رفتن به محتوای اصلی

آزادی

نام‌های دیگر: آزادی فردی، آزادی منطقی، آزادی اعطایی، آزادی‌های مشروع

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مفهوم آزادی، حدود آن در اسلام و تفاوتش با برداشت‌های دیگر.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع اقشار مختلف مردم (15 خرداد، عملکرد دولت و رسالت علما)— ۱۳۴۳/۰۱/۲۶

سیر زمانی

از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۸
۱۳۴۳۱۳۶۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

در این زمان [اگر] ما بخواهیم سعید باشیم، بخواهیم به سعادت برسیم، باید عمل بکنیم. همه با همه دوست و رفیق؛ سرباز با درجه دار، درجه دار با افسر، افسر با ارشد رفیق باشند لکن اطاعت بکنند. اطاعت مسئله‌ای است، رفاقت مسئله‌ای دیگر. بالایی‌ها پایینی [ها] را به چشم رحمت نگاه کنند؛ پایینی‌ها از بالایی‌ها اطاعت بکنند. اگر بخواهند یک مملکتی محفوظ بماند، باید ارتش روی دیسیپلینی که دارد محفوظ بماند. روی آن نظمی که دارد، روی آن نظم رفتار کند. اگر بخواهد به هم بریزد و هر که [بگوید] «حالا من آزاد شده‌ام، نخیر زیر بار کسی نمی‌روم»! نه، این خلاف آن آزادی است که خدا می‌خواهد. آزادی در حدود ضوابط است. «من آزادم حالا، من آزادم سیلی بزنم به ایشان»؛ نه، آزاد نیستم. «من آزادم اطاعت از- مثلًا- فرماندارم نکنم»؛ نه، این آزادی نیست. در حدود قواعد و قوانین آزادی هست. یعنی شما دیگر از کسی الآن اینجا که نشسته‌اید نمی‌ترسید. اگر قبل از این بود، شما خوف این را داشته‌اید که از اینجا پایتان ... جمع نمی‌توانستید بشوید. حالا اگر هم آمده بودید، خوف این را داشتید که از اینجا وقتی بروید بیرون، این ساواکی‌ها بیرون نباشند شما را بگیرند و ببرند! و بودند و می‌گرفتند و می‌بردند. این به این معنا- الحمد للَّه- ما الآن آزادیم. لکن معنای آزادی این نیست که من هر کاری دلم بخواهد بکنم. من این را باز هم گفته‌ام که خدای تبارک و تعالی ما را به این آزادی امتحان می‌کند. به این نعمتی که به ما داده است- که از همه نعمتها بالاتر است- الآن ما را امتحان می‌کند که ببیند با این آزادی ما چه می‌کنیم؛ با آزادی رفتاری می‌کنیم خداپسند یا سوء استفاده از آزادی می‌کنیم؟ اگر سوء استفاده از آزادی کردیم، از امتحان درست درنیامدیم و اگر استفاده صحیح کردیم از آزادی، مَرْضِیِ خداست؛ و ان شاء الله خداوند نعمتش را حفظ می‌کند به ما.
مردم ایران! بیدار باشید، مسلمین! بیدار باشید، اگر خدای نخواسته خللی واقع بشود در این صف فشرده مسلمین، در این صف فشرده ملت ایران، خطر در پیش است. تفرقه افکنها را از بین خودتان بیرون کنید. ما نخواهیم گذاشت که این تفرقه افکنها رشد کنند، آنها را در نطفه خفه می‌کنیم. آزادی غیر از توطئه است. آزادی، آزادی بیان است؛ هر چه می‌خواهند بگویند، توطئه نکنند، آدمکشی نکنند. این آدمکشها و توطئه گرها را دفن خواهیم کرد.
مطبوعات در عین حال که یک موسسه محترم و بسیار موثرند، لکن باید روی موازین مطبوعاتی و خدمت به ملت رفتار کنند. آزادی قلم و آزادی بیان معنایش این نیست که کسی بر ضد مصلحت کشور قلمش آزاد است که بنویسد، بر خلاف انقلابی که مردم پایش خون داده‌اند بنویسد. همچو آزادی صحیح نیست. قلم آزاد است که مسائل را بنویسد؛ لکن نه اینکه توطئه بر ضد انقلاب بکند. بیان آزاد است که مطالبی اگر دارد بنویسد؛ آن هم مطالبی که به او داده می‌شود. از همه اشخاص بنویسد، بدون توطئه. وقتی ما دیدیم که در یک روزنامه‌ای از یک اشخاصی مطالب نوشته می‌شود که اینها عمال اجانب هستند و می‌خواهند مملکت ما را باز به خرابی بکشند و از آن طرف مقالاتی و مطالبی که راجع به مسائل نهضت است، راجع به مسائل اسلام است، یا تحریف می‌شود یا نوشته نمی‌شود. این طور مطبوعات را ما نمی‌توانیم برایش احترام قائل بشویم. برای مطبوعاتی ما احترام قائل هستیم که بفهمد آزادی بیان و آزادی قلم یعنی چه. گفته می‌شود که مردم آزادند، یعنی آزاد است انسان که بزند سر مردم را بشکند؟! آزاد است که قانون‌شکنی بکند؟ آزاد است که بر خلاف مسیر ملت عمل بکند؟ آزاد است که توطئه بکند بر ضد ملت؟ اینها آزادی نیست. در حدود قوانین، در حدود کارهای عقلایی، آزاد است. و ما در بعضیمطبوعات- حالا من اسم مطبوعات را نمی‌برم- لکن در بعض‌ مطبوعات می‌بینیم که اینها از آزادی سوء استفاده می‌کنند؛ به گمان اینکه یا به خیال اینکه آزادی است می‌خواهند از مردم آزادی را سلب کنند. این مردم با این زحمتی که در این سالهای طولانی کشیده‌اند و با این خونهایی که در این دو سال اخیر داده‌اند می‌خواهند آزاد باشند. بعضی مطبوعات می‌خواهند از اینها سلب آزادی بکنند؛ به اسم «آزادی قلم» بر خلاف مسیر ملت عمل بکنند. دست اشخاصی که می‌خواهند اختناق در ملت ایجاد کنند، می‌خواهند چپاولگری کنند، بعضی مطبوعات دست آنها را دارند باز می‌کنند؛ و این معنی، آزادی نیست؛ این معنی، خیانت است. اینکه داده می‌شود به ملت، آزادی است؛ نه خیانت. آزادی قلم است؛ نه خیانت قلم. آزادی بیان است؛ نه بیان خائنانه.

