- همه احزاب در ایران آزاد خواهند بود مگر آنکه مخالف با مصالح ملت باشد؛ در آن صورت از فعالیت آنها جلوگیری میشود. لکن اظهار عقاید آزاد است. اقلیتهای مذهبی نیز همه محترم هستند و حقوق آنان در اسلام و جمهوری اسلامی محفوظ است.
آزادی احزاب مگر حزب مخالف مصلحت مملکت
- همه مردم آزادند مگر حزبی که مخالف با مصلحت مملکت باشد.
آزادی احزاب در مخالفت تا وقتی به کشور زیان نرسانند
جواب: من نمیخواهم ریاست دولت را داشته باشم. و طرز حکومت، حکومت جمهوری است و تکیه به آرای ملت؛ و قانون، قوانین اسلام است. و احزاب آزادند که مخالفت با ما یا با هر چیزی بکنند، مادامی که اقداماتشان مضر به کشور نباشد.
پیدایش احزاب در ایران از صدر مشروطه به دست دیگران
تاسف دیگری که بیشتر از این است این است که در عین حال که شاه و طرفدارهای شاه تشبثات زیاد میکنند و به هر چیز میتوانند متوسل میشوند برای نجات، مع الاسف در بین جناح مقابل- که جناح خلق و اسلام است- میبینیم که بعض اختلافات ایجاد میشود. من حالا باید عرض کنم که اصل این احزابی که در ایران از صدر مشروطیت پیدا شده است، آنکه انسان میفهمد این است که این احزاب ندانسته به دست دیگران پیدا شده است؛ و خدمت به دیگرانْ بعضی از آنها کردهاند. من این طور احتمال میدهم که در سایر ممالک- که آن وقت مهم انگلستان بوده است- آنها یک احزابی درست کردند برای به دام انداختن ممالک عقب افتاده و ممالکی که از آنها استفاده میخواستند بکنند. احزاب در آنجا این طور نبوده است که دو حزب مثلًا با هم به حَسَب واقع یک …
حزبسازی راه بیگانگان برای ایجاد اختلاف و دشمنی میان مردم
در ممالک ما، و خصوصاً در مملکت ایران، از اول که احزاب درست شده است، اینها- هر جمعیتی یک حزبی درست کردند دشمن با احزاب دیگر. یک صحنه مبارزه بین احزاب. و این از باب این بوده است که چون خارجیها میخواستند از اختلاف ملتها، از اختلاف تودههای مردم استفاده کنند، یکی از راههایی که موجب این میشود که اختلاف پیدا بشود و مردم با هم در یک مسائلی مجتمع نشوند، قضیه احزاب بوده است. حزب درست میکردند. این حزبْ حزبِ مثلًا «دموکرات»، این حزبْ حزبِ «توده»، آن حزبْ حزبِ چه «عدالت»- نمیدانم چه. در آن وقتها یک اسمای دیگر داشت، کم کم اسما هم اروپایی شد! اینها در ممالک خودشان یک چیزی درست میکنند، صورت است، واقعیت ندارد؛ به واسطه آن صورتْ ممالک …
ایجاد احزاب به دست دیگران برای جلوگیری از اجتماع مردم
اساساً باب احزاب، از اول که پیدا شده است و اینها با هم جنگ و نزاع کردند، به نظر میرسد که با دست دیگران [بوده] برای اینکه اینها با هم مجتمع نشوند. و آنها از اجتماع یک تودهای میترسند، از این جهت به واسطه اینکه اینها مجتمع با هم نشوند و مربوط با هم نباشند، این امر را کردند و خودشان هم یک چیزی، صورتی آنجا درست کردند که اینها ببینند که مثلًا در مجلس انگلستان حزب کارگر داریم و حزب مثلًا کذا؛ خوب ما هم خوب است داشته باشیم! اما آنها یکجور دیگر فکر میکنند، اینهایی که از آنها اخذ میکنند یک جور دیگری فکر میکنند. اینها وقتی که با هم دو حزب تشکیل دادند، دو جبهه مخالف و دو جبهه دشمن تشکیل میدهند! این دشمن اوست، او هم دشمن اوست، و آنها استفادهاش را …
آزادی فعالیت احزاب به شرط مضر نبودن
- فعالیتهای احزاب اگر چنانچه مضر نباشند، آزاد است.
نداشتن رابطه با هیچ جبهه و دستهای و نپذیرفتن ناپذیرندگان مواضع نهضت
- جنبش اسلامی کنونی ملت ایران، همه جامعه را در برگرفته و به همین صورت هم به پیش میرود. و متذکر میشوم که ما با هیچ جبهه و دستهای رابطه نداشته و نداریم و هر کس و یا هر گروهی که مسائل ما را نپذیرد او را نمیپذیریم.
