت علمى خود و ظرفیّت فنّى خود و استعدادهاى خود و قدرت بالندگى و بارورى خودش؛ و در عمق جان مردم در دوران تسلّط استعمار این فکر را به وجود آوردند که ایرانى باید علم را، تجربه را، حتّى تولید را، حتّى مصرف را از دیگران بیاموزد. [کاری] نکردند که به ما یاد بدهند که چگونه دانستاى دیگران را هوشمندانه یاد بگیریم و خودمان آنها را به کار بیندازیم. این چیز خوبى است که ما باید دانستاى دیگران را بیاموزیم؛ این را به ما نگفتند؛ [بلکه] به ما فهماندند که آن دیگران به دلیل دانا بودن، باید همهى …برنامهٔ همهجانبه برای فاسد کردن نسل جوان در جهان سوم و کشورهای اسلامی
نه امروز، بلکه از یک قرن پیش مثلاً یک برنامهى همهجانبهاى شروع شد در کلّ جهان سوّم و از جمله در کشورهاى اسلامى براى ضایع کردن نسل جوان. چون میدانید دوران استعمار و دستاندازى کشورهاى غربى به کشورهاى آسیا و آفریقا، در حدود ۱۵۰ سال یا نزدیک به ۲۰۰ سال قبل شروع شد؛ میدانستند که این وضع ادامه پیدا نمیکند. اگر جوانها رشد کنند، بافرهنگ بشوند، بااراده باشند، نمیگذارند آب خوش از گلوى بیگانگان و چپاولگران پایین برود، [لذا] برنامهریزى کردند براى فاسد کردن نسل جوان. اینکه شاید شما در بعضى از کتابها یا مقالهها خواندهاید که در بعضى از کشورهاى آمریکاى لاتین یا شرق آسیا، نسل جوان غرق در فسادهاى گوناگون است ــ از مواد مخدّر و فساد جنسى و موادّ سکرآور ــ این طبیعى نیست؛ اینجور نیست که از اوّل، روال کار چنین بوده است؛ این، …کشتن روح دفاع و سلحشوری ملتها بزرگترین جنایت استعمار
بزرگترین جنایت استعمار و ایادى خائن آن، که بر کشورهاى اسلامى در طول سالهاى متمادى حکومت کردند، این بود که روح دفاع و سلحشورى را در ملّتها کُشتند؛ ملّتها را به شعارهاى پوچ مثل قومیّت و ملّیّتهاى افراطى سرگرم کردند، امّا روح دفاع و روح سلحشورى را در آنها از بین بردند؛ لذا مىبینید که از قرنهاى پیش ــ از دو قرن پیش تقریباً ــ دشمنان ملّتهاى اسلامى به کشورهاى آنها سرازیر شدند، هر وقتى به نحوى آنها را تحقیر کردند، ذلیل کردند، غارت کردند و رفتند، و ملّتها همینطور تماشا کردند و تحمّل کردند و کار به آنجا رسید که امروز مىبینید …تلاش برای گسستن ملتهای مسلمان از گذشته و شکستن غرور آنان
۲) دوّمین مسئلهاى که شایسته است بخصوص در این زمان و مکان به آن اندیشیده شود، مسئلهى پیوند امّت اسلامى است با تاریخ خود و نیز با سرنوشتى که باید براى خود رقم زند. گذشتهى امّت اسلامى چیزى است که استعمار از هنگام ورود به آسیا و آفریقا، همّت بر مخدوش ساختن و به فراموشى سپردن آن داشته است. تسلّط بر ذخایر مادّى و انسانى در کشورهاى اسلامى و به دست گرفتن سرنوشت ملّتهاى مسلمان ــ که هدف استعمارگران، مستقیم و غیر مستقیم، از اواخر قرن هجدهم میلادى به این طرف بوده ــ به طور طبیعى ایجاب میکرد که احساس غرور و شخصیّت ملل مسلمان شکسته شود و آنها از گذشتهى پُرشُکوه کاملاً منقطع شوند و بدینگونه فرهنگ و اخلاق خود را رها کرده، آمادهى پذیرش فرهنگ غرب و تعالیم استعمارى شوند. و این حیله، در زمینهى کاملاً مساعدى که تسلّط حکومتهاى فاسد و مستبد در کشورهاى اسلامى فراهم آورده بود، کارگر افتاد و سیل فرهنگ مهاجم غربى و همهى مفاهیمى که استعمار رواج آن را در میان ملل مسلمان براى تأمین سلطهى سیاسى و اقتصادى خود بر آن ملّتها ضرورى میشمرد، …دور نگه داشتن مسلمانان از مفاهیم قرآنی جهاد، نفی سلطهٔ کفار و وحدت