شاهدها (۲۴۸ پاراگراف)

آزادی در حدود دوری از فحشا، ارمغان مکاتب توحیدی با محوریت اسلام

… ملت تعیین نکرده، اینکه حالا فلان جمعیت می‌گویند که نخیر ما آزادی داشتیم و وکیل خودمان است، برای اینکه می‌خواهند این را از آن چیزی که دادگاهها دارند مطالبه می‌کنند می‌خواهند نجات بدهند، نه این است که وکیل را خودشان تعیین کردند، خودی در کار نبود که تعیین کند. آزادی به این معنا که مردم در انتخابشان آزاد باشند، در اقوالشان آزاد باشند، مطالبی که دارند بتوانند بگویند، هیچ اصلًا نبود. آنی که آزادی به مردم می‌دهد، آزادی در حدودی که فحشا نباشد، آنی که مخالف با شخصیت انسانی است نباشد، آن را مکتبهای توحیدی می‌دهند- که در راس آنها اسلام است. گرایش باید پیدا کرد به این مکتب، اگر بخواهید سعادتمند بشوید، جدیت کنید که این مکتب تحقق پیدا کند در خارج.

آزادی بالاترین نعمت بشر

نعمت آزادی بالاترین نعمتی است که بشر دارد، شما فاقد بودید این نعمت را، نمی‌توانستید یک کلمه حرف بزنید. نمی‌توانستید اینجا با هم مجتمع بشوید، امکان داشت برای شما؟ قبلًا امکان داشت که ماها بنشینیم با هم صحبت کنیم؟ نمی‌گذاشتند کسی از این در داخل بشود، اگر یک وقتی قاچاقی داخل می‌شدید، وقتی بیرون می‌رفتید توی سازمان امنیت باید بروید! خدا به شما نعمت آزادی را داده. …