ایجاد احزاب متخاصم از مشروطه به بعد با نقشهٔ قدرتهای بزرگ برای جلوگیری از اتحاد ایرانیان
… بکنند، کار اجتماعی نمیتوانند بکنند؛ برای اینکه ربطی به هم ندارند. حالا که با هم مجتمع شدند و یک- مثلًا فرض کنید- جامعهای تشکیل شده است از آنها، در همین متن جامعه ایجاد اختلاف میکنند و افراد را که با هم میخواهند مجتمع بشوند، نمیگذارند. مسلکهای مختلف؛ این احزابی که میبینید که در ایران- حالا ما صحبتمان سر ایران است- این احزابی که از اول مثلًا شاید از مشروطه به این طرف، این احزاب پیدا شده باشد، این احزاب مختلفه خیال نکنید که مِنْ بابِ اتفاق یک دستهای با هم جمع شدند و حزبی تشکیل دادند، این با یک نقشه شیطانی [بوده]؛ قدرتهای بزرگ برای اینکه ایران را نگذارند با هم [متحد] بشوند، یک حزب درست کرده اسمش را این گذاشته، یک حزب درست کرده اسمش را آن گذاشته؛ این حزب با آن دشمن است، آن حزب با این دشمن است. احزاب در بطن این جامعه درست کردهاند، جبهههای مختلف درست کردهاند، و این احزاب و جبهههای مختلف هم، این طور نیست که آن کار خودش را بکند و راه خودش را برود به آن کار نداشته باشد؛ آن هم کار خودش را بکند به این کار [نداشته باشد]؛ نخیر، با هم مختلفند، با هم …
آزادی همهٔ گروهها در بیان عقاید جز در خیانت
- همه گروهها در بیان عقاید خود آزادند، و لکن خیانت را اجازه نمیدهیم.
نادرستی پیوند رهبر سیاسی و مذهبی با یک جبههٔ خاص و رابطهٔ برابر با همهٔ ملت
امام: با تمامی اهالی ایران روابط مساوی داریم. برای هیچ رهبر سیاسی و مذهبی، اتصال به یک جبهه خاص درست نیست. با تمام ملت، رابطه را برقرار میسازیم. رابطه خاص، مخالف مصالح است.
نیاز متقابل علما و احزاب و لزوم پیوند آنان در مبارزه
ما همه موظفیم که روابط داشته باشیم؛ بین ما و خارج، بین جناحهای داخل و جناحهای خارجی، بین علمای اسلام با سایر علما، عُظَمای مراکز با سایر علمای بلاد، بین علمای اسلام با احزاب. روزی نیست که حزبْ علی حده باشد و عالِمْ علی حده. حزبْ خودش، هیچ کار ازش نمیآید؛ عالم هم احتیاج دارد که احزاب باشند در کار. این دو طایفه هستند که مسلمین را باید با هم، مسلمین ایران را باید با هم جوش بدهند و همه با هم روابط داشته باشند و با صاحب منصبان هم باید روابط داشته باشند. ایجاد روابط باید باشد با صاحبمنصبهایی که شرافتشان از دست نرفته و شریف هستند. زیاد است باز بین اینها؛ زیاد است که خون دل میخورند بیچارهها از این گرفتاری؛ با آنها هم باید روابط داشته باشند تا یک روزی که بشود قیام بشود و با قیام این آدمْ نباشد، ان شاء الله …
ایجاد احزاب از صدر مشروطیت با هدف تفرقهٔ مسلمانان
… باقی نمیماند. قرآن را و اسلام را از مردم جدا کردند؛ ملتها از اسلام جدا شدند. با دعوتهایی [که] اجانب کردند، چه خودشان مستقیماً چه به وسیله عمالشان در این بلاد- دعوتهای بر ضد ادیان، بر ضد اسلام، بر ضد روحانیت اسلام- جدا کردند مسلمین را، بعضی را از بعض. ایجاد احزاب مختلفه، از صدر مشروطیت به این طرف، تمام برای تفرقه بود؛ و تمام برای این بود که مسلمین با هم مجتمع نباشند. ایجاد تفرقه بین مذاهب- مذاهب مسلمین- برای همین مقصد بود که اینها از هم جدا باشند و نتوانند برای اسلام و به نفع اسلام کاری بکنند. این کارها در طول مدتِ بیش از سیصد سال انجام گرفته است.
اجازهٔ شرکت در انتخابات تنها برای احزاب محترم به منافع ملی
کشور اسلامی ایران دارای یک مجلس که اعضای آن از طریق آرای عمومی مردم انتخاب خواهند شد، خواهد بود و تنها به احزاب و گروههایی اجازه شرکت در انتخابات داده خواهد شد که به منافع ملی احترام بگذارند.
درهم شکستن چارچوبهای حزبی به دست نهضت ملت ایران
- شعارها و خواستههای نهضت اسلامی ایران آن چنان مورد قبول اکثریت قاطع ملت است که هیچ جناحی، که بجز این خواستهها چیزی مخالف آنها بگوید، در میان ملت جایی ندارد. نهضت ملت ایران حدود و چهارچوبهای حزبی را درهم شکسته است و به صورت یک حزب درآمده است و آن، حزبِ ملت مسلمان ایران یعنی حزب اسلام و «حزب الله» است. در مبارزات ایران کسی جرات نمیکند از ملت دور باشد. من هم یکی از افراد ملت هستم.
تأیید وجود پارلمان و احزاب در جمهوری اسلامی
امام: بله؛ همه اینها هست
ادامهٔ دشمنی احزاب و احتمال دست خارجی در آن
از اول این طوری زاییده شد احزاب در ایران- به حَسَب نظر من. حالا هم که به صورتهای دیگری درآمده است؛ حالا هم انسان میبیند که اینها باز با هم همین طور دشمنی میکنند و مخالفت میکنند. و این را هم من احتمال میدهم که یک دستی از خارج در کار باشد. همین دیشب دو- سه نفر، چند نفری که از یک جایی آمده بودند، شکایت از این میکردند که در فلان جا که ما هستیم دستجات با هم مخالفند؛ این از او بدگویی میکند، او از او بدگویی میکند. و این موجب تاسف است که شمایی که یک جمعیتی هستید در خارج، یک ثروتی هستید از مملکت ما …
آزادی اجتماعات و احزاب به شرط به خطر نینداختن مصