رفتن به محتوای اصلی

اخوت اسلامی

نام‌های دیگر: اخوت، اخوت ایمانی، برادری اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پیوند برادری میان مؤمنان و مسلمانان و تکلیف‌های برآمده از آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:تلگراف به احمد حسن البکر (اعمال خشونت علیه ایرانیان مقیم عراق)— ۱۳۵۰/۱۰/۰۲

سیر زمانی

از ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۴
۱۳۵۰۱۳۶۴

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

یک مملکتی که محتاج به این بود که همه احزاب آن مجتمع باشند برای پیشرفت مملکت، همه احزاب درست شد، و همه با هم مخالف. مع الاسف در این ممالک ما که تعلیماتش باید تعلیمات الهی باشد، باید ببینند چه گفتند تا ما اطاعت بکنیم. خلاف تعلیمات اسلامی مجتمعات مختلف درست می‌کنند. قرآن می‌فرماید که: انَّمَا الْمُومِنُونَ اخْوَهٌ[2] و غیر از برادری پیش مومنین چیزی نیست. منحصر برادرند نه غیر برادر. هیچی نیستند الّا برادری. این هیچ نیست الّا برادری. برای این است که اگر ما هیچ جهتی را ملاحظه نکنیم الّا برادری خودمان را، انسجام پیدا می‌کنیم. همه مومنین را قرآن می‌خواهد که با هم برادر باشند و غیر از این هم نباشد در کار. اگر همه مومنین در قطرهای اسلامی، در تمام کشورهای اسلامی همین یک دستور خدا را که خدا عقد اخوت بینشان انداخته است، همین یک دستور را عمل بکنند، قابل آسیب دیگر نیست. اگر یک میلیارد جمعیت مسلمان، یک میلیارد جمعیت مسلمان که مع الاسف یک میلیارد جمعیتی هستند که تحت سلطه غیر هستند، یک میلیارد جمعیت تحت سلطه دویست و پنجاه میلیون، اگر این یک میلیارد جمعیت به این حکم خدا سر نهاده باشند، اطاعت کرده بودند همین یک حکم را که انما المومنون اخوه برادرند اینها، اگر این برادری در همه جا بود، اگر، این برادری در تمام قشرهای ملتها بود، این گرفتاریها برای ما پیدا نمی‌شد. برادری این نیست که من یک کاری بکنم بر خلاف دستور، بر خلاف نظام، شما هم یک کاری، این خلاف برادری است. حضرت امیر هم برادر بود با همه. مسلمان بود، مومن بود، برادر بود، راس مومنین بود و برادر بود. عقیل هم برادر حضرت امیر بود. عقیل حق داشت بگوید که من و تو برادریم [و] من از تو اطاعت نمی‌کنم؟ این خلاف برادری بود. برای اینکه برادرند در اینکه آن معنایی که اسلام می‌خواهد با هم پیش ببرند. این برادری است. برادری را برای این درست کردند که منسجم بشوند به هم، و با هم یک ندا پیش بروند.
اگر در یک نظامی- فرض کنید- در ژاندارمری یک دسته بایستند بگویند که ما به تو اطاعت نداریم، ما از تو اطاعت نمی‌کنیم، این، این طور نیست که بتوانند یک همچو نظامی برای آن مقصدی که خدای تبارک و تعالی فرموده است شماها برادر هستید، بتوانند برادری کنند. برادری در این مقصد این است که پشت به پشت هم بدهند و همه پشتیبان هم باشند برای پیشبرد مقصد. پشتیبان هم بودن این است که این نظم را ملاحظه بکنند. این درجاتی که ارتش دارد و روی آن نظم پیدا کرده، درجاتی که ژاندارمری دارد و روی آن نظامی است و هکذا سایرین و هکذا همه مردم، باید اینها برادر باشند. یعنی محبت برادری به هم داشته باشند. و همه پشتیبان هم باشند برای آن مقصد. برای اینکه پیش ببرند، برای اینکه نجات بدهند ملت خودشان را. این برادری اقتضا می‌کند که چون روی این مقصد است که باید پیش ببرند، اقتضا می‌کند که این برادر کوچک از آن برادر بزرگ اطاعت کند در این مقصد، آن برادر بزرگ هم به این برادر کوچک محبت کند برای این مقصد. آن رئیس باید برادر اینها باشد در پیشبرد مقصد، و فرمان بدهد؛ فرمانی که برادر بزرگ به برادر کوچک می‌دهد که همه آن رحمت است. این پایین دست، رده پایین به حسب نظام، اطاعت باید بکند از آن، و الّا برادری نکرده است.
اسلام، احکام اخلاقی‌اش هم سیاسی است. همین حکمی که در قرآن هست که‌ مومنین برادر هستند،[1] این یک حکم اخلاقی است، یک حکم اجتماعی است، یک حکم سیاسی است. اگر مومنین، طوایف مختلفه‌ای که در اسلام هستند و همه هم مومن به خدا و پیغمبر اسلام هستند، اینها با هم برادر باشند، همان طوری که برادر با برادر نظر محبت دارد، همه قشرها با هم نظر محبت داشته باشند، این علاوه بر اینکه یک اخلاق بزرگ اسلامی است و نتایج بزرگ اخلاقی دارد، یک حکم بزرگ اجتماعی و نتایج بزرگ اجتماعی دارد. شما ببینید که در همین برهه از زمان که اسلام در اینجا یک سایه ضعیفی انداخته است، این «برادری» که مقدار ناقصی الآن در ایران ایجاد شده است، چه آثار رحمتی هست در آن و چه انعکاس رحمانیت الهی در این کشور هست. این جهاد سازندگی که همه قشرهای ملت را در تحت لوای خودش قرار داده است و جوانهای ما از هر قشری در این جهاد سازندگی وارد می‌شوند، این اثر آن اخوت اسلامی است که دارند. اینها برادر هستند؛ توی کشور با هم برادر هستند و لهذا، با نظر برادری به هم نگاه می‌کند. و اخوت اسلامی اقتضای این را می‌کند که در این جهت اجتماعی همه با هم کمک کنند و این کشوری که از خودشان هست همه آباد کنند آن را و پاکسازی کنند آن را و بسازند آن را.