نقد برداشت رژیم پهلوی از آزادی به‌عنوان فساد و بی‌بندوباری

اینها نمی‌خواستند که به جمعیت ایران یک نیمی افزوده بشود؛ برای اینکه اینها همه جمعیت ایران را می‌خواستند که نباشند آن طوری که باید باشند. اینها نمی‌خواستند که بانوان را آزاد کنند؛ برای اینکه مردها هم در زمان اینها آزاد نبودند؛ نه بانوان آزاد بودند، نه مردها. آنها آزادی را در چیزهای دیگر می‌دیدند، که در آن همه‌اش فساد بود. آزادی را در این می‌دیدند که زنها با مردها توی دریا لخت بشوند و با هم شنا کنند، در مراکز فحشا با هم مجتمع باشند، و به قول خودشان آزادانه هر کاری می‌خواهند بکنند. اینها تربیت انسانی را از ایران بکلی از بین بردند، و تربیتهای غربی، نه آن هم تربیتهای صحیح غربی، تربیتهای فاسد غربی، در بین ما رواج دادند. و در زمان این پسر شاید بیشترْ معنویات از بین رفت. در زمان او ظلم شاید ظهورش، ظاهرش بیشتر بود، بانوان را بیشتر اذیت کردند. …

نفی آزادی اذیت و اجحاف و هرج‌ومرج در اسلام

باید ما همه بیدار باشیم، متوجه باشیم به اینکه از آزادی سوء استفاده نکنیم. حالا که آزاد هستیم، هرج و مرج بشود؛ هر کسی بخواهد برای خودش؛ همچو آزادی در بین بشر نباید باشد. در اسلام مطرح نیست یک همچو آزادی که کسی آزاد باشد که مردم را اذیت کند؛ کسی آزاد باشد که اجحاف بکند؛ و همین طور از سایر چیزها. امروز همه ما امانتدار اسلام هستیم. اسلام الآن سایه افکنده بر سر ما؛ از باب اینکه رژیم سلطنتی مبدل شد به رژیم اسلامی. الآن که این امانت دست ما آمده است اگر خدای نخواسته ما به این امانت خیانت بکنیم و این را در نظر غربیها، در نظر …

نگرانی از نحوهٔ استفاده از آزادی و محدود بودن آزادی در اسلام

… هم آزادانه با شما صحبت می‌کنیم، و شما هم با ما صحبت می‌کنید؛ لکن ما با این آزادی باید چه بکنیم؟ آیا حالا که آزاد هستیم دیگر تمام قید و بندها را کنار بگذاریم؟ به مجرد اینکه آزاد شدیم هر چه می‌خواهیم بگوییم؟ هر چه می‌خواهیم بنویسیم؟! هر کاری می‌خواهیم بکنیم؟ این است معنای آزادی که در جمهوری اسلامی است، که قیدها و بندها دیگر برداشته باید بشود؟ هر کس هر چه می‌خواهد بگوید؟ و لو ضد ملت باشد، و لو ضد اسلام باشد، و لو بر خلاف قرآن مجید باشد؟ یا نه، آزادی که می‌خواهیم ما، آن آزادی که اسلام به ما داده است، حدود دارد آزادی.

آزادی در حدود قانون و رد ناسزاگویی و نوشتن بر ضد اسلام به نام آزادی

آزادی در حدود قانون است. همه جای دنیا این طور است که آزادی که هر ملتی دارد، در حدود قانون آزادی دارد. نمی‌تواند کسی به اسم آزادی قانون‌شکنی بکند. آزادی این نیست که مثلًا شما بایستید در کوچه به هر کس رد می‌شود یک ناسزایی بگویید خدای نخواسته؛ یا با چوب بزنید او را: «من آزادم!» آزادی این نیست که قلم را بردارید و هر چه دلتان می‌خواهد بنویسید، و لو بر ضد اسلام باشد، و لو بر ضد قانون باشد.

آزادی به‌عنوان نعمت و هدیهٔ الهی و وسیلهٔ امتحان بندگان

الآن این آزادی را خدای تبارک و تعالی که به ما عنایت کرده است، ما را برای این آزادی امتحان می‌کند. یکوقت نمی‌توانستید کاری بکنید، حالا خدا به شما این عنایت را فرموده است که آنهایی که جلوی آزادی شما را گرفته بودند، آنها را از این مملکت اخراج کرد. حالا که اخراج کرد و آزادی به شما عنایت فرمود، شما را با این آزادی امتحان می‌کند. نعمتهای خدا امتحان است برای بندگان خدا. ببینیم که آیا این نعمتی که خدا به ما عنایت کرده است، این نعمت را کفران می‌کنیم، یا شکر این نعمت را می‌کنیم. کفران این است که آزادی را ما وسیله کارهای زشت قرار بدهیم. «من آزادم، هر کاری‌ می‌خواهم می‌کنم» و لو ...! شکر …

