عزیزان من! سالیان دراز، به شیوههای گوناگون، به ملتهای مشرق زمین تفهیم کردند که «شما از جهات مختلف، انسانهای درجهی دو هستید.» اصولاً فلسفهی استعمار همین بود. متأسّفانه دربارهی فلسفهی استعمار، خیلی کار نشده است. من قبلاً مدّتی در این زمینهها مطالعه کردم تا دریابم که این پدیدهی شومِ استعمار چگونه و بر چه پایههایی بهوجود آمد. معلوم شد که یکی از ترفندهای استعمارگران - که خیلی هم تأسّف انگیز است - این بوده است که تا میتوانستهاند، در کشورهای آسیا (در همین چینی که در این المپیادها، در سه دوره اوّل شده است؛ در همین ایران ما و در جاهای دیگر)، تلقینِ بد کردهاند و بهزور میخواستهاند به مردم مشرق زمین بقبولانند که انسانهایِ درجهی دو و ضعیفی هستند و قدرت اداره و تفکّر ندارند. بهعکس، القا میکردهاند که علم مال آنهاست؛ پیشرفت مال آنهاست و اصلاً حقّ همه چیز، برای آنهاست. آنها بهزور تحمیل میکردند که «این ما هستیم که به شما چیزی میدهیم و یا چیزی میستانیم.» آنها به زعم خودشان، تمدّن و پیشرفت میدادند؛ و مزد این را استثمار ملتها و گرفتن ثروت و آزادی و زندگی آنها میدانستند. این از نظر آنها یک معاملهی پایاپای بود. اینگونه رفتار میکردند!استعمار
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
تسلط قدرتهای بیگانه بر ملتها و بهرهبرداری از منابع و سرنوشت آنان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:خطبههای نماز جمعه در مسجد آل الرسول(ص) ایرانشهر— ۱۳۵۷/۰۲/۲۲
سیر زمانی
از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴۱۳۵۷۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
و اما در ابعاد اسلامی. یک ملیّت معمولاً در داخل مرزهای خود زندانی است و بیرون مرز، هیچگونه ارزش و جاذبه و احترامی ندارد؛ اما نظام اسلامی در سرتاسر دنیای اسلام و هرجا که مسلمانی وجود داشت، هویّت اسلامی و احساس شخصیت را هم در افراد و هم در ملتها زنده کرد. اقلیتهای مسلمان که در دنیا متفرّق بودند، احساس شخصیّت کردند. ملتهای مسلمان، بخصوص در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا - یعنی در واقع اجزای امپراتورىِ متلاشی شده قدیمی عثمانی که سالهای سال رنج استعمار را تحمّل کرده بودند - احساس کردند مجدّداً نسیمی وزیده است. البته ما امپراتوری عثمانی را اصلاً تأیید نمیکنیم؛ یک حکومت سلطنتی بود مثل بقیه حکومتهای سلطنتی، با همان مشکلات و گرفتاریها؛ اما اروپاییها - فاتحان جنگ بینالملل اوّل - وقتی این حکومت بزرگ را که از منطقه بالکان تا تمام آسیای صغیر و خاورمیانه و شمال آفریقا گسترش داشت - از بوسنی و هرزگوین تا مصر و ترکیه کنونی و عراق و سوریه و فلسطین - متلاشی نمودند، به این اکتفا نکردند که حکومت را زایل کنند؛ از ملتها انتقام کشیدند و آنها را تحقیر کردند! قطعه قطعه بخشهای این حکومت به دست یکی از دولتهای اروپایی افتاد و همان داستان غمبار استعمار تکرار شد؛ داستانی که هرگز از یاد این ملتها نخواهد رفت و از تاریخ آنها زایل نخواهد شد. در یک کشور، بیگانهای بیاید حکومت کند و تمام امکانات آن کشور در خدمت شخص بیگانه و دستگاه بیگانه و نظام بیگانه باشد و مردم آن کشور مجبور باشند از بیگانهای که بر آنها حکومت میکند، اطاعت کنند و جرأت نکنند اندکی برخلاف مصالح او حرف بزنند یا حرکت کنند. واقعیت استعمار این بود.فرهنگ مایهی اصلی هویت ملتهاست. فرهنگ یک ملت است که میتواند آن ملت را پیشرفته، عزیز، توانا، عالم، فناور، نوآور و دارای آبروی جهانی کند. اگر فرهنگ در کشوری دچار انحطاط شد و یک کشور هویت فرهنگی خودش را از دست داد، حتی پیشرفتهایی که دیگران به آن کشور تزریق کنند، نخواهد توانست آن کشور را از جایگاه شایستهیی در مجموعهی بشریت برخوردار کند و منافع آن ملت را حفظ کند. من به حوادث دوران استعمار که نگاه میکردم - دوران استعمار تقریباً از اواخر قرن هجدهم میلادی شروع شد، در قرن نوزدهم به اوج رسید و تا اواسط قرن بیستم هم ادامه پیدا کرد. حرکت استعمار یعنی حضور قدرتهای مسلط نظامی و سیاسىِ دنیا در کشورهایی که میتوانستند با استفاده از زور در آنها حضور پیدا کنند و منافع خودشان را از آنجاها تأمین کنند و در واقع از موجودىِ مادی و معنوی آن کشور سرمایهیی برای