رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

استادان دانشگاه و نقش آنان در آموزش، تربیت دانشجو و آیندهٔ علمی کشور.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار جمعى از دانشجویان و دانشگاهیان— ۱۳۶۸/۰۳/۲۳

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

دو سه نکته را من عرض میکنم. نکته‌ی اوّل این است که استاد فقط به معنای معلّم نیست، بلکه به معنای مربّی نیز هست؛ این یک راز طبیعیِ مکشوف برای همه است. کسی که ما از او چیزی یاد میگیریم و بابی از دانش را به روی ما باز میکند، به‌طور طبیعی یک نفوذی در قلب ما و روح ما ایجاد میکند؛ میتوانیم بگوییم یک حالت تأثیرپذیری در متعلّم ایجاد میشود به برکت همین تعلیم؛ این یک فرصت بسیار بزرگ و استثنائی است. جوانهایی که حاضر نیستند از نصیحت پدر و پدربزرگ و مادر و خانواده چیزی به گوش و به دل بگیرند و درعین‌حال یک حرف استاد و یک اشاره‌ی استاد در آنها یک اثر عمیق میگذارد، کم نیستند. استاد این‌جور است. به‌طور طبیعی تعلیم با امکان تربیت همراه است؛ از این فرصت باید استفاده کرد. اگر استاد ما متدیّن باشد، دارای غیرت ملّی باشد، دارای انگیزه‌ی انقلابی باشد، دارای روحیّه‌ی سخت‌کوشی باشد، به‌طور طبیعی اینها به متعلّم منتقل میشود. اگر عکس اینها هم باشد، همین‌جور. اگر آن استاد، یک انسان باانصاف و بااخلاق باشد، امکان تربیت دانشجوی باانصاف و بااخلاق بالا خواهد رفت؛ عکسش هم همین‌جور است.

مسئولیت استادان در جلوگیری از آشفته شدن فضای دانشگاه

حالا قبل از اینکه من وارد آن موضوع خلیج ‌فارس بشوم، توصیه‌اى عرض بکنم. شما برادرانى که در دانشگاه‌ها تدریس میکنید، مواظب باشید فضاى دانشگاه را آشفته نکنند؛ مراقبت کنید. شماها خودتان تا پریروز آنجا دانشجو بودید دیگر، خودتان میدانید دانشگاه یعنى چه. دانشگاه یک محیط آشفتگى‌پذیر است؛ طبیعت دانشگاه این است؛ یعنى مادامى ‌که دانشگاه جاى جوانهایى است در این سن ــ یک فاصله‌ى سنّى تقریباً مشخّص هفت هشت ده ساله ــ و مادامى که در …

پذیرش استاد غیرمسلمان یا بی‌دین به شرط تعرض نکردن به دین

البتّه از یک استاد چنین انتظارى نمیرود؛ ممکن است شما از یک استاد مسیحى دعوت کنید بیاید آنجا، که اصلاً قبول ندارد؛ هیچ اشکالى هم ندارد؛ یک استادى که نماز نمیخواند، بى‌دین است، مانعى ندارد، دعوت کنید بیاید اینجا؛ منتها مواظب باشید این استاد، نخواهد بى‌دینى صادر کند از وجود خودش؛ نه، (اگر) به حریم این شى‌ء مقدّس، مساسى[8] نداشته باشد، اصطکاکى نداشته باشد، بیاید؛ اگر اصطکاک داشت، نیاید؛ این حرف همیشه‌ى من است؛ اعتقاد بنده همیشه این بوده و هست. آن استادى که بنا است بیاید علمى را (در کلاس) بیاموزد و اعتقادى را که روح آن علم است از بین ببرد و بگیرد، این نباید بیاید؛ این دزد است، این مضر است. یک وقت کسى میگوید آقا حالا تندى‌هایى کردند، تندى‌هایى …