آزادی در حدود قوانین اسلام و رد آزادی غربی فروش مواد مخدر و قمار

… نرخ کذا، نباید اجحاف بکنند. با حاکم وقت است که جلوگیری کند؛ و ما ممکن است اجازه بدهیم جلوگیری کنند از یک اجحافاتی که می‌شود در بازار. «ما آزادیم هروئین بفروشیم، آزادیم تریاک بفروشیم، آزادیم قمارخانه باز کنیم، آزادیم شرابخانه باز کنیم، شراب فروشی باز کنیم»! همچو «آزادی» نیست. این آزادیها یک آزادیهای غربی است که این طور چیزها را می‌آورد. آزادی‌ای که در اسلام است در حدود قوانین اسلام است. آن چیزی که خدا فرموده است نباید بشود، شما آزاد نیستید که‌ اقدام کنید به آن. همچو آزادی نیست که کسی بخواهد قمار کند، بگویند «آزاد است، خودش می‌داند»! بله، اگر چنانچه آزادی دمکراتیک بود و جمهوری، جمهوری دمکراتیک بود، آن آزادیها به حسب قاعده‌اش هست. هر کس دلش می‌خواهد که دکان شراب فروشی باز کند، باز کند؛ اگر دلش می‌خواهد هم، قمارخانه …

نقد آزادی بی‌بندوبار غربی مخالف اخلاق و سنن انسانی

آزادی که غرب می‌خواهد یک آزادی بی‌بند و بار است: هر که هر کاری دلش بخواهد می‌کند. یک آزادی است که مخالف با اخلاق است؛ مخالف با سنن انسانی است؛ نه یک آزادی محدودی که روی قواعد و روی چهارچوب قوانین باشد. آنها یک همچو آزادی را می‌خواهند. جمهوری دمکراتیکی که این آقایان می‌خواهند همان جمهوری، طرز جمهوریهای غرب می‌خواهند. مملکت ما آن قدر خون داده است که حالا بشود یک مملکت غربی! مردم ما برای اسلام خون داده‌اند؛ برای اسلام این قدر تحمل زحمت کرده‌اند. چند سال است، …

آزادی در پناه اسلام و قرآن و رد آزادی بی‌بندوبار غربی

… این آزادی را صرف چه می‌کنیم. آزادی پیدا کردیم؛ آزادی! حالا من آزادم که هر کاری می‌خواهم بکنم؟ آزادم که به هر که می‌خواهم اذیت بکنم؟ آزادم که هر چه می‌خواهم بنویسم؟ و لو به ضد اسلام باشد؛ و لو به ضد منافع مملکت باشد. این آزادی است؟! این را ما می‌خواستیم؟ ما آزادی می‌خواستیم، یا آزادی در پناه اسلام ما می‌خواستیم؟ ما اسلام می‌خواستیم. اسلام هم آزادی دارد، اما آزادی بی‌بند و باری نه. آزادی غربی ما نمی‌خواهیم. [بی]بند و باری است آن. هر کس با هر جوری می‌خواهد!؟ هر چه هر چه؟! نیست آن طور. آزادی که ما می‌خواهیم، آزادی در پناه قرآن ما می‌خواهیم. استقلال ما می‌خواهیم، آن استقلالی که اسلام به ما بدهد؛ آنکه اسلام بیمه‌اش کند. تمام مقصد ما اسلام است. همه اسلام است، برای …

آزادی نعمت و امانت الهی و پرسش از نحوهٔ استفاده از آن

… حال که اخلالگرها می‌خواهند نگذارند این نهضت به ثمر برسد چیست؟ و تکلیف آینده ما چیست؟ ما تا کنون آزادی را به دست آوردیم؛ همه الآن آزادانه از محل خودتان آمدید و با هم ملاقات می‌کنیم که قبل از این همچو آزادی برای شما نبود؛ برای ما هم نبود. ما الآن آزاد هستیم؛ آزادی یک نعمت بزرگ الهی است؛ آیا در این موقع که آزاد هستیم، ببینیم که از این آزادی آیا سوء استفاده می‌کنیم یا استفاده مشروع؟ آزادی یک امانت الهی است که خداوند نصیب ما کرد؛ آیا این امانتی که خدای تبارک و تعالی به ما داد و ما را آزاد کرد، با این آزادی چه می‌کنیم؟ آیا آزادی را صرف صلاح ملت و اسلام می‌کنیم؟ یا آزادی را صرف جهاتی که بر خلاف مسیر نهضت و بر خلاف رضای خداست؟