شاهدها (۲۳ پاراگراف)

برادری یعنی همراهی برای پیشبرد خواست اسلام و انسجام

… بر خلاف نظام، شما هم یک کاری، این خلاف برادری است. حضرت امیر هم برادر بود با همه. مسلمان بود، مومن بود، برادر بود، راس مومنین بود و برادر بود. عقیل هم برادر حضرت امیر بود. عقیل حق داشت بگوید که من و تو برادریم [و] من از تو اطاعت نمی‌کنم؟ این خلاف برادری بود. برای اینکه برادرند در اینکه آن معنایی که اسلام می‌خواهد با هم پیش ببرند. این برادری است. برادری را برای این درست کردند که منسجم بشوند به هم، و با هم یک ندا پیش بروند.

برادری یعنی پشتیبانی همه از یکدیگر برای پیشبرد مقصد

اگر در یک نظامی- فرض کنید- در ژاندارمری یک دسته بایستند بگویند که ما به تو اطاعت نداریم، ما از تو اطاعت نمی‌کنیم، این، این طور نیست که بتوانند یک همچو نظامی برای آن مقصدی که خدای تبارک و تعالی فرموده است شماها برادر هستید، بتوانند برادری کنند. برادری در این مقصد این است که پشت به پشت هم بدهند و همه پشتیبان هم باشند برای پیشبرد مقصد. پشتیبان هم بودن این است که این نظم را ملاحظه بکنند. این درجاتی که ارتش دارد و روی آن نظم پیدا کرده، درجاتی که ژاندارمری دارد و روی آن نظامی است و هکذا سایرین و هکذا همه مردم، باید اینها برادر باشند. یعنی محبت برادری به هم داشته باشند. و همه پشتیبان هم باشند …

برادری مؤمنان به حکم قرآن و نفی ایمانِ بی‌برادری

… تزاحم می‌کنند. جنگ درمی‌آید. اگر مردم تربیت بشوند به تربیت انبیا که همه کتب آسمانی برای این تربیت آمده است، همه این نزاعها از بین می‌رود. همه این گرفتاریهایی که برای بشر است از بین می‌رود. برادر می‌شوند همه. همان طوری که در قرآن کریم همه را برادر خوانده است. مومنها برادرند. از این آیه استفاده این معنا می‌شود که چنانچه دو نفر به اخوت ایمانیشان عمل نکنند، برادر نباشند، مومن نیستند. «الْمُومِنُونَ اخْوَه»[3] اینکه برادر هستند. این مومنها برادرند. همان طوری که یک برادر برای برادر خودش خیر می‌خواهد، مومن این است.اگر یک وقت ما دیدیم که کسی برای برادرهای خودش خیر نخواست، نزاع راه‌ انداخت، هیاهو راه انداخت، این به طرف خودش بکشد، او به طرف خودش بکشد، این از ایمان معلوم می‌شود که حظ صحیح نبرده است. این که …