استفاده از علم استاد بی‌اعتقاد در کلاس، بدون سپردن مدیریت به او

… اعتقادى به اسلام ندارد، یا حزب‌اللهى‌ها را مسخره میکند، یا دانشجوى مؤمن را مسخره میکند، بیاید در رأس کارها؛ نه آقا، دستش را بگیرید و کنار بگذارید. میخواهد بیاید سر کلاسهاى ما درس بدهد، حرفى نداریم، سر کلاسهایمان بیاید؛ هر کس بیاید درس بدهد ما قبول داریم؛ هر کس معلّم باشد، ما از علم او استفاده میکنیم، ولو کسى که ما را قبول نداشته باشد، علمش را بگوید، ما مى‌نشینیم با کمال تواضع از علم او استفاده میکنیم و نظام [هم] استفاده میکند از علم او، امّا آنجایى که بنا است تعیین‌کننده باشد در اداره‌ى امور دانشگاه، ابداً. اگر کسى به دختر چادرى یا باحجاب با نظر تحقیر نگاه میکند، تحقیرش کنید؛ ملاحظه نکنید؛ اگر کسى به جوان حزب‌اللهى که ریش دارد، با نظر تحقیر نگاه میکند و دورش میکند ــ حالا این گزارشهایى که گاهى به ما از گوشه و کنار رسیده، اگر راست باشد؛ اگر راست نیست که هیچ ــ او …

میدان ندادن به استاد بی‌اعتقاد به نظام و لزوم احترام به استاد شایسته

… ما حرفى نداریم، بیاید دانشجوهاى ما از او استفاده کنند؛ به شرطى که بگوید. من شنفتم بعضى‌ها حتّى از علمشان دریغ میکنند! من نمیدانم، حالا این به عهده‌ى شماها است که ببینید واقعاً همین‌جور است یا نه؛ یعنى سر کلاس هم چیزى یاد نمیدهند، یا دانشجو را پرورش نمیدهند. او که اصلاً هیچ به درد نمیخورد، امّا آن کسى که حاضر است علمش را ارائه بدهد، بروند علمش را از او بگیرند، حرفى نیست سر کلاس درس بدهد، لکن مادامى که اعتقادى به این نظام، به این جریان، به این حرکت اسلامى، به این انقلاب نداشته باشد، به او نبایستی خیلى میدان بدهیم. آن‌ وقت آن استادى یا آن مسئولى که با این معیارها تطبیق میکند و میگذارید، او را باید همه احترام کنند، باید واقعاً او را روى چشم بگذارید، دانشجو هم باید او را احترام کند.

مغتنم شمردن فضای انقلابی برای تربیت نیروهای مستعد

… روحیه‌ى انقلابى و نشاط اسلامى دنبال کنند؛ وگرنه سرنوشت آنها بهتر از دانشگاه‌هاى دوران طاغوت نخواهد بود که در آن، خودباختگى علمى در برابر بیگانگان و تحقیر ارزشهاى خودى، راه را بر جوشش استعدادها مى‌بست و مغزهاى مستعد را هم به گریز از مرز و بوم خود تشویق میکرد. اساتید عالى‌قدر و دلسوز باید فضاى انقلابى را براى تربیت نیروهاى مستعد مغتنم بشمارند و دانشجویان ضمن تکریم و احترام به اساتید ــ که فریضه‌اى اسلامى است ــ نباید اجازه دهند احیاناً کسى بدخواهانه، از علم و تخصّص، وسیله‌اى براى هموار کردن راه فرهنگ استعمارى در دانشگاه‌ها درست کند و مانند دوران سلطه‌ى بیگانگان، دانشگاه را پرورشگاه مغزهاى از‌خودبیگانه و بیگانه‌پرست سازد. روشنفکران دلسوز و صادق بدانند که امروز روز آزمایشى بزرگ است و تاریخ درباره‌ى آنان و رفتار امروزى‌شان قضاوتى دقیق و افشاگر خواهد داشت.