سوء استفاده از آزادی برخلاف مسیر ملت و اسلام، خیانت به امانت خدا

… بر خلاف نظامات ملی عمل کنیم، هرج و مرج بپا کنیم، چون آزاد هستیم تحت هیچ قاعده نباشیم، تحت هیچ یک از قواعد اسلامی و ملی نباشیم، اگر این طور باشد، آزادی را صرف کردیم بر خلاف مسیر ملت و بر خلاف مسیر اسلام. توجه داشته باشید که از این امتحان آبرومند بیرون بیاییم. اگر منِ طلبه وقتی آزاد شدم، به رفقای خودم، به زیردستهای خودم، به دوستان خودم تعدی کردم، بر خلاف مسیر نهضت عمل کردم، بر خلاف مسیر ملت عمل کردم، من به این آزادی که خدای تبارک و تعالی داده است خیانت کرده‌ام. اگر شما برادرهای نظامی من هم حالا که آزادی پیدا کردید بخواهید از این آزادی سوء استفاده کنید، بر خلاف مسیر ملت، بر خلاف مسیر کشور، عمل بکنید، بر خلاف نظامات مقرره عمل بکنید، شما هم مثل من از این امتحان بیرون نیامدید، و خدای نخواسته خیانت کردید. امانت خدا را حفظ کنید. به امانت خدا خیانت نکنید.

آزادی در حدود مقررات است، نه انجام هر کاری

شما آزادید؛ آزادی را صرف کنید در صلاح ملت، در صلاح کشور. و آزادی برای این نیست که هر کس هر کاری می‌خواهد بکند. قاچاق فروشی بکند، گرانفروشی بکند، سرحدات را به هم بزند، نظام را به هم بزند؛ جهات مقررات ملی و دولتی و اسلامی را ملاحظه نکند. معنای آزادی این نیست. آزادی در حدود مقررات است. مقررات را باید حفظ کرد. کسی حق ندارد به شما تعدی بکند؛ شما آزادید، و کسی حق ندارد شما را محدود کند؛ لکن مقررات را باید همه حفظ بکنیم. من که در اینجا هستم و شما که در سرحدات هستید باید مقررات را حفظ بکنیم؛ باید نظامات را حفظ بکنیم؛ باید جهاتی که مقرر شده است …

آزادی در حدود قوانین کشور، نه مجوز شکستن قانون

آقایانی که اسم از «آزادی» می‌آورند، چه آقایانی که داخل در مطبوعات هستند و چه قشرهای دیگری که فریاد از آزادی می‌زنند، اینها آزادی را درست بیان نمی‌کنند، یا نمی‌دانند. در هر مملکتی آزادی در حدود قانون است، در حدود قوانین آن مملکت است. مردم آزاد نیستند که قانون را بشکنند. معنی آزادی این نیست که هر کس بر خلاف قوانین بر خلاف قانون اساسی یک ملت، بر خلاف قوانین ملت هم هر چه دلش می‌خواهد بگوید. آزادی در حدود قوانین یک مملکت است. مملکت ایران مملکت اسلامی است و قوانین ایران قوانین اسلام است. در قانون اساسی زمان سابق هم این معنا که هر چه بر خلاف قانون اسلام باشد قانون نیست و قانون باید موافق با قوانین اسلام باشد، هست. و هر قانونی که در ایران قانون اساسی که در ایران بخواهد قانونیت داشته …