برادری همهٔ مؤمنان به حکم قرآن، مبدأ همهٔ خیرات

دشمنهای ما می‌خواهند این دو چیز را از ما بگیرند. ما را اول از هم جدا کنند. هر جایی را یک صدا درآورند. ملت اسلام که به تبع اسلام، به تبع قرآن کریم باید همه با هم باشند و متحد باشند و برادر باشند. مومنین سرتاسر دنیا برادرند به حسب حکم قرآن. و برادرها برابرند و در شادی و غم هم مشترک‌اند. در اسلام همین برادری است که مبدا همه خیرات است. و اینها می‌خواهند این برادری را از ما بگیرند غائله بپا می‌کنند. یک روز غائله کردستان؛ کرد یک چیز است، فارس یک چیز است. برادرها را می‌خواهند از هم با لهجه مختلف کنند. یک وقت هم غائله آذربایجان را به کار می‌آورند که آنجا هم فریاد می‌زنند که «جمهوری آذربایجان» …

حفظ برادری و هشدار به فتنه‌انگیزی افراد فاسد در روستاها

… می‌بینیم که باز مردم به هیجان آمدند. اینها از اموری است که خدا وسیله‌اش را فراهم می‌کند. منتها اینها خیال می‌کنند که اگر این کار بشود دیگر این ملت می‌ترسد و عقب می‌نشیند. ملت از چی می‌ترسد. ملت ما ترس دیگر ندارد. لکن این دو جهت را حفظ کنید. برادر باشید. در دهات متوجه باشید که این اشخاص فاسد خصوصاً، در آن طرفهای شما، این اشخاص فاسد نیایند بین شما و برادرهاتان فتنه کنند، بدانید که هر کس آمد یک کاری می‌خواهد بکند که بینتان اختلاف بیندازد. این از همانهایی است که می‌خواهند این نهضت پیش نرود. با برادرهایتان دوست باشید. شما همه اهل یک مذهب، اهل یک دین، اهل یک کتاب، برای خاطر یک امر جزئی دنیا نباید انسان برادریش را، اخوت ایمانی‌اش را از دست بدهد. خصوصاً در یک همچو موقعی که دشمن پشت سر ما ایستاده است. ان شاء الله خداوند همه‌تان را حفظ کند. موفق باشید.

مطرح بودن برادری به جای رهبری بر پایهٔ آیهٔ اخوت

دانشجویان عزیز که پیشروان انقلاب و ان شاء الله کسانی هستند که مقدرات کشور ما بعد از این در دست آنها است، دانشجویان عزیزی که در این انقلاب همدوش همه برادران در راه اسلام قدم برداشته‌اند، خوش آمدند. عزیزان من، پیش من رهبری مطرح نیست؛ «برادری» مطرح است. خدای تبارک و تعالی در قرآن کریم ما را برادر خوانده است: إِنَّمَا المُسلِمُونَ إِخوَهٌ[1]. در اسلام «رهبری» مطرح نیست. اصلًا بزرگان اسلام ما هم در عین حالی که رهبرهای معنوی بودند، مع ذلک پیششان مطرح نبوده است این معانی. من خدمتگزار شما باشم بهتر است تا اسم رهبری. و من امیدوارم این چند روزی که در پیش شما هستم در خدمت شما باشم. و امیدوارم که ما همه با هم برادروار، در یک صف، به …

نفی تمایز بومی و غیربومی و تعصب نژادی میان مسلمانان

… بشود که در صدر اسلام به واسطه قدرت اسلام و به واسطه قوه اسلام بوده است این مسائل، دیگر کسی آرزوی این را می‌کند که من از اهل خودم؟ اصلًا دیگر خودی باقی می‌ماند که خودم و اجنبی؟! بومی و اجنبی!؟ اصلًا این مساله طرح می‌شود در اسلام که یکی بومی است یکی غیر بومی؟! بومی و غیر بومی دیگر در کار نیست. همه اسلام است و همه مسلمین‌اند و همه برادرند و همه مثل هم هستند. آن بیاید در این شهر و این برود در آن شهر، هیچ فرقی در اسلام نیست. در اسلام نه این طور نژاد و تعصب نژادی هست و نه اختلافاتی که در جاها و رژیمهای دیگری هست، هست. و من امیدوارم که چنانچه اسلام آن طور که خواست اسلام است تحقق پیدا بکند، تمام این حرفها از بین برود. و ببینند اساس نداشته است، آن وقت ما هم خجلت پیدا کنیم که چرا ما گفتیم فارس و آن هم خجلت بکشد چرا گفتیم ترک. مگر ما مسلمان نیستیم؟ مگر ما اهل یک کشور نیستیم؟ …

پیشبرد نهضت با برابری و برادری همگان

باید همه در آغوش هم، برابر هم، با برادری این نهضت را به پیش ببرید؛ و دست اجانب را و عمّال اجانب را، که بعض از آنها الآن هم مشغول توطئه هستند، از کشور خودشان کوتاه کنید.

