نقش ارادهٔ راسخ در تعیین و پیمودن راه و رسیدن به هدف
امروز شما جوانان عزیز، به صورت رسمی واردِ خانوادهی بزرگ و پرافتخار ارتش جمهوری اسلامی ایران شدید. خوش آمدید! برای شما امروز که روز گرفتنِ سردوشىِ مجاهدت در راه خداست، روز مبارک و روزی فراموش نشدنی است. ارادهی انسان راه او را مشخص میکند و باز ارادهی راسخ او، پیمودن این راه را به طور مستمر و بیوقفه تأمین میکند و باز همین عزم و ارادهی راسخ است که او را به هدفها و آرمانها میرساند.
نقش تعیینکنندهٔ عزم انسان در تحولات جامعه
… ما بأنفسهم». این آیه، پسرفت را می گوید. خدای متعال پسرفت را نصیب هیچ کشوری نمی کند، مگر خودشان به دست خودشان بکنند. تغییرِ موجبِ پسرفت را خودِ ملتها به وجود می آورند. و شبیه این مضمون در آیات متعدد دیگری هم هست که مرجعش به همین است. خلاصه ی اینها چیست؟ خلاصه ی اینها این است که شما آحاد انسان، سر رشته دار تحولات جامعه هستید؛ شما هستید که تحول و تغییر را ایجاد می کنید. عزمِ انسان، تعیین کننده است.
عقل و اراده ابزار الهی انسان برای انجام کارهای دشوار
… کنیم؛ باید تلاش کنیم؛ باید دور را ببینیم؛ باید همت را در خودمان حفظ کنیم؛ باید زانوانمان در راه نلرزد؛ باید خستگی را حس نکنیم؛ ارادهمان باید تضعیف نشود؛ باید پیش برویم. نه اینکه این ممکن نیست؛ کاملاً ممکن است. من دیروز در سخنرانیام گفتم عملی و ممکن است؛ چون خدای متعال ابزاری به بشر داده است که با این ابزار همهی کارهای دشوار را میتواند انجام بدهد و آن ابزار عبارت است از عقل و اراده. ما ملت ایران به توفیق الهی کمکابزارِ بسیار کارآمدی هم داریم و آن، جوان بودنِ ملت ماست. من همیشه گفتهام که این یک نعمت بسیار بزرگی است. الان در این جلسه شما نگاه کنید، اکثر جوانند. همدانِ شما از بقیهی استانهای کشور جوانتر هم هست. این نیروی جوانی را خدا به ما …
بیاثری مخالفتها بر رهروِ دارای عزم در مسیر هدف
… وقتی کلمهای، کلمه الهی و کلمه طیّبه شد، مخالفت و موافقت تأثیری ندارد. اگر اساس درست بود - که بحمداللَّه درست است - وقتی راه روشن بود - که روشن است - وقتی اخلاص و ایمان در افراد بود - که بحمداللَّه در شما هست - اهمیتی ندارد که افراد چه بگویند و چه بپندارند. رهرو وقتی که واردِ حرکت در جاده طولانی شد، آنچه لازم دارد، عزم و اراده است. لازم است تصمیم بگیرد که به سمت هدف برود. حالا یکی بگوید که این هست، یکی بگوید نیست، یکی بگوید اشتباه میکند. اگر در او این عزم و اراده وجود داشته باشد، این حرکت انجام خواهد گرفت و به پایان و سرمنزل خواهد رسید. این بحمداللَّه حاصل است.
نقد دستکم گرفتن ارادهٔ انسانی و الگو بودن قهرمانان جانباز
پس، معلوم میشود که همّت انسانهای مؤمن، در پیروزیها بسیار کارساز است. چرا بعضی همّت ندارند؟ چرا بعضی از نیروی خداداد استفاده نمیکنند؟ چرا بعضی اراده انسانی را دستِ کم میگیرند؟ آنها باید به این جوانان قهرمان بنگرند که بهوسیله ایمان و اراده محکمشان، چه کارهای بزرگی انجام میدهند!