نقد مدعیان آزادی که آزادی را تنها برای سخن گفتن بر ضد اسلام می‌خواهند

… می‌زنند که مسیرْ مسیر اسلام نیست. این کاری که اسلام کرد این بود که شماها را آزاد کرد، شماها را از حبسها بیرون آورد، شماها را از تبعیدات برگرداند. شماهایی که رفتید در خارج نشستید و تماشا کردید تا خون مردم ریخته شد، حالا فرصت به دستتان آمد و آمدید به ایران. همچو کرد که شما حالا آزاد شدید لکن آزادی که بر ضد اسلام صحبت کنید! آزادی که بر ضد همان که شما را آزاد کرده است بحث بکنید! آزادیی که همه چیز بگویید الّا اسلام! همه حرفها را بزنید، همه چیز خوب است لکن از اسلام صحبت نشود! اگر یک کسی از اسلام صحبت می‌کند به او حمله بکنید! این حرفها نیست در کار. مطبوعات و کلیه [نشریاتی‌] که در یک کشوری هست به خدمت ملت باید باشد، برای یک ملتی باید آموزنده باشد، مسیر ملت را باید روشن کند؛ نه اینکه بر خلاف مسیر ملت عمل بکند. هرجا و هر روزنامه‌ای، …

رد آزادی منهای اسلام و آزادی به سبک شوروی و بیگانه

… بخواهند خدمت بکنند به کشور، مطالعه کنند ببینند مسیر این ملت چه بود؛ چرا این ملت به خیابانها ریخت و «الله اکبر» گفت؛ چرا جوانهایش را داد و شب پشت بامها رفت و فریاد زد و مرگ بر که و زنده باد که گفتند. این برای چه بود؟ برای اسلام بود. اینها اسلام می‌خواستند. فقط مساله این نبود که ما آزادی می‌خواهیم آزادی منهای اسلام را نمی‌خواهد دولت ایران، ملت ایران؛ ملت ایران اسلام را می‌خواهد. آزادی باشد لکن مثل شوروی باشد؟ آزادی باشد لکن مثل مملکت دیگری باشد؟ اجنبی باشد؟ کِیْ همچو چیزی را ملت ما می‌خواست؟! این آقایان در اشتباهند. من نمی‌گویم خائنند، من می‌گویم در اشتباهند؛ باید اشتباهات خودشان را رفع کنند. باید همه با هم باشند. همان طوری که همه با هم به اینجا رسیدند، همه با هم از اینجا تا آخر مسیر- که ما در اولش حالا هستیم- …

رد آزادی منهای اسلام و خواستن آزادی از راه اسلام

… اینها می‌خواهند هدر بدهند خون شما را. اجتماعات اینها بر ضد اسلام است. چند روز پیش، این اجتماع زیاد داشتند به بهانه، و حرفهایشان به ضد اسلام بود. با اینها همکاری نکنید. مسلمین! با اینها همکاری نکنید، خودتان را از آنها دور نگه دارید، از اینها اجتناب کنید؛ اینها آزادی منهای اسلام را می‌خواهند. این غیر از طریقه شماست. شما اسلام را می‌خواهید، ما اسلام را می‌خواهیم که اسلام آزادی به ما بدهد، نه آزادی منهای اسلام. آنها استقلال منهای قرآن را می‌خواهند، ما قرآن را می‌خواهیم.

قدردانی و حفظ آزادی به‌عنوان نعمت الهی

این آزادی برای ما الآن یک نعمتی است که باید قدرش را بدانیم. و همه با هم حفظ کنیم این را. این نعمتی که خدا به ما داده است؛ شکر کنیم این نعمت را و حفظ کنیم این نعمت را و همه با هم به پیش برویم و این نهضت را به آخر برسانیم. وقتی که یک حکومت مستقل و یک مجلسی پیدا شد، همه این مسائلی که این آقا[3] گفتند، و صحیح هم دارند می‌گویند و همه می‌گویند و صحیح هم همه می‌گویند. خیال نکنید که فقط دادگستری این طور است؛ همه جا یک همچو مسائلی هست. لکن الآن مثل این می‌ماند که اگر زلزله مثلًا …

خواستن آزادی در پناه اسلام و بی‌ارزش بودن آزادی بی‌اسلام

مسیرْ غیرِ مسیر ماست. مسیر ما اسلام است؛ ما اسلام می‌خواهیم. ما آزادی که اسلام تو [ی‌] آن نباشد نمی‌خواهیم. ما استقلالی که اسلام تو [ی‌] آن نباشد نمی‌خواهیم. ما اسلام می‌خواهیم. آزادی که در پناه اسلام است، استقلالی که در پناه اسلام است ما می‌خواهیم. ما آزادی و استقلال بی‌اسلام به چه دردمان می‌خورد؟ وقتی اسلام نباشد، وقتی پیغمبر اسلام مطرح نباشد، وقتی قرآن اسلام مطرح نباشد، هزار تا آزادی باشد.ممالک دیگر هم آزادی دارند. ما آن را نمی‌خواهیم.

بی‌ارزش بودن زندگی بدون آزادی

زندگانی که در آن آزادی نباشد زندگانی نیست. زندگانی که در آن استقلال نباشد و همه کار بکنند برای استفاده دشمنها، این زندگانی نیست. الآن زندگانی شما دارید، برای اینکه استقلال دارید؛ برای اینکه کار شما امروز به نفع ملت خودتان است. لکن باید با هوشیاری و توجه زیاد، با هوشیاری زیاد، توجه داشته باشید که این …

آزاد کردن مردم از قید و حبس، کار اصلی انقلاب و بزرگ‌ترین نعمت

… و مریضخانه و اینها را ندارید، اگر این طور بود، آن وقت ما مجرم بودیم و باید جبران بکنیم. اما اگر این بوده و ما حالا وارد شده‌ایم در یک مرحله‌ای که نه برق بود، نه آب بود، و نه اسفالت هست، و حتی در خود این تهران و در محلات تهران چیزی نیست، به ما چه می‌گویید؟ آن کاری که می‌باید می‌کردیم این است که شما را آزاد کردیم. آزادید حالا تا خودتان کار کنید. شما آن وقت در قید بودید، در حبس بودید، و هر روز یک ماموری بالای سرتان می‌آمد و تحکم بر شما می‌کرد و یک کلمه اگر می‌گفتید به حبس می‌رفتید، این الآن از سر شما برداشته است و شما راحت شدید. حالا شما چه ایرادی دارید؟ مگر ما شما را بی‌اسفالت کردیم که حالا آمدید سراغ ما. مگر ما شما را بی‌برق کردیم؟ این گرفتاریهایی بوده است که در همه جای ایران از اول بوده است؛ و ما وارد شده‌ایم در این گرفتاری؛ دولت وارد شده در این گرفتاری. خوب، این باید رفع بشود. …

به دست آمدن آزادی، بهترین نعمت الهی، با پیروزی انقلاب

… کاری به مردم ندارد، نمی‌خواهد. همه باید از خودشان بترسند که مبادا جرم بکنند. جرم که بکنند، حکومت آنان را می‌گیرد برای جرمشان. اما دیگر یک ساواکی باشد که مردم را با بهانه بخواهد بگیرد، و حالا هم که گرفت زجر بکند، اینها دیگر در کار نیست. ان شاء الله نخواهد شد. الآن شما بحمد الله آزادی را، که بهترین نعمتهای الهی است، به دست آوردید. الآن اینجا مطمئن هستید که بلند بشوید بروید بیرون، نمی‌آیند شما را بگیرند، شما را ببرند، که چرا رفتید آنجا اجتماع کردید. اگر چند وقت پیش از این بود، [در] یک همچو اجتماعی الآن ساواکیها ریخته بودند و همه‌تان را گرفته بودند و برده بودند. ما را هم، ما را هم چه کرده بودند. حالا بحمد الله اینها دیگر نیست در کار. الحمد للَّه که دست آنهایی هم که غارتمان می‌کردند، آنها هم دستشان کوتاه …

آزادی بهترین نعمت خدا برای بشر

… شد. این دهاتی بیچاره هم نمی‌داند به او بگوید که این شد که ما الآن نمی‌ترسیم از دولت، نمی‌ترسیم از ... نمی‌ترسیم که یکی بیاید با شلاق توی سر ما بزند و ما را اذیت بکند. چه بهتر از این می‌خواهد بشود؟ حالا ما فرض می‌کنیم هیچ [کاری‌] هم نشد؛ خوب، این یک چیزی است. آزادی، بهترین نعمتی‌ است که خدا برای بشر قرار داده.