… و حفظ باشند و از آنها درس بگیرند. و حتّى من یک وقتی به این ائمّهى جماعتى که در بعضى از کشورهاى عربى و اسلامى [نماز] میخوانند، گفتم این آیاتى را که در قرائت نماز انتخاب میکنید، آیاتى انتخاب بکنید که در سرنوشت ملّتهاى اسلامى میتواند به طور ویژه اثر بگذارد. البتّه همهى آیات الهى را مردم باید یاد بگیرند و یاد هم میگیرند ولیکن بعضى از مفاهیم قرآنى هست که دست استعمار سعى کرده ماها را از آنها دور نگه بدارد: ماها را از جهاد دور نگه داشتند؛ ما را از اینکه کفّار باید بر مسلمین مسلّط نباشند، دور نگه داشتند؛ از آن آیاتى که در آنها وحدت مسلمین هست دور نگه داشتند. همین آیاتى که الان ایشان خواندند ــ که «اِلّا لِیُطاعَ بِاِذنِ الله»[3] ــ این آیاتى که معناى آن، حاکمیّت عملى اسلام بر زندگى جوامع است، آیاتى است که بایستى همهى مردم اینها را یاد بگیرند.جلوگیری از انحصارها و دخالت خارجی با فتوای میرزا
… آخر عمر ناصرالدّینشاه ــ سالهاى اوّلِ قرن چهاردهم [هجری قمری] یعنى از ۱۳۰۰ به بعد ــ کار دربارِ ناصرالدّینشاه شده بود امتیاز دادن به این دولت و آن دولت، و این کمپانى و آن کمپانى و گرفتن پول و فروختن مملکت؛ مثل امتیاز رویتر[2] و همین امتیاز تنباکو و غیره. با آن حرکت عظیم میرزا و آن فتواى کوبنده، جلوی این انحصارهاى خارجى و امتیازات خارجى و دخالت خارجى هم گرفته شد. پس بُعد ضدّ استعمارى هم داشت که بسیار چیز مهمّى است.تلاش برای زدودن آثار فرهنگ ایرانی در نقاط مختلف دنیا
… باید اثبات کنند که ادبیّات یک چیز سرگرمى و زائدهاى در زندگى و یک امر تشریفاتى فقط نیست. باید بدانند که این یک چیز ضرورى است. فرض بفرمایید ما امروز مایلیم آن ملّتهایى که در اطراف عالم با فرهنگ و ادبیّات ایرانى آشنا بودند، این ارتباط و اتّصال محفوظ بماند. میدانید که استعمار سالهایى ــ دهها سال متمادى، شاید بعضى جاها قرنها ــ تلاش کرد تا آثار این فرهنگ ایرانى را که در خیلى از نقاط دنیا بوده بزداید. مثلاً در هند این معنا کاملاً واضح است؛ یعنى آن وقتى که کمپانى انگلیسى هند شرقى، وارد هند شد، یکى از اوّلین تلاشهایش این بود که زبان فارسى را کنار بزند. ملاحظه میکنید که اوّلِ کار، زبان اردو را رسمى کردند براى اینکه زبان فارسى را کنار بگذارند؛ بعد، خودِ زبان …ریشهٔ استعماری انگلیس در پاکستان و انتقال آن به آمریکا
در پاکستان، دشمنان اسلام هم نفوذ زیادى دارند. یک پایه و ریشهى استعمارى از دوران انگلیسها در آنجا هست که بعد هم منتقل شده به آمریکاییها و به بقیّهى ایادى استکبار؛ لذاست ضمن اینکه حرکت اسلامى در پاکستان حرکت شکفته و شادابى است، با یک معضلات پیچیدهاى هم مواجه است که شما آن معضلات را با همهى وجودتان دارید آنجا لمس میکنید؛ البتّه ما از دور مىبینیم و شما با گوشت و پوست خودتان آن را احساس میکنید. به نظر ما مبناى کار هم …ویرانی کشور در دو قرن به دست راهدهندگان انگلیس و دشمنان ملت
و دوّم، سازندگى این کشور است. برادران و خواهران عزیز اهل دلوار! بدانید همان کسانى که انگلیسها را در زمان رئیسعلى دلوارى به منطقهى بوشهر راه میدادند و با رئیسعلىها دشمن بودند و با ملّت ایران دشمن بودند، همانها در طول صد سال و دویست سال، بلائى بر سر این کشور آوردند که سالها باید زحمت بکشیم تا کشور را به آبادى و شکل صحیح خودش برسانیم.کشیشان مسیحیکنندهٔ قبایل آفریقا پیشاهنگان استعمار
… سختیها را تحمل بکنیم. وقتی آن کسانیکه ایمان ما و تمسک و امید ما را ندارند، تحمل میکنند، به طریق اولی ما باید تحمل کنیم. شما ببینید در مناطقی از آفریقا و در دوردستها، کشیشهایی رفتند و سالها آنجا ماندند. برای چه ماندند؟ مسیحی کردن قبایل آفریقایی برای چه بود؟ کیست که نداند آنها پیشاهنگان استعمار بودند. رفتند مردم را مسیحی کنند، تا آن عنصر استعماری بتواند به آنجا بیایید و کار خودش را انجام بدهد. کشیشها هم میدانستند که برای چه دارند کار میکنند - اینطور نبود که ندانند - اما ببینید برای خاطر همین هدف، چه مصایبی را تحمل کردند؛ مصایبی که اصلاً با پول قابل جبران نیست؛ مثلاً یک نفر برود هفت سال در نقطهی مجاور نقطهی آدمخوارها زندگی بکند! انسان این چیزها …ادعای طرفداری از فرهنگ و بشریت از سوی اروپاییان بهمثابهٔ نفاق
… هم بغل دست خودش برداشته بود آورده بود، میگفت آمدهام به شما بیاموزم. همهى ایران را به آتش کشید، تا خلیج فارس و دریاى عمّان هم پیش رفت، سالهاى سال هم اینها در این کشور ماندند امّا ادّعایشان ادّعاى طرفدارى از فرهنگ و معرفت و بشریّت و مفاهیم عالى انسانى بود؛ عیناً همان برخوردى که امروز اروپایىها با مردم دنیا دارند، و شکل شبیه به امروز را، در قرن نوزدهم و در دوران شروع استعمار، با کشورهاى تحت استعمار داشتند؛ نفاق؛ اسم این نفاق است.سرمایهگذاری سیاستهای استعماری روی هنر علیه انقلاب به سبب کارایی آن
… کسانى که در این جلسه هم هستند، بهتر و دقیقتر و ریزتر حقایق را ببیند در حالى که اینجا هم نبوده؟ آیا چنین چیزى اصلاً ممکن است یا نه؟ بله، ممکن است. به چه وسیله؟ به زبان هنر. زبان هنر یعنى چه؟ یعنى با عکس، با فیلم، با مجسّمه، با شعر، با رمان؛ هنر یعنى این. علّت اینکه شما مىبینید سیاستهاى استعمارى اینقدر روى هنر سرمایهگذارى میکنند علیه انقلاب، علیه همهى ارزشهایى که آنها با آن بدند، همین کارایىِ هنر است. شما بروید بیرون، شروع کنید نقل کردن: بله، فلان جا بودیم، کسى اینجور شعرى خواند، کسى اینجور گفت، اینجور نشسته بودند، اصلاً ممکن نیست انعکاس پیدا کند آنجورى که هست؛ آن کسى که آنجا است [فقط] خبرى مىشنود، امّا با زبان هنر میتوان همین جلسه را منعکس کرد به …هراس استعمار از مکتب اهلبیت و حساسیت به مسائل آن
… هیچ برنامهیی نداریم. اینها برای ایجاد سر و صدا خوب است. اگر آدم برنامهاش این باشد که سر و صدا ایجاد کند و جو تبلیغاتی به وجود بیاورد، البته خوب است که شعبهیی تأسیس بشود؛ لیکن الان معلوم نیست که این سر و صدا خیلی لازم باشد؛ حتّی در مواردی خیلی جایز باشد؛ چون حساسیتها روی مسائل مربوط به اهلبیت زیاد است؛ نه فقط از طریق اهل سنت، نه، اصلاً استعمار میداند که از کجا بترسد. حقیقتاً «المؤمن لا یلدغ من جحر مرّتین»[13] ؛ اما کفار هم گاهی اوقات «لا یلدغون من جحر واحد»! آنها هم بالاخره فهمیدهاند که آنجایی که مکتب اهلبیت دارد، وضع چگونه است. آنها لبنان را میبینند، عراق را میبینند، همه جا را میبینند، ایران را هم دیدهاند. بنابراین، …قرنها ضعف ملتهای مسلمان زیر حکومت طاغوتها و غارت استعمارگران
… اسلام و توطئههاى ایادى استکبار جهانى بتواند مانند دوران جنگ، خود را در صحنهى امتحان الهى نشان بدهد. این دوران مبارزهى جدید، مبارزه براى ساختن کشور است. من خواهش میکنم بخصوص جوانها به این نکته توجّه کنند: آیندهسازان کشور ما و جامعهى ما شما جوانان هستید؛ صدها سال ملّتهاى اسلامى در ضعف و توسرىخورى زندگى کردند؛ صدها سال اسلام در کشورهاى اسلامى حاکمیّت نداشت، طاغوتها و سلاطین مستبد بر مردم حکومت میکردند، و بعد هم در دوران استعمار، استعمارگران و غارتگران ثروتهاى ملّتها همهچیز را از ملّتهاى اسلامى و از جمله ملّت ما گرفته بودند و درصدد آن بودند که ایمان اسلامى مردم را هم از آنها بگیرند و خیلى هم در این راه تلاش کردند.هدف توطئهها: بازگرداندن بنای استعماری دوران ستمشاهی
… دارند طرّاحى میکنند؛ علیه ملّت ما هم توطئه دارند درست میکنند. همین محاصرهى اقتصادى ما توطئه است؛ تبلیغاتى که میکنند توطئه است؛ فساد و فحشائى که به جامعهی ما تزریق میکنند تا جوانهاى ما را مبتلا کنند، توطئه است؛ دروغپراکنىهایى که میکنند، همه توطئه است؛ توطئه است تا این بنا را از بیخوبُن برکَنند و این پایههاى محکم را فروبریزند و باز بناى استعمارى مثل دوران ستمشاهى اینجا به پا کنند؛ مقصودشان آن است امّا غافلند که ملّت ما بیدار شده است، ملّت ما هوشیار است، خانوادههاى شهدا هوشیارند.القای فرهنگ ناتوانی به ایرانیان و ذلت تحمیلی دوران قاجار و پهلوی
… کارگر و تلاش کارگر و زحمت زحمتکشان کارگر و احساس حسنه در کارگر است؛ [اینکه] کارگر احساس کند که «مَن جاءَ بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشرُ اَمثالِها»؛[6] یعنى هر کس کار حسنهاى انجام بدهد، خداى متعال به طور مضاعف و ده برابر به او اجر میدهد؛ این کار، همان حسنه است. یا معلّم احساس کند که اگر ما گفتیم که ایرانىِ مسلمان باید بر روى پاى خود بِایستد و این رشتههاى بردگى را که در طول دو قرن، سه قرن به گردن او و به دست و پاى او بستند باز کند، و این فرهنگ غلط استعمارى را که میگفتند ایرانى نمیتواند کار بکند ــ آن روزى که نفت را میخواستند در این مملکت ملّى کنند، یکى از رجال پهلوى[7] گفت که ایرانى یک لولهنگ[8] نمیتواند بسازد، چطور میخواهد نفت را اداره کند؟ ــ این فرهنگى که خودِ استعمارگرها تلقین کردند و به ملّتهاى مسلمان و استعمارزده و به ملّت ما القا کردند که کارى از شما برنمىآید، صنعتتان را هم ما باید درست کنیم، کشاورزىتان را هم ما باید اصلاح کنیم، مدرسهتان را هم ما باید برنامهریزى کنیم، دولتتان را هم ما باید بگردانیم ــ همین ذلّتى که خاندان پهلوى (لعنة الله علیهم) و خاندان قاجار (لعنة الله علیهم) بر سر این مملکت آوردند و بر این ملّت تحمیل کردند و ما را صد سال عقب انداختند ــ اگر بخواهیم این ذلّت برداشته شود، این استعداد درخشانِ ایرانى در اختیار مصالح و منافع ایران و اسلام قرار بگیرد، جز با تربیت نیروى انسانى کارآمد امکانپذیر است؟ این تربیت را که خواهد کرد؟ این سنگِ علىالظّاهر تیره را، این فلزِ علىالظّاهر گرفته را چه کسى خواهد تراشید و صیقل خواهد داد تا به تیغ بُرندهاى تبدیل بشود و همهکار انجام بدهد؟ معلّم؛ این، نقش معلّم است.تصرف قارهٔ آمریکای جنوبی به دست اروپاییان و انتقال فرهنگ خود
ما قبل از انقلاب این کتابهاى روشنفکرى مربوط به آمریکاى لاتین و آفریقا و مانند اینها را میخواندیم، مخصوصاً آمریکاى لاتین، آنجایى که فرهنگ غربى و آمریکایى خیلى مسلّط است. میدانید دیگر؛ آمریکاى جنوبى یک سایهاى است، یک شکل بدلىاى است از اروپا. اروپایىها ــ پرتغالىها، اسپانیایىها، انگلیسىها ــ رفتند جاهاى مختلف این قارّهى وسیع و پُربرکت را در طول دو سه قرن مالک شدند؛ همه چیز را آنجا بردند، از جمله فرهنگ خودشان را؛ علمشان را فقط نبردند. یعنى هیچ کدام از کشورهاى آمریکاى لاتین ــ از آرژانتین و شیلى و مانند اینها تا حتّى برزیل که بزرگترین و پیشرفتهترین کشور آمریکاى لاتین است، و کشورهاى کوچک اروگوئه و نیکاراگوئه و مانند اینها ــ از علم غرب برخوردار نیستند، [امّا] از …به کار گرفتن رسانهها در خدمت اهداف استعماری و کمپانیهای بزرگ
… کشور مکرّر عرض کردهایم و میکنیم؛ حرف همان است. در باب رادیو و تلویزیون اعتقاد بر این است که امروز همهجاى دنیا با گسترش دایرهى ارتباطات از طریق رادیو و تلویزیون، این وسیله در خدمت هدفها و اغراض معتبر براى هر گروه و دستهاى است که آن را اداره میکند. فرض بفرمایید اگر یک دستگاه استعمارى در دنیا یک رسانهاى را اداره میکند، بىگمان تمام آنچه از این رسانه صادر میشود، در خدمت آن هدف استعمارى است. فرضاً اگر چنانچه یک کمپانىاى بر یک کشور آمریکاى لاتین یا آفریقایى تسلّط دارد ــ که البتّه هست، میدانید؛ کمپانىهاى بزرگ آمریکایى و بینالمللى بر کشورهایى الان تسلّطهاى غیر رسمى دارند و خیلى از آنها هم هستند که همان رسانههاى آن کشورها را یا اداره میکنند یا تغذیه میکنند یا رسانههاى اختصاصى دارند ــ در آن کشور کارى را میکنند که هدف آنها را در آن کشور تأمین میکند؛ ولو آن هدف یک هدف مادّى و یک هدف غیر انسانى است امّا مثل یک تاجرى، مثل یک سرمایهدارى که پولى در اختیار دارد، اجازه نمیدهد این پول در غیر جهت اهداف این شرکت یا کمپانى به کار برود؛ صداوسیما هم یک سرمایهى عظیمى است از همین قبیل. یا فرض بفرمایید صهیونیستها که …تصور نادرست اربابی بر غربیها با پرداخت پول برای ساختن
… آمریکا بر این کشور حاکم بود و آن اینکه علم و صنعت و تکنولوژى و امور فنّى باید بهوسیلهى خارجىها، اروپایىها، غربىها آماده بشود و به صورت محصول در اختیار ما قرار بگیرد؛ ما باید پول بدهیم، نفت بدهیم، از محصول کار آنها استفاده کنیم. این یک طرز تفکّرى بود. الان هم متأسّفانه این طرز تفکّر در بعضى از کشورهاى استعمارزده هنوز وجود دارد. میگویند ما پول میدهیم، غربىها براى ما میسازند، مىآورند اینجا نصب میکنند. گاهى احمقانه تصوّر میکنند که این یک نوع اربابى نسبت به غربىها است که ما پولدار هستیم، آنها مىآیند براى ما میسازند!بحرانی شدن آسیبهای مسلمانان با حضور قدرتهای استعماری و دستنشاندگان آنها
… دانست و بهرغم انحصارطلبان، ازراهرسیدگان را با ساکنان، داراى حقّى برابر ساخت؛ حج را رمز وحدت و عظمت مسلمین و هماهنگى و پیوند میان آنان قرار داد و باطلالسّحر بسیارى از ابتلائاتى که افراد و جوامع مسلمین بر اثر جداماندگى از اصل و ریشهى خود به آن دچار میشوند؛ مانند: بیگانهگرایى و خودفراموشى و ترفندپذیرى و غفلت از خدا و اسارت در دست اهل دنیا و بدبینى به برادران و شنودن سخن دشمن دربارهى آنان و عدم حسّاسیّت به سرنوشت امّت اسلامى بلکه نشناختن کلّیّتى به نام امّت اسلامى، و بىخبرى از حوادث دیگر بلاد اسلامى و ناهشیارى در برابر نقشههاى دشمنانِ دوبارهى اسلام و مسلمین و بسى بیمارىهاى مهلک دیگر که در طول تاریخ اسلام بر اثر تسلّط نااهلان و از خدا بىخبران بر زندگى سیاسى و سرنوشت مسلمین، همواره مسلمانان را تهدید کرده و در قرنهاى اخیر با حضور قدرتهاى استعمارى بیگانه در منطقه یا دستنشاندگان فاسد و دنیاپرستشان، شکلى بحرانى و ویرانگر به خود گرفته است.تحقیر ملتها نخستین سلاح استعمارگران غربی
… میسازد، نخستین اثر نمایانش، تزریق احساس وحدت و جماعت در یکایک آنان و نشان دادن شکوه و شوکت اجتماع مسلمین به آنان و سیراب کردن ذهن هر یک تن آنان از احساس عظمت است. با احساس این عظمت است که مسلمان اگر تنها در شکاف کوهى هم زندگى کند، خود را تنها حس نمیکند. با احساس این حقیقت است که مسلمین در هر یک از کشورهاى اسلامى، شجاعت برخورد با اردوگاه ضدّیّت با اسلام، یعنى همین سلطهى سیاسى ـ اقتصادى دنیاى سرمایهسالارى و عوامل و ایادى آن و نیرنگ و فتنهگرى آن را مىیابند و افسون تحقیر ــ که اوّلین سلاح استعمارگران غربى در برابر ملل مورد تهاجمشان بوده و هست ــ در آنان نمیگیرد. با احساس این عظمت است که دولتهاى مسلمان با تکیه به مردم خود، از تکیه به قدرتهاى بیگانه خود را بىنیاز حس میکنند و این فاصلهى مصیبتبار میان ملّتهاى مسلمان با دستگاههاى حاکم بر آنان پدید نمىآید. با احساس این وحدت و جماعت است که نیرنگ استعمارى دیروز و امروز …