توانستن انسان با خواستن
وقتی انسان بخواهد، میتواند. بیش از این هم میتواند بشود. همهی شگفتیهای دانش امروز، مؤیّد همین نکته است. هنر بشر عبارت است از ابتکار. ابتکار یعنی چه؟ یعنی بنبست گشایی. نگوییم «این کار را نمیشود کرد؛ این وضع را نمیشود عوض کرد.» مثلاً ما در آموزش و پرورش هستیم یا در فلان بخش دیگر. میگوییم مشکلی وجود دارد که قابل درست شدن نیست. خیر! همهی مشکلات قابل حل شدن …
رد تغییرناپذیری اوضاع و توان انسان متکی به اراده در دگرگونسازی
… که تبریزیها آن لهجه را خیلی نمیپسندند. مرحوم «هیدجی» میگوید: «اولماز اوله گول تیکان تیکان گول گرایسترین آغلا، استیرن گل.» اصلاً هیچ تغییر نمیشود داد. «اوتیکان دی، اوده گلولهیاولماز اولا گول تیکان، تیکان، گول.» یک ترجیعبند گفته و آن را مرتب آورده است. ما میگوییم: «نخیر! آدم اگر بتواند به نیروی ارادهی خودش متکی باشد، «تیکانی دی البهبیلر گوله تبدیل السین، گولی در تیکانابتدیل السین، کمااینکه الیروح نه قدر گوللریی تبیدل الیریگ تیکانا.»
گذراندن زندگی با رنج مایهٔ قدرت اراده و لزوم حفظ آن
خوب؛ شما بحمدالله مظهر ارادهاید؛ چه آنهایی که جانباز هستند و در میدان جنگ بودند و آن تجربهی عظیم را گذراندند؛ چه آن برادران و خواهرانی که جانباز نیستند، اما معلولند. با رنج زندگی را گذراندن، به انسان قدرت اراده و استحکام روحیه میدهد. این، چیز بسیار باارزشی است. این را باید حفظ کنید.
رهایی از تردیدهای منجر به خیانت تنها با ارادهای قوی
… و دارد میرود سراغ قاتل فرزندانش؟ علاوهبراینکه هاشمی است، علاوهبراینکه بنیهاشم با بنیامیه همیشه مخالف بودند؛ علاوهبراینکه خودش خویشاوند است، سهیم است در فکر، در مکتب، در جامعه، در مناصب. در هرچه که فرض کنید سهیم است. او را امام مجتبی فرستاده است؛ اما ضعف بشری است و تردیدهایی که منجر به خیانت میشود و فقط یک ارادۀ قوی و یک تصمیم راسخ میتواند انسان را از گرداب این تردیدها رها کند. به سراغ این مرد رفتند. یکمیلیون دِرهم رشوۀ معاویه ـ یا یکمیلیون دینار رشوۀ معاویه ـ او را فریب داد، شبانه بلند شد، رفت. صبح مردم بیدار شدند، دیدند فرماندهشان نیست. آفتاب بالا آمد، [فرمانده] نیامد، رفتند داخل [خیمه]، فرمانده نیست؛ بعد خبردار شدند که نیمۀ …
عزم انسانی محور و ملاک تحولات
… آن طرف روشن است و ماشینها ایستاده اند، او هم آهسته ترمز می گیرد و گاهی هم یک ذره به عقب می رود. یعنی انضباط اجتماعىِ یک نفر، در احساس لزوم انضباط اجتماعی در افراد مقابل تأثیر می گذارد. رفتارهای فردی ما تأثیر گذار است، حتّی در فرهنگ سازی و بسیاری چیزهای دیگر. به هر حال، عزم انسانی، محور و ملاک است.
عزم انتخاب راه خدا، اساس امور و برخورداری ملت ایران از آن
… میکنید. شما برای این مردم کار میکنید. شما مسؤولان و دستاندرکاران قوای سهگانه قوّه مجریّه، قوّه قضائیّه، نمایندگان محترم مجلس و دیگران در بخشهای مختلف، نیروهای نظامی، نیروهای انتظامی، ارتش، سپاه و همه، برای اینمردم کار میکنید؛ مردمی با چنین ایمان و عزمی. دعای امروز هم، همین مضمون را دارد: «و قد علمتُ انّ افضل زادالرّاحل الیک عزمُ وادارةٍ یختارک.[6] » این عزم و اراده انسان، که موجب اختیار راه خدا شود، اساس چیزهاست، و ملت ایران این را دارد. برای چنین ملتی تلاش میکنید، باید خیلی قدر بدانید، و هرچه میتوانید، کوشش کنید و از کار خسته نشوید و انشاءالله به اجر الهی امیدوار باشید.