آزادی امروز در برابر حبس و شکنجهٔ دوران رژیم گذشته

… به یکجور تبلیغات می‌کنند که «ای دیدید، هیچ چیز نشد»! هیچ چیز نشد؟ می‌خواهید چه بشود حالا؟ ما می‌گوییم تا حالا- بعدها هیچ چیز هم نمی‌شود- ما الآن با هم نشسته‌ایم آزاد داریم صحبت می‌کنیم. شما جرات نمی‌کردید پیش ما بیایید، ما هم جرات نمی‌کردیم پیش شما بیاییم؛ فردا بیرون می‌رفتیم می‌گرفتند ما را می‌بردند حبس می‌کردند، زجر می‌کردند، داغ می‌کردند؛ روی تاوه جوانهای ما را بو دادند در آن زیرزمینها! خوب، از این بهتر چه که حالا ما آزاد نشستیم؟ و لو نداریم چیزی بخوریم اما آزادیم. از این بهتر چی که آن خارجیها که می‌آمدند و بر ما حکومت می‌کردند حالا نمی‌توانند حکومت کنند؟ رفتند سراغ کارشان! حالا شیطنت می‌کنند؛ آن وقت با قدرت از سفارت خود، این مردک[8] گفت که از سفارت صورت می‌آوردند و لیست می‌آوردند که اینها باید وکیل بشوند و وکیل هم …

آزادی، بزرگ‌ترین موهبت الهی برخوردار ملت پس از انقلاب

برکات این نهضت زیاد بود؛ بزرگترین برکات، شکستن سد بزرگ رژیم شاهنشاهی و راندن دزدها و چپاولگران از مملکت و قطع ایادی شرک و نفاق و قطع ایادی چپاولگران و نفتخواران [بود]. اینها برکاتی بود که به ما تا کنون رسیده است. آزادی، بزرگترین موهبت الهی که الآن ملت ما از آن برخوردار است. آزادانه شما اینجا آمده‌اید؛ دیروز نمی‌توانستید.

آزادی نعمتی الهی پس از محبس بودن ایران در زمان طاغوت

تذکر دادید که ما در محبس بودیم. پادگانها محبس بود، ایران محبس بود؛ ایران محبس 35 میلیون جمعیت بود! ما در مدرسه‌ها محبوس بودیم، شما در پادگانها، بازاریها در بازار، اداریها در اداره؛ همه محبوس بودید. امروز خدای تبارک و تعالی به ما منت گذاشت و آزادی را نصیب ما کرد که همه آزادانه در اینجا مجتمع هستیم، و مسائل خودمان را طرح می‌کنیم. ما از این به بعد احتیاج به این اجتماعات داریم.

آزادی مطلق اما نه برای توطئه، فساد و خرابکاری

آن قدرتی که آن سد بزرگ را شکست این قطره‌های ضعیف را خواهد شکست. ما آزادی مطلق خواهیم داد، و می‌دهیم و داده‌ایم لکن نه برای توطئه، نه برای فساد و خرابکاری. توطئه باید درهم شکسته شود. خرابکاران باید دفع شوند. باقیمانده رژیم منحوس، ریشه‌های کثیف آن، طرفداران کثیفتر از آن باید قطع شوند. ما آنها را دفن می‌کنیم.

نبود اختناق و آزادی برای همهٔ طبقات در اسلام

اختناق در اسلام نیست؛ آزادی است در اسلام برای همه طبقات: برای زن، برای مرد، برای سفید، برای سیاه، برای همه. مردم از این به بعد باید از خودشان بترسند نه از حکومت؛ از خودشان بترسند که نبادا خلاف بکنند. حکومت عدل [از] خلافها جلوگیری می‌کند، جزا می‌دهد. ما از خودمان باید بترسیم که خلاف نکنیم و الّا حکومت اسلام خلاف نخواهد کرد. دیگر قضیه سازمان امنیت در کار نیست، زجرهای …

نبود هیچ آزادی در پنجاه سال از آمدن رضاشاه

ما پنجاه سال است که هیچ چیز آزاد نداشتیم. همه شما می‌دانید، از آن وقتی که رضا شاه آمد تا الآنی که من اینجا نشسته‌ام، ما غیر از اینکه حالا- اخیراً شده است- ما هیچ چیز آزاد نداشتیم. نه مطبوعات آزاد داشتیم، نه یک دادگستری مستقل داشتیم، نه یک کانون وکلای مستقل. همه‌اش آنها تصرف داشتند. نه یک دانشگاه داشتیم، نه می‌توانستند جوانهای ما را تربیت صحیح بکنند ... اینها را عقب نگه داشتند. فرهنگ ما یک فرهنگی است که برمی‌گرداند بچه‌های ما را به طرف …