خودشان بسازند، همان چیزی که آنها اسمش را استعمار گذاشتند و امروز هم اطلاق میشود - میدیدم هرجا که اینها وارد شدهاند، اگر این توانایی را پیدا کردهاند که فرهنگ آن ملت را مضمحل کنند و تحت تأثیر قرار دهند و تضعیف کنند، پایههای قدرتشان در آنجا مستحکم شده و اگر در جایی فرهنگ ملی و بومی بهخاطر کهنسال بودن، ریشهدار بودن و برجسته بودن مضمحل نشده و از بین نرفته، استعمارگرها و اشغالگرها نتوانستهاند مدت زیادی از آنجا منافع خودشان را تأمین کنند و ناچار شدند که آن منطقه را رها کنند. این در مورد همهی جهانگشاییها و کشورگشاییهای دورانهای گذشتهی تاریخ هم - که ما در تاریخ میخوانیم - صادق است. آن کشورگشاهایی توانستهاند در سرزمینهای گشوده شدهی با شمشیر، با زور پایدار بمانند و مقاصد و سلطهی خودشان را در آن سرزمینها اعمال کنند، که توانسته باشند فرهنگ آن کشور را در مشت و در اختیار بگیرند. حالا گاهی یک فرهنگ را ریشهکن میکنند؛ مثل اینکه زبان یک کشور را بکل از بین میبرند. شما الان ملاحظه کنید که آفریقا، امریکای لاتین و بسیاری از کشورها، زبان بومی اصلاً ندارند. پرتغالیها و اسپانیولها آنجا آمدند و زبانها را عوض کردند؛ زبانهای بومی و بسیاری از نشانههای فرهنگ را از بین بردند؛ البته یک جاهایی هم نتوانستند. فرهنگ ستون فقرات حیات یک ملت و هویت یک ملت است.شاهدها (۲۹۵ پاراگراف)
القای فرهنگ ناتوانی به ایرانیان و ذلت تحمیلی دوران قاجار و پهلوی
… کارگر و تلاش کارگر و زحمت زحمتکشان کارگر و احساس حسنه در کارگر است؛ [اینکه] کارگر احساس کند که «مَن جاءَ بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشرُ اَمثالِها»؛[6] یعنى هر کس کار حسنهاى انجام بدهد، خداى متعال به طور مضاعف و ده برابر به او اجر میدهد؛ این کار، همان حسنه است. یا معلّم احساس کند که اگر ما گفتیم که ایرانىِ مسلمان باید بر روى پاى خود بِایستد و این رشتههاى بردگى را که در طول دو قرن، سه قرن به گردن او و به دست و پاى او بستند باز کند، و این فرهنگ غلط استعمارى را که میگفتند ایرانى نمیتواند کار بکند ــ آن روزى که نفت را میخواستند در این مملکت ملّى کنند، یکى از رجال پهلوى[7] گفت که ایرانى یک لولهنگ[8] نمیتواند بسازد، چطور میخواهد نفت را اداره کند؟ ــ این فرهنگى که خودِ استعمارگرها تلقین کردند و به ملّتهاى مسلمان و استعمارزده و به ملّت ما القا کردند که کارى از شما برنمىآید، صنعتتان را هم ما باید درست کنیم، کشاورزىتان را هم ما باید اصلاح کنیم، مدرسهتان را هم ما باید برنامهریزى کنیم، دولتتان را هم ما باید بگردانیم ــ همین ذلّتى که خاندان پهلوى (لعنة الله علیهم) و خاندان قاجار (لعنة الله علیهم) بر سر این مملکت آوردند و بر این ملّت تحمیل کردند و ما را صد سال عقب انداختند ــ اگر بخواهیم این ذلّت برداشته شود، این استعداد درخشانِ ایرانى در اختیار مصالح و منافع ایران و اسلام قرار بگیرد، جز با تربیت نیروى انسانى کارآمد امکانپذیر است؟ این تربیت را که خواهد کرد؟ این سنگِ علىالظّاهر تیره را، این فلزِ علىالظّاهر گرفته را چه کسى خواهد تراشید و صیقل خواهد داد تا به تیغ بُرندهاى تبدیل بشود و همهکار انجام بدهد؟ معلّم؛ این، نقش معلّم است.تصرف قارهٔ آمریکای جنوبی به دست اروپاییان و انتقال فرهنگ خود
ما قبل از انقلاب این کتابهاى روشنفکرى مربوط به آمریکاى لاتین و آفریقا و مانند اینها را میخواندیم، مخصوصاً آمریکاى لاتین، آنجایى که فرهنگ غربى و آمریکایى خیلى مسلّط است. میدانید دیگر؛ آمریکاى جنوبى یک سایهاى است، یک شکل بدلىاى است از اروپا. اروپایىها ــ پرتغالىها، اسپانیایىها، انگلیسىها ــ رفتند جاهاى مختلف این قارّهى وسیع و پُربرکت را در طول دو سه قرن مالک شدند؛ همه چیز را آنجا بردند، از جمله فرهنگ خودشان را؛ علمشان را فقط نبردند. یعنى هیچ کدام از کشورهاى آمریکاى لاتین ــ از آرژانتین و شیلى و مانند اینها تا حتّى برزیل که بزرگترین و پیشرفتهترین کشور آمریکاى لاتین است، و کشورهاى کوچک اروگوئه و نیکاراگوئه و مانند اینها ــ از علم غرب برخوردار نیستند، [امّا] از …ایجاد ناسیونالیسمهای قومی برای جدایی مسلمانان منطقه
… در دام ناسیونالیسمهاى افراطى جاهلانهى کور که دیدیم دیگر؛ دیدید ناسیونالیسم بر سر خانوادهى بشرى چه آورده؟ حالا ممکن است به فرض براى یک ملّت هم چند صباحى ناسیونالیسم یک احساس حرارتى، غرورى، شورى، نشاطى به وجود بیاورد امّا خانوادهى بشرى را از بین میبرد. در همین منطقه بین برادران مسلمان سعى کردند ناسیونالیسم ایرانى، ناسیونالیسم عربى، ناسیونالیسم ترکى و باز در داخل کشورها ناسیونالیسمهاى فرعى و جورواجور به وجود بیاورند و اینها را از هم جدا کنند. نقشهی استعمار، این بود. بحمدالله انقلاب اسلامى، لااقل در بخشى از این منطقه این مسائل را علاج کرد. اگر یک نظام ارزشى و یک جهانبینى صحیحى بر یک ملّتى حاکم نباشد، به دام اینگونه تفکّرات خواهد افتاد. ادیان دیگر هم متأسّفانه آن نظام ارزشى را که با آن بشود یک جامعه را اداره کرد ندارند؛ …تلاش دوقرنی استعمار برای حذف نقش اسلام از صحنهٔ زندگی
ثانیاً: لقد انطلقت هذه الثّورة منتصرةً فی عصرٍ کانت فیه الجهود الاستعماریّة المکثّفة ترکّز خلال قرنین من الزّمان وبکلّ ما لدیها من ثروةٍ وتخطیطٍ وسلاحٍ وسیاسةٍ و إعلامٍ على محو الدّور الإسلامىّ من السّاحة الحیاتیّة، حتّى لایبقى من الإسلام غیر الاسم، ومن الحالة الإسلامیّة سوى الشّکل التّقلیدىّ. وفى خضمّ هذا النّشاط المحموم تفجّرت الثّورة الإسلامیّة والنّظام الإسلامىّ رعداً وبرقاً یشعل ذلک الرّکام فیجعله حطاماً لنلاحظ بعد ذلک کلّ هذا الشّوق المتزاید للجوء إلى أحضان الإسلام والعیش تحت لوائه الخفّاق یشتعل فی قلب کلّ مسلمٍ وفی کلّ أرجاء العالم، ویجذب …ترویج حسابشدهٔ مدگرایی و مصرف به دست سردمداران غربی، صهیونیستها و استعمارگران
… سال اخیر در ذهن زن ایرانى وارد کرده، بزداید. البتّه این باور غلط در گذشته هم بوده، نمیگوییم نبوده؛ یعنى گرایش به برخى از شکلهاى غلط مصرف و تجمّل از گذشته هم بوده، [امّا] این مُدگرایى و نوگرایى در مصرف، به شکل فاصلههاى عجیبى با ورود فرهنگ اروپایى تشدید شد. و این حسابشده بود، محاسبهشده بود، پیشبینىشده بود؛ به یک قصدى و با یک نیّتى اروپایىها ــ یعنى آن سردمداران سیاستهاى غربى؛ منظورمان مردم اروپایى نیستند ــ غالباً صهیونیستها و استعمارگرها این کار را کردند؛ این را باید بزدایند و این نمیشود مگر با ارائهى بحثهاى اسلامى و کارهاى اسلامى؛ اگر این بشود، این مشکلاتى که حالا گاهى اوقات مطرح میشود ــ بدحجابى و رواج فساد و فحشا و این چیزها ــ به خودى خود ریشهاش کنده خواهد شد. اینها غالباً معلولند و علل، همان باورها و …برخورد نقشههای استعمار با مانع وجدان دینی بیدار مردم
… به طور طبیعى معارضهاى ندارد. اسلام، آن دینى بود یا مصداق تام و تمام آن دینى بود که با حمله و یورش همهجانبهى متجاوزانهى دوَل استعمارى به مناطق اسلامى حقیقتاً معارضه میکرد؛ این را استعمارگران در مطالعات خودشان فهمیدند. زیاد شنیدهاید، نمیخواهم تکرار کنم؛ در هند این را تجربه کردند، در کشورهاى عربى تجربه کردند، در ایران تجربه کردند، هر جا احساس دینى و وجدان دینى در مردم بیدار بود، نقشههاى استعمار مواجه با مانع میشد؛ یک نمونه ماجراى تنباکو است در ایران؛ یک نمونه نهضت مشروطیّت در آغاز کار بود در ایران؛ یک نمونه حوادث خونینى بود که در هند اتّفاق افتاد در مقابل انگلیسها؛ یک نمونه برخورد افغانهاى مسلمان بود با انگلیسها در اواسط قرن نوزدهم؛ یک نمونه حرکت سیّدجمال[5] بود در …هدف سلطه بر کشورهای اسلامی از دینستیزی در دانشگاهها
… دانشگاه، یعنى مرکز پرورش انسانهاى دانشمند بر طبق پیشرفتهاى علمىِ روز، بر بىدینى گذاشته شد، بر معارضهى با دین گذاشته شد، و چندین سال با قوّت و دقّت این مسئله را دنبال کردند؛ دین را در دانشگاهها ضعیف کردند، بلکه به معارضهى با دین در دانشگاهها پرداختند. هدف از اینها معارضهى با دین به عنوان دین نبود؛ هدف همان چیزى بود که اوّل عرض کردم؛ براى اینکه بتوانند سلطه پیدا کنند بر کشورهاى اسلامى، مجبور بودند نسلى را پرورش بدهند و تربیت بکنند که آیندهى کشور را ــ چه از لحاظ ادارهى کشور، چه از لحاظ سازندگى کشور ــ به دست بگیرد و به دین اعتقادى نداشته باشد، پایبند به ایمان مذهبى نباشد و بتواند در تصرّف آنها واقع بشود؛ و متأسّفانه تا حدود زیادى هم موفّق شدند. بناى دانشگاه را بناى بدى گذاشتند.محروم ماندن کشورهای زیر سلطه از این راهها در دویست سال استعمار
… راههاى زیادى هست که باید بپیماید؛ راههایى که به سعادت کامل ملّتمان منتهى میشود و در زندگى مردم جهان نیز تأثیراتى عمیق میگذارد؛ راههایى که به امنیّت و رفاه و معنویّت، نه فقط در سطح کشور خودمان بلکه در سطح منطقهى اسلامى و حتّى در سطح جهان نائل میگردد؛ راههایى که از آغاز دوران استعمار، یعنى از بیش از دویست سال پیش تا کنون، قدرتهاى سلطهگر عالم هرگز اجازهى پیمودن آن را به هیچ یک از کشورهاى زیر سلطه ندادهاند و کشور عزیز ما هم مانند دیگر کشورهاى اسلامى، همواره از آن محروم بوده است.مبارزهٔ ملتها در گذشته تنها با قدرت اشغالگر حاضر در کشورشان
… یک نیرویى که الان بالفعل با آنها روبهرو نیست و تنها شاخصهى او این است که علیه ملّتها و علیه مستضعفین و علیه مظلومین و ضعفا قلدرى میکند، مبارزه بکنند! این را شما کجاى تاریخ ــ در تاریخ بیدارى ملّتها میگویم ــ سراغ دارید؟ در گذشته که این حرفها اصلاً نبوده؛ [حتّی] در این ۲۰۰ سال یا ۱۵۰ سال یا ۱۲۰ سال اخیر که تاریخ بیدارى ملّتها است و ملّتها در هند و در مصر و در خاورمیانه و بتدریج در آفریقا و در جاهاى دیگر سر بلند کردند، علیه قدرتها جنگیدند ــ یک کشورى که انگلیس در آن بود، با انگلیس میجنگید؛ کشورى که فرانسه در آن بود، با فرانسه میجنگید؛ کشورى که اسپانیا در آن بود یا پرتغال در آن بود، با آن میجنگید؛ کشورى که آمریکا در آن حضور داشت، با آن میجنگید ــ کجا شما سراغ دارید که ملّتها به آن حد از رشد رسیده باشند که در خانهى خودشان بدون اینکه دشمنى به آنها گلولهاى حتّى شلیک کرده باشد، مشت گره کنند علیه یک قدرت بزرگ و مستکبر جهانى و شعار بدهند؟ شما در گذشته این …به میدان آمدن دین در کشورهای اسلامی در برابر سیاستهای استعماری
جدایى دین از سیاست که توطئهى دیرین دشمنان براى منزوى کردن اسلام و قرآن است، باید با شدّت محکوم شود و به میدان آمدن دین در همهى کشورهاى اسلامى در مقابله با سیاستهاى استعمارى و استکبارى، باید درس عمومى ملّتهاى مسلمان شمرده شود.مبارزهٔ فرانسه در الجزایر و انگلیس در هند با اسلام
البتّه هر نقطهاى که معنویّت آن بیشتر بود، بیشتر مورد تهاجم قرار گرفت؛ مثلاً اسلام؛ تفکّرات اسلامى در همه جاى دنیا مورد تهاجم قرار گرفت؛ از شرق دنیاى اسلام یعنى هند، تا غرب دنیاى اسلام یعنى آفریقا و الجزایر. در الجزایر هم فرانسوىها که وارد شدند با اسلام مبارزه کردند، در هند هم که انگلیسىها وارد شدند با اسلام مبارزه کردند! با اینکه انگلیس و فرانسه دو رقیب بودند در صحنهى استعمار، امّا حریفهایشان، طرفهایشان و نقاط بمباردمانشان[4] یکى بود؛ آنجا آنجور، اینجا اینجور. و روزبهروز جریان مذهب را و معنویّت را در دنیا ضعیفتر کردند و روزبهروز زندگى انسانها را از اخلاق معنوى خالىتر کردند. دنیاى مسیحیّت اینجور بود و دنیاى اسلام هم همینجور بود. ایمانها را در لابهلاى چرخ و پَر این گردونهى …تلاش استعمارگران اروپایی برای تسلط بر همهٔ شئون مستعمرات
… کدام از این کشورهاى اروپایى در یک برههاى از زمان، خداوندگار یک بخشى از دنیا بودهاند؛ همین اسپانیا که حالا یک دولت معمولى است، یک روزى خداوند یک بخش عظیمى از این عالم بوده، در آفریقا حضور داشته، در آمریکاى لاتین حضور داشته؛ پرتغال همینطور؛ فرانسه همینطور؛ در آسیا حضور داشتند- آن روز هم آن کسانى که قدرت را در اختیار داشتند، میخواستند زمام همهی امور کشورهایى را که تحت سلطهشان بود به دست بگیرند؛ فرهنگشان را، آموزششان را، زبانشان را، تاریخشان را، آداب و عاداتشان را، دینشان را و البتّه از جمله اقتصادشان را و امور نظامیشان را و اگر میتوانستند سیاستشان را؛ یعنى میآمدند نظام سیاسى را هم به عهده میگرفتند: مثل انگلیسها در هند، مثل فرانسویها در الجزایر و بقیّهی جاها. منتها آن روز، ارتباطات در دنیا ضعیف بود؛ قدرت رساندن پیامِ مغزِ استکبار و استعمار به همه جاى دنیاى زیر نفوذشان آنچنان نبود؛ [امّا] امروز هست.اعمال نفوذ در ایران از طریق حکام دستنشانده و استهزای فرهنگ اسلامی مردم
درست است که استعمار بهصورت صریح و با اشغال، در کشور ما وارد نشد که مثل کشورهاى دیگرى که استعمار در آنجاها وارد شد و حکومت تشکیل داد -مثل هند و الجزایر و جاهاى دیگر- بیایند حکومت تشکیل بدهند؛ این کار در ایران نشد؛ امّا حکّامى که استعمار بهوسیلهی آنها در ایران اِعمال نفوذ میکرد، براى آنها مثل عوامل و ایادى خودشان عمل میکردند. ملّت را از درون خوردند و نابود کردند. و عقدههاى این دویست سال در مردم و در ملّت ما انباشته شد؛ بخصوص در این چند سال اخیر که فرهنگ اسلامى مردم و استعداد مردم و آرزوهاى سیاسى مردم از سوى استعمارگران و قدرتهاى دخالتگر بکلّى به باد استهزا گرفته شده بود. مردم ما آماده بودند براى اینکه یک حرکت انجام بدهند. رهبر بزرگى لازم بود و تفکّر صحیحى که آنها را هدایت بکند؛ این تفکّر صحیح، همان تفکّر اسلامى بود که در اعماق جان مردم، ریشهی ایمانى و اعتقادى داشت؛ و آن رهبر بزرگ و انسان بزرگ هم همان بزرگمَردى بود که خدا او …زنجیرهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و بیاعتقادی ملت به خود
… کشورى انجام گرفت که ملّت را وارد صحنه کرد، به ملّت شخصیّت داد، حکومت و دولت و ادارهی کشور و مدیریّت را از درون خود ملّت بالا آورد، عقاید مردم و ایمان مردم را حاکم بر زندگى آنها قرار داد، این ملّت زنده شد و احساس شخصیّت کرد، دیگر راه جلوى این ملّت باز است. مشکل اساسى ما این بود که ما با دهها زنجیر بهوسیلهی استعمار بسته شده بودیم؛ با زنجیر سیاسى، با زنجیر اقتصادى، با زنجیر فرهنگى، با زنجیر استبداد یک حکومت دستنشانده؛ با زنجیر بیاعتقادى این ملّت به خود که اعتقاد ملّت و ایمان ملّت به خودش را از او گرفته بودند. انقلاب، زندگى مردم، نشاط مردم، ایمان مردم را به آنها برگرداند.ما امروز یک ملّت زنده هستیم؛ و به همین دلیل هم هست که در طول این یازده سال به قدرى کار و تلاش و خدمت مفید در این کشور انجام گرفته که در دوران آن حکومتهاى جائر، در چند برابر این زمان [هم] امکان …آموزش غفلت و شهوترانی در رسانههای کشورهای وابسته برای حکومت بر مردم
… دارند از رادیو و تلویزیون براى آموزش استفاده میکنند؛ همین صهیونیستهایى که با پولهاى گزاف و با میلیاردها دلار در سال، رادیو و تلویزیون راه میاندازند، دارند آموزش میدهند؛ منتها چه چیزى را آموزش میدهند؟ همان چیزى را که خودشان میخواهند: فساد را آموزش میدهند. در این کشورهایى که در رأس آن کشورها حکّام فاسد و استعمارى و وابستهاى قرار دارند -مثل این کشورهاى مرتجع و امثال آنها- رادیو و تلویزیون دارد به مردم غفلت را، بیخیالى را، شهوترانى را، عیّاشى را، میگسارى را آموزش میدهد. اگر اینها را به مردمشان آموزش ندهند و مردم با همان فرهنگ بومى و اسلامى و دینى -هر دینى- رشد بکنند، قدرتها و استعمارگران و حکّام مستبد بهآسانى نمیتوانند بر آنها حکومت بکنند.اگر شما هر کدام از این رادیوهاى بیگانه را -که براى مردم خودشان [برنامه] پخش میکنند- باز کنید، خواهید دید سرشار از فساد است؛ چیزى که به مردم میدهند غفلت و ناهوشیارى و بیتوجّهى به امور زندگى و جامعه است؛ حالا در کنار آن ممکن است دو کلمه از فلان دانش یا از فلان مقولهی علمى هم به مردم یاد بدهند، امّا اصل قضیّه آنجا است. آن رادیوها و تلویزیونهایى هم که از بیرون اداره میشوند -که …صرف هزینههای هنگفت برای القای جدایی دین از سیاست به مسلمانان
أوّلاً: إنّنا نلاحظ و منذ زمنٍ بعیدٍ و بالخصوص عند دخول الإستعمار إلی الأقطار الإسلامیّة أنّ الأموال الضّخمة تبذل و الجهود الکثیرة تصرف لکی تثبت للمسلمین فکرة فصل الدّین عن السّیاسة، حتّی عادت فکرة مسلّمة لدی الکثیر من المجتمعات الإسلامیّة و عند مجموعاتٍ کبری من الأفراد و حتّی لدی بعض علماء الدّین، فی حین أنّ التّدبّر فی حیاة النّبیّ الأکرم و معرفته توضّح أنّه (صلّی الله علیه و آله) کان یسعی فی کلّ مراحل نبوّته و بکلّ جدٍّ لإیجاد النّظام الإسلامیّ و صیانته و أنّه قضی نصف عمر هذه النّبوّة رئیساً و مدیراً لشؤون الدّولة الإسلامیّة ممّا یثبت بوضوحٍ بطلان فکرة فصل الدّین عن السّیاسة بعد أن کان السّعی السّیاسیّ فی حیاته یشکّل الخطّ المستمرّ و المحور الأصیل لکلّ أنماط السّعی و من خلال معرفة هذه الحقیقة ینفتح بابٌ واسعٌ من المعرفة الإسلامیّة أمام الجمیع.اشتباه حق و باطل احتمالاً از علل طولانی شدن استعمار در ایران
… یک قسمتى از حق را مخلوط میکنند با باطل و لعابى از حق بر روى باطل میدهند تا باطل، قابل عرضه و براى مردم سادهلوح قابل قبول باشد. اینجا است که حق بر اولیاى حق مشتبه میشود.ما چوب اشتباه حق و باطل را در طول تاریخ انبیا و در طول تاریخ اسلام بارها خوردهایم. شاید یکى از علل اینکه دوران اختناق در این کشور طولانى شد و اقلّاً دو قرن استعمار در این کشور بود -یک بودنِ موذیانهاى- و ما مردم نتوانستیم آنچنان به دهان استعمار بکوبیم که برود و نیاید، همین بود که حق و باطل مشتبه میشد، صریح نبود، صراط روشن براى مردم وجود نداشت؛ لذا ما ملّت ایران چه در مشروطه، چه در قضایاى قبل و بعد مشروطه، چوب اشتباه حق و باطل را خوردیم. البتّه نهضت عظیم روحانیّت و ملّت به رهبرى امام عظیمالشّأن بزرگوار ما، شعارهایى را مطرح کرد که نگذاشت حق و باطل با یکدیگر ممزوج[3] بشود. وقتى مردم بتدریج در طول …دامن زدن به اختلاف شیعه و سنی بهویژه در میان عوام
… عمیق نیست، در واقع اختلاف نیست. به نظر ما، اختلاف شیعه و سنّى درحقیقت اختلاف نیست؛ زیرا اصول اصلى اسلام -که اگر کسى آنها را نداشت، مسلمان نیست- در این دو مشترک است: به قبلهی واحد، خداى واحد، پیغمبر واحد، قرآن واحد، احکام واحد، ارکان واحدِ اسلامى معتقدند. امّا شما ببینید استعمار، در طول زمان از شیعه و سنّى در مقابل یکدیگر چه وسیلهی اختلافى درست کرده؛ بخصوص در محافل پایینتر و نسبت به مردمى که قدرى از معرفت و توجّه دورتر هستند! در آن اوساط[6] پایین مردم، این اختلاف شدید است. همیشه در ایران، بعد از انقلاب -البتّه قبل از انقلاب تلاش زیادى داشتیم در این مورد، منتها تلاش فردى بود- سیاست جمهورى اسلامى این بود که بین برادران، وحدت و تفاهم ایجاد کند؛ به اینها ثابت کند که هر دو طرف اشتباه میکنند که اختلافات خودشان را آنقدر عمیق و غیر …در اختیار گرفتن گمرک کشور به دست بیگانگان در گذشته
شنیدم جمعى از برادران گمرک در این مجموعهی امروز حضور دارند. تأکید میکنم که در سازمانهاى مالى و اقتصادى و اجتماعى -که گمرک جزو همهی اینها هست- باید روحیهی بسیجى، یعنى روحیهی انقلابى توأم با آمادگى کامل براى کار و تلاش، به نحو صحیح و صادقانه حکمفرما بشود. یک روز دشمنان ایران و سلطهگران که بر تمام شئون این کشور حکومت میکردند، از جملهی جاهایى که دست میگذاشتند و انحصار آن را در دست میگرفتند و از آن طریق علیه مصالح این ملّت کار میکردند، همین گمرک بود. گمرکات کشور سالهاى متمادى، دست افراد و مؤسّسات گوناگونِ وابستهی به دولتهاى بیگانه -انگلیس و این قبیل کشورها- بود. دروازههاى ورودى و خروجى کشور در اختیار بیگانگانى که هیچ علاقهاى به مصالح کشور ندارند! شما ببینید چه وضع ذلّتبار و رقّتبارى بود! بعدها هم که از دست بیگانهها گرفته بودند، فساد دستگاههاى مالى -از جمله گمرک در دوران رژیم گذشته- آنچنان بود که باز براى ملّت ضرر و زحمت به همراه داشت. البتّه عناصر خوب و امین همه جا بودند، آنجا هم بودند. نمیگوییم …ایجاد ادیان و مذاهب ساختگی برای تفرقه میان مسلمانان
… اُمِّه.[4] من عرض میکنم که امروز بیشتر از همیشه باید به وحدت کلمهی مسلمین اهمّیّت داد؛ چرا؟ چون یکى از راههایى که دشمنان براى نفوذ در جوامع اسلامى پیدا کردهاند، ایجاد شکاف و اختلاف است. دهها راه هم براى ایجاد شکاف دارند؛ [از جمله] بعضى راههاى بلندمدّت. اصلاً یک آئین استعمارى را شما میبینید به وجود میآورند براى اینکه در طول صد سال، دویست سال، پانصد سال، بین مؤمنین و مسلمین یک شکاف و اختلاف به وجود بیاورند؛ یک زخمى در پیکر و مجموعهی عالم اسلام ایجاد کنند که به این زودیها خوببشو نباشد؛ مثل این ادیان ساختگى و مذاهب ساختگى؛ که البتّه وهّابیّت هم جزو همین آئینها و مذاهب ساختگى است و هدف از آن ایجاد شکاف بین مسلمانها بود. اگر بنا باشد تاریخچهی استفادههایى -سوء استفادههاى جورواجورى در همه جاى دنیاى اسلام- که استعمار از این شکاف و از این زخم کرده بیان شود، یک کتاب خواهد شد. مال …تلاش دویستسالهٔ دستگاههای استعماری برای به فراموشی سپردن اسلام
اوّلین کار بزرگ او احیاى اسلام بود. دویست سال است که دستگاههاى استعمارى سعى کردهاند اسلام را به دست فراموشى بسپارند. از آن روزى که یکى از نخستوزیرهاى انگلیس در جمع سیاستمداران استعمارى دنیا اعلام کرد که ما باید اسلام را در کشورهاى اسلامى منزوى کنیم، و پیش از آن و بعد از آن، پولهاى گزافى خرج شد تا اسلام در درجهی اوّل از صحنهی زندگى و در درجهی دوّم از ذهن و عمل فردى انسانها خارج بشود؛ چون میدانستند که اسلام بزرگترین مانع در راه چپاول قدرتهاى بزرگ و استکبار است. امام ما اسلام را دوباره به ذهن انسانها و به عمل آنها و به صحنهی جهان برگرداند؛ اسلام را بار دیگر زنده کرد.برنامهٔ جدایی مسلمین از قرآن با ترویج فساد و ابتذال
۳) امروز یکى از مسائل مهمّ جهان اسلام، دشمنىِ کینهتوزانه و دیوانهوار جبههی شیطان -و بخصوص شیطان بزرگ- با اسلام و مفاهیم و عقاید اسلامى است. اگرچه دشمنىِ برنامهریزیشده و همهجانبه با اسلام، از آغاز پیدایش استعمار سابقه دارد و استعمارگران در سدههاى اخیر -که کشورهاى اسلامى را جولانگاه غارت و چپاول و کشتار و تجاوز خود کرده بودند- به اسلام به چشم مانع و سدّ مستحکمى در برابر فتنهانگیزیهاى خود نگریسته و آن را آماج حملات سیاسى و فرهنگىِ شدید قرار دادند و برنامهی جدایى مسلمین از قرآن و اسلام را با مکرهاى شیطانى خود و از جمله با ترویج فساد و ابتذال و فحشا به اجرا گذاشتند، ولیکن از هنگامى که آتشفشان انقلاب اسلامى خرمن امیدهاى آنان را به آتش کشید و فروغ امید را بر دل مسلمانان جهان تابانید و حیات دوبارهی اسلام در جهان را نوید داد، قدرتهاى استکبارى همچون گرگ زخمخورده، به هجومى همهجانبه و سراسیمه و دیوانهوار علیه اسلام دست زدند، که البتّه دور از انتظار نبود و بهطور حتم سنّتهاى الهى در شکست و فضیحت آنان محقّق خواهد شد؛ انشاءالله. چنانکه قرآن فرموده است: وَ لایَزالُ الَّذینَ کَفَروا تُصیبُهُم بِما صَنَعوا قارِعَة؛[54] به شرط آنکه مؤمنینِ به اسلام به وظایف خود در قبال این توطئهها آشنا باشند و از انجام آن غفلت نورزند.بدیهى است که آماج اصلىِ همهی توطئههایى که در ده سال …کار استعمار بر اختلاف میان فرقههای مسلمین از دویست سال پیش
… بیاورد و با تفرّق ما نقطهی فشارى روى پیکر امّت اسلامى پیدا کند.ما در ایران خوشبختانه این مسائل را حل کردهایم. در دنیاى اسلام هم بسیارى از برادران ما در نقاط مختلف عالم اسلام این مسائل را یا حل کردهاند یا به حل نزدیک کردهاند. امّا دشمن که دستبردار نیست. از دیرگاه، از وقتى استعمار وارد کشورهاى اسلامى شد -یعنى از ۱۵۰ سال یا قریب به ۲۰۰ سال قبل- تا امروز، روى قضیّهی اختلاف بین فرقههاى مسلمین کار کردند. ما باید خیلى مواظب باشیم. شیعه و سنّى باید خود را متعهّد کنند که در راه نزدیک کردن فِرَق اسلامى به یکدیگر و حفظ و حراست از محبّت و تعامل برادرانه با یکدیگر، [از هم] پشتیبانى کنند و براى آن تلاش کنند.به دام شهوت و پول انداختن شخصیتها و مبارزان برای مطیع کردن آنها
… کسی اسیر تمایلات دل خودش هست و بردهی هوسها و شهوتهای خودش هست، این را آزاد بگذارید. این آزادی نیست، این اسارت است، این بردگی است. هیچ عاملی از بیرون نمیتواند یک انسان را آنجور برده کند که یک شهوت درونی، یک هوی و هوس درونی او را برده میکند، او را اسیر میکند. لذا شما امروز میبینید در دنیا استعمارگران برای اسیر کردن ملتها، برای مطیع کردن شخصیتها حتی مبارزین، از این راه استفاده میکنند و آنها را در دام شهوت میاندازند. یکی از کارهائی که امروز دستگاههای جاسوسی دنیا مشغولند در همه جای دنیا، همین است؛ شخصیتهائی را که از اینها حساب میبرند، از اینها میترسند، فکر میکنند ممکن است براشان مزاحمتی ایجاد کنند، اینها را با تدابیر خاصی، با شیطنتهای خاصی هل میدهند - بدون اینکه خود اینها بفهمند - در دام یک امر شهوانی؛ در دام زن، در دام پول، در دامهای گوناگون اینها را میاندازند؛ آن انسانی که آنجور آزاد بود، آنجور فریاد میکشید، آنجور اظهار وجود میکرد، ناگهان میبینید مثل یک برده و اسیر، مثل یک غلام میشود مطیع آنها. پس شهوات اسیر کنندهی انسان است.ممانعت سیاستهای استعماری از رسیدن پیام اقبال به مردم ایران
مردم ما که اوّلین مخاطب جهانى اقبال هستند، متأسّفانه خیلى دیر با اقبال آشنا شدند. وضعیت خاصّ کشور ما و بخصوص سلطهى سیاستهاى خبیث استعمارى در آخرین سالهاى زندگى اقبال در کشور محبوب او ایران، موجب شد که ایشان هرگز ایران را نبیند. این شاعر بزرگ پارسىگوى که بیشترین شعر خودش را نه به زبان مادرىاش، که به فارسى گفته، هرگز در این فضاى محبوب و مطلوب خودش قرار نگرفته؛ و نه فقط اقبال به ایران نیامد، [بلکه] همان سیاستهایى که اقبال عمرى با آنها مبارزه کرد، نگذاشتند که ایدهى او و راه او و درس او به گوش مردم ایران ــ که آمادهترین [مردم] براى شنیدن آن پیام بودند ــ برسد.شدت بیمانند فشار استعمار بر مسلمانان هند
بعد از ده بیست سال از این روند بسیار محنتبار ــ که واقعاً نظیر این را بنده در هیچ یک از کشورهاى اسلامى سراغ ندارم؛ حالا ممکن هم هست باشد امّا من در جاهاى مختلف و کشورهایى که استعمار بوده، [مثل] الجزایر یا کشورهاى آفریقایى، هر جا نگاه کردم، یادم نمىآید به این شدّتى که مسلمانها در هند مورد فشار بودند جایى را دیده باشم و به یاد ندارم ــ عدّهاى به فکر چارهجویى افتادند. البتّه جریان مبارزهى با انگلیسها از بین نرفته بود، یعنى حقیقتاً این را بایستى هند هرگز فراموش نکند که مسلمانان هند زبدهترین و اصلىترین عناصر مبارز با انگلیس بودند. واقعاً ناسپاسى است اگر هند فراموش کند که مسلمانها چه حقّى بر او دارند در آزادىخواهىاش و …تسلط همهجانبهٔ مادی و معنوی بر ملتها در قرن نوزدهم
… دین و قرن دورى دین به طور کامل از زندگى انسان است. از جهت دیگر هم در قرن نوزدهم میلادى ــ قرن پیش ــ دین از این جهت مورد مظلومیّت قرار میگرفت که هدف ادیان یعنى رهایى انسان بکلّى نقض شد و انسانها به شکل منسجم و پیوسته و سازمانیافتهاى به اسارت در آمدند؛ زیرا قرن نوزدهم قرن استعمار است؛ استعمار ملّتها، استعمار انسانها و تسلّط همهجانبه و شبکهوار بر زندگى ملّتها، هم از لحاظ مادّى و هم از لحاظ معنوى. لذا بود که اسارت انسان در قرن نوزدهم به خاطر دورى از دین، از همیشه سختتر و بیشتر و تأسّفآورتر شد. کشورها و ملّتهایى که خودشان براى خودشان زندگى میکردند، با حکّام خودشان، با زمامدارانى که البتّه به آنها ظلم میکردند امّا به جایى متّکى نبودند، مورد تهاجم …بهرهبرداری استعمارگران و مستبدان از تهمت دوری اسلام از سیاست
… مردم را آباد کند و کارى به کار دنیاى مردم نداشته باشد. از جملهى تهمتهاى بسیار ناجوانمردانهاى که دشمنان اسلام و دشمنان دین بر این آئین مقدّس وارد کردهاند، یکى این است که گفتهاند دین اسلام فقط به امور اخلاقى و معنوى میپردازد و به دنیاى مردم کارى ندارد. این تهمتى است که اکنون چند قرن است که دشمنان و استعمارگران و در کنار استعمارگران، مستبدّان و خودکامگان از آن بهره میبرند و استفاده میکنند. به مردم مسلمان تفهیم میکنند که باید فقط به فکر اخلاق خود و به فکر آخرت خود باشند؛ مسائل جهانى، مسائل سیاسى، مسائلى که مربوط به ارتباطات عظیم بینالمللى است، به آنها ارتباطى ندارد و هستند کسانى که براى آنها تصمیم بگیرند و براى خود عمل کنند.حوادث شیرین و تلخ ایران از دوران رواج استعمار و استکبار
… با یک دلیلی، به یک علّتی که حالا من شرح خواهم داد. روز افتخار است، روز پیروزی است. ما در تاریخ خودمان روزهای پیروزی داشتهایم، روزهای ضعف و اضمحلال هم داشتهایم که هر دو را باید به یاد داشت. تاریخ خودمان که میگویم، منظورم تاریخ هزارساله و دوهزارساله نیست. از دورانی که استعمار به وجود آمد و استعمار و استکبار در دنیا رایج شد، کشور ما هم برکنار نماند، و حوادثی در کشور به وجود آمد؛ بعضی از این حوادث، حوادث مهم، پیروزمندانه، قدرتنمایانه است برای ملّت ایران، بعضی از این حوادث هم حوادث تلخی است که من حالا اشاره خواهم کرد.تن دادن به تسلط استعمارگران از علل رنج مسلمانان
… لحاظ فشارهای سیاسی، از لحاظ ایجاد جنگ و جنگهای داخلی و تسلّط و تصرّف و استعمار و استعمار نو و امثال اینها دچار رنجند؟ علّت این رنج کشیدن و در موضع رنج کشیدن قرار داشتن مسلمانها چیست؟ علل فراوانی دارد، علّتهای متعدّدی دارد. عقبماندگی علمی یکی از علل آن است؛ تن دادن به تسلّط استعمارگران یکی از علل آن است. علل متعدّدی دارد که حالا در این زمینه افرادی که اهل سیاستند، اهل تحلیل مسائل سیاسی و اجتماعی و مانند اینها هستند در این زمینهها کار کردهاند، هزاران مقاله نوشته شده، لکن یکی از عوامل که شاید مهمترین یا یکی از مهمترین عوامل باشد، تفرّق مسلمین است. ما قدر …