برادری همه در اسلام و نفی تمایز شیعه و سنی و کرد و فارس

سُنّی و شیعه مطرح نیست در اسلام، کُرد و فارس مطرح نیست؛ در اسلام همه برادر با هم هستیم. الآن همه‌مان با هم نشستیم؛ برادر هستیم. ما با شما دشمنیم، شما با ما دشمن!؟ نیستیم هیچ کدام. اسلام برادری است؛ برابری است. بنا بر این، اینکه شما می‌بینید که در آنجاها کم کار شده است، برای اینکه از بس کار زیاد است. در جاهای دیگر هم کار کم شده است.

برادری مؤمنان و لزوم رسیدگی به مشکلات یکدیگر

یک مشکل دیگر عدم رابطه بین ملتهاست. ملتها با هم روابطشان یا هیچ نیست، یا کم است. تمام مومنین به حسب فرمان خدا برادرند؛ برادرها باید از حال برادرها مطّلع باشند. برادرها باید مشکلات برادرشان را حل کنند. اسلام در عین حالی که نقشه این مطلب را، که تفاهم بین همه قشرها باشد، کشیده است، و آن مسئله حج است، فریضه حج که تمام کشورهای اسلامی را موظف کرده است که افراد مستطیعشان بروند به مکه، آنجا هم مواقف متعدده فراهم کرده اسباب را که تفاهم باشد، مسلمین مع الاسف غفلت …

برادری مؤمنان و لزوم رفتار برادرانه بدون آزار

خدای تبارک و تعالی می‌فرماید که المُومنونَ إِخوَهٌ[3] برادرند اینها. باید به برادری رفتار کرد. چطور شما برادر خودتان را دلتان نمی‌آید که اذیت کنید، باید همین طور با هم رفتار کنید. با دیگران، با دیگران همین طور رفتار کنید. نفوس خودتان را تربیت کنید، تهذیب کنید. این دنیا پایان دارد برای همه ما؛ من زودتر و شما بعد؛ پایان دارد؛ نمی‌مانیم؛ آنکه می‌ماند خوبی و بدی است. صفحه اعمالتان منور به نور اسلام باشد، به عمل به احکام اسلام باشد تا در همه جا سعادتمند باشید. در اینجا دلتان خوش …

یکسانی حقوق همهٔ مسلمانان و برتری نداشتن هیچ طایفه بر دیگری

… ما همه بدبختی داریم؛ لکن باید یک قدری صبر بکنیم، یک قدری تحمل بکنیم. این را حمل نکنید به اینکه یک قشری را بر قشر دیگر مقدم می‌داریم. و خدا می‌داند که اسلام و آنی که ما می‌خواهیم- و همه‌مان تابع اسلامیم- بین هیچ یک فرقی نمی‌گذارند؛ همه حقوق را ملاحظه می‌کنند. مسلمین همه ید واحده هستند. مسلمین همه برادر هستند. اینکه مسلمین یک طایفه‌شان به طایفه دیگر مقدّم باشد، اینها نیست در کار. حقوق همه، همه مسلمین، بلکه هر کس که در مملکت اسلامی زندگی می‌کند، یک حقوقی دارد؛ اسلام به آن حقوق می‌رسد. این اقلیتهای مذهبی، از قبیل زرتشتی، از قبیل یهودی، از قبیل نصارا، که در ایران گروههای فراوانی هستند، اینها را هم اسلام برایشان احترام قائل است؛ می‌خواهد که اینها هم به حقوق خودشان برسند. اما توهّم این معنا نشود؛ و من احتمال می‌دهم که …

لزوم برادری و پرهیز از کینه‌توزی و انتقام‌جویی

بین خودتان برادروار باشید؛ با هم برادری کنید، کینه‌توزی نکنید، انتقامجویی نکنید، با بیداری جلو بروید. در هر جا که هستید کارهای مفید کنید، برای جامعه خودتان خدمت کنید، جامعه را از خود بدانید، کشور را از خود بدانید. برای خودتان خدمت کنید، برای کشور اسلامی خدمت کنید، برای قرآن خدمت کنید. تمام ایران و تمام کشورهای اسلامی، انجمن اسلامی است؛ یک انجمن، و آن انجمن …

برادری مسلمانان و شراکت در مصیبت و شادی به حکم قرآن

… است، باید مسلمین آغاز پیروزی خود بدانند. دیگر دنیا طوری نیست که ابرقدرتها هر چه بخواهند بکنند. مستضعفین باید قیام کنند. مستضعفین همه بلاد، همه ممالک باید حق خودشان را با مشت محکم بگیرند. منتظر نباشند که آنها حق آنها را بدهند. مستکبرین نخواهند حق کسی را داد. باید مسلمین همان طوری که قرآن شریف شما را برادر خوانده است،[1] برادر باشید و در مصیبت و شادی هم شریک باشید. خداوند همه شما را تایید کند. و امید است که پرچم اسلام بر فراز همه ممالک افراشته شود و مسلمین تحت پرچم «لا اله الا الله» به مصالح خودشان برسند.

دعوت ملت‌ها به بازگشت به اسلام و برادری اسلامی

… و غرب استفاده نمی‌کنند؟ شما ای جنبشهای آزادیبخش؛ و ای گروههای در خط به دست آوردن استقلال و آزادی! بپاخیزید و ملتهای خود و ملل اسلامی را هشدار دهید که زیر بار ستم رفتن بدتر و قبیح‌تر از ستمکاری است. و به دولتها اخطار کنید که از زبونی و ذلت، خود را نجات دهند. و به همه تذکر دهید که به اسلام بازآیید و به اخوت اسلامی بگرایید.

برادری مؤمنان در اسلام و لزوم پشتیبانی از یکدیگر

… این است که تفرقه در بین خودمان نباشد. آنهایی که می‌خواهند ایجاد تفرقه کنند، از خود برانید. توطئه‌هایی که از شرق و غرب در ایران دارد نُضْج[2] می‌گیرد، نگذارید که نضج بگیرد. اهالی آذربایجان نگذارند اختلاف در میان ملت حاصل بشود، اختلاف در بین خودشان حاصل بشود. اسلام بین همه افراد مسلمین را عقد اخوت بسته است. مومنین را برادر خوانده است[3]. شما برادرها پشتیبان هم باشید.

برادری مؤمنان و لزوم رأفت و محبت با بیماران

شما پزشکید، خداوند حفظتان کند، شما مثل یک پدری نسبت به مریضها باید باشید که علاقه‌مند به این باشید که این خوب بشود. همان طور که اگر خدای نخواسته فرزندتان مریض بشود، چطور علاقه‌مند و از روی محبت این کار را می‌کنید. اینها هم برادر شما هستند. خواهر شما هستند. خداوند عقد اخوت بین همه مومنین انداخته: المومِنونَ اخوَهٌ[5] برادر شما هست مریض شده. اینجا خواهر شماست مریض شده. این را باید با کمال‌ رافت، محبت، انجام بدهید. پرستارها این طوری. آنکه می‌خواهد اداره کند فرض کنید این بیمارستان را، آن هم باید با علاقه که می‌خواهد یک خانه خودش را اداره کند، به علاقه این کار را بکند. هر کسی باید آن کار که به او محول می‌شود خوب انجام بدهد. دیگری انجام می‌دهد یا نمی‌دهد، به من چه، من کار …

برادری با همهٔ ملت‌های مسلمان و شراکت در شادی و غم آنان

چه سعادتی داشتید که مشرف شدید به مکه معظمه مرکز وحی، و به مدینه منوره مرکز رسالت. خداوند از شما برادران به طور شایسته این زیارتها را قبول فرماید[1]، ما با همه ملتهای مسلم برادر هستیم. و در شادی و غم آنها شریک هستیم. و امید این را داریم که آنها هم با غمها و شادیهای ما شریک باشند. امروز ملت ما مقابل است با قدرت شیطانی بزرگ که در طول سیصد سال این اجانب بر ما ملتها، بر ملتهای مسلمین، بر ملتهای شرق حکومتهای غیر مشروع کرده‌اند و در طول پنجاه سال هم در حکومت این رضا خان و محمد رضا به این ملت با دست آنها ظلم و خیانت کردند. و جنایات آنها …

برادری مسلمانان و همراهی ایران با فلسطینیان در مشکلات

… رفع بشود. و باز از خدا می‌خواهیم که ما را متوجه به خدای تبارک و تعالی بکند، و هم مشکلات شما رفع بشود. و از خدا می‌خواهیم که شما را بیشتر از پیش متوجه به قدرت لا یزال الهی بکند. و با استناد به خدای تبارک و تعالی باکی نیست و نصر با شماست ان شاء الله و با ما. و البته هر مُسْلِمی باید با مسْلم دیگر برادر باشد، و در مشکلات سهیم باشد. و ما هم با شما سهیم هستیم در این مشکلات- چنانچه سابقاً هم من راجع به مشکلات مادی هم بعضی اقدامات کردم. و من امیدوارم که ما بتوانیم هم مشکلات معنوی و هم مادی را به خواست خدای تبارک و تعالی، از شما و از خودمان، با هم رفع بکنیم ان شاء الله.

عقد اخوت میان مسلمانان در قرآن و ضرر نرساندن برادر به برادر

… راسش کسانی باشند که شیعه علی بن ابی طالب- سلام الله علیه- هستند و مسْلم هستند؛ اسلام را به معنای واقعیش ادراک کردند؛ و مملکت ما، از مجلسش تا مجلس خبرگانش تا ارتشش تا بازارش تا پایگاه پهلوانهای ما، همه‌اش اسلامی باشد. اگر همه اسلامی باشند، خوفی از چیزی نیست. مسْلم که نمی‌تواند به مسْلم دیگر ضرر بزند. مسْلم برادر مسْلم است: إِنَّمَا الْمُوْمِنُونَ إِخْوَهٌ[1] قرآن کریم، عقدِ اخوّت بین مسلمانها انداخته است، برادر که به برادر ضرر نمی‌زند. اینها خوفشان این است که مبادا اسلام تحقق پیدا بکند که مبادا منافعشان از دستشان برود! و الّا ملت ما اسلام را می‌خواهند، از باب اینکه از اسلام ضرر نمی‌بینند، اسلام به منافع آنهاست. با تحقق اسلام همه قشرها در رفاه زندگی می‌کنند؛ و برای آخرتشان هم تهیه می‌بینند.

توصیه به کنار گذاشتن کدورت‌ها، برادری و کوشش در راه اسلام

و از همه می‌خواهم که از آن چیزهایی که در دل داشتید دست بردارید؛ و همه با هم برادر باشید؛ و در راه اسلام کوشش کنید. و اگر گرفتاریهایی هم هست برای افراد شما یا برای گروههای شما، امید است که ان شاء الله با برقراری حکومت عدل اسلامی تمام گرفتاریها رفع بشود.

برادری مسلمانان و رفتار با شدت و قدرت در برابر دشمنان به دستور قرآن

امیدوارم که مسلمین و ملتهای اسلامی همان طور که دستور اسلام و قرآن مجید است با هم برادر باشند و نسبت به دشمنان انسانیت [و] کشورهای اسلام، با شدت و قدرت رفتار کنند. و این حاصل نمی‌شود الّا به اینکه از اختلافات جزئی، که بین دولتها هست، دست بردارند و مثل برادر هم باشند. این اختلاف موجب بهره‌برداری دشمنهای اسلام و مسلمین است. باید از این بهره‌برداری جلوگیری بشود به وحدت اسلامی و اینکه همه در تحت لوای اسلام و قرآن مجید مجتمع …

ایجاد محیط برادری و صفا در کشور و رفع ناراحتی‌ها

… اینها دارند زحمت می‌کشند، خوب، قهراً آدم وقتی دید یک کسی به او محبت می‌کند، به او محبت می‌کند؛ آن وقت مالیاتها را با رضا و رغبت و با صورت گشاده به آنها می‌دهد. جدیت بکنید که با مردم رفتارتان خوب باشد. اینها بندگان خدا هستند. با اینها رفتارتان خوب باشد. همه جا، همه کس، همه مردم با هم، جدیت بکنند که همه با هم خوب باشند؛ یک محیط برادری ایجاد بشود [در] یک مملکت اگر یک محیط برادری ایجاد شد، یک محیطی که قرآن کریم می‌فرماید که مومنین اخوه هستند، برادر هستند، همه مومنها با هم برادر هستند، وقتی یک محیط برادری پیدا شد، صلح و صفا پیدا شد، دیگر این طور ناراحتیها و این طور چیزها که باید بشود، نمی‌شود.