رفتن به محتوای اصلی

آرمان‌گرایی

نام‌های دیگر: آرمان‌خواهی، آرمان و تلاش، آرمان‌های بشری، آرمان‌های ملی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

داشتن هدف‌های بلند و حرکت به سوی آن‌ها در فرد و جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اعضای شورای فرهنگی اجتماعی زنان‌— ۱۳۶۹/۱۰/۱۶

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۹۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

در نگاه به مسائل کشور - که در مورد مسئولیت شما، به شکل قانون و قانونگذاری تجلی میکند - بایستی دو خصوصیت «آرمان‌گرائی» و «واقع‌بینی» را در نظر داشت. نگاهتان نگاه آرمان‌گرا باشد. از آرمانها پائین نیائید، کوتاه نیائید. نگاه باید نگاه آرمانی باشد، منتها با توجه به واقعیت. سقفی را معین میکنیم؛ منتها تکلیفی را که برای خودمان یا دولت یا مسئولین معین خواهیم کرد، بایستی با توجه به واقعیتهای موجود باشد، منتها به طرف آن آرمان، تا هی این توانائیها روزبه‌روز بیشتر شود. واقع‌گرائی به معنائی که در مقابل آرمان‌گرائی است، مطلوب نیست. ملاک این است که ما میخواهیم به آن آرمانها برسیم؛ منتها در کنار این، واقع‌بینی لازم است؛ نباید دچار توهم شد. گاهی ممکن است انسان در تصمیم‌گیری، در آنچه که باید انجام بگیرد، دچار توهم باشد؛ خوب، این هم غلط است. آرمانها را باید در نظر داشت. پله‌ها را باید مطابق با واقعیتهائی که وجود دارد، یکی پس از دیگری چید و به سمت آن آرمانها پیش رفت. این یک نکته است.
خب، یکی از چیزهائی که ما از دانشجوها توقع داشتیم و این به طور طبیعی در دانشگاه و در محیط جوان وجود دارد و بنده هم اصرار داشتم که این حالت در دانشگاه زنده بماند، مسئله‌ی آرمان‌گرائی است. البته ما در دیدار با مجموعه‌ی کارگزاران نظام در اوائل ماه، درباره‌ی آرمان‌گرائی و نسبتش با واقع‌گرائی، اینجا مقداری صحبت کردیم و بحث کردیم؛ که حالا شاید بعضی شنیده باشید. مسئله‌ی واقع‌گرائی در جای خودش محفوظ است، من هم بعد یک اشاره‌ای خواهم کرد؛ لیکن آرمان‌گرائی، هم در سیاست، هم در همه‌ی صحنه‌های دیگر - مثل آرمان‌گرائی در علم - باید مورد توجه باشد. آرمان‌گرائی در علم، یعنی در زمینه‌ی مسائل علمی باید دنبال قله بود؛ که این، توجه شما را به درس خواندن و خوب درس خواندن باید نتیجه بدهد. من به شما عرض بکنم؛ امروز درس خواندن، علم‌آموزی، پژوهش و جدیت در کار اصلی دانشجوئی، یک جهاد است؛ که حالا اگر ان‌شاءاللّه مجال شد، در ادامه‌ی صحبت معلوم میشود.
بنابراین آرمان‌گرائی به‌هیچ‌وجه به معنای در همه‌ی زمینه‌ها پرخاشگری کردن، برخی از واقعیات لازم و مصلحتهای لازم را ندیده گرفتن، نیست. مصلحت هم شده یک اسم منفور؛ آقا مصلحت‌گرائی میکنند! خب، اصلاً باید ملاحظه‌ی مصلحت بشود. هیچ وقت نباید گفت که آقا حقیقت با مصلحت همیشه منافات دارد؛ نه، خود حقیقت یکی از مصلحتهاست، خود مصلحت هم یکی از حقایق است. اگر مصلحت‌اندیشىِ درست باشد، باید رعایت مصلحت را کرد؛ چرا نباید رعایت مصلحت را کرد؟ باید مصالح را دید.

قطعی بودن آرمان‌گرایی و حرکت به سوی قله‌ها در اسلام

ما محکوم طبیعتیم، اسیر زندان طبیعتیم، در چهارچوب طبیعت و قوانین طبیعت حرکت میکنیم امّا آیا در این چهارچوب که ما حرکت میکنیم، یک هدفى نگذاشتند در مقابل ما که بگویند حالا به این سَمت باید حرکت بکنید؟ چرا، آرمان‌گرایى و گرایش به سمت قلّه‌ها و اوجها و آرمانها در اسلام یک چیز قطعى و حتمى است. خب زن مثل مرد، مثل همه‌ى خلایق باید در این سَمت حرکت کند و این نمیسازد با گرایشهاى غلیظ به خود و رفتن در لاک چیزهاى صد درصد شخصى، آن هم بى‌ارزش؛ در جامعه‌ى اسلامى و نظام اسلامى آنها بایستى ریشه‌کن بشود. این گرایش به مصرف و تجمّل‌گرایى و مانند اینها که در …

توجه اسلام به نیازهای طبیعی منافی آرمان داشتن برای انسان نیست

… فِقره‌اى هست: وَ جَعَلَ مَا امتَنَّ بِهِ عَلىٰ عِبادِهِ فى کِفاءٍ لِتَأدیَةِ حَقِّه؛[2] آن چیزى که خداى متعال منّت گذاشته و به هر کسى داده، در حدّ کفایت است براى اینکه حقوق الهى را اداء کند. اصلاً شناخت واقعیّات هر کسى متناسب است با همان توقّعى که از او هست. پس اسلام به نیازها و خواهشها و طبایع بشرى و غیر ‌بشرى و به همه‌ى اینها اهتمام ورزیده؛ اصلاً به آنها نظر کرده و حکم الهى را داده، امّا این به معناى آن نیست که آرمانى براى انسانها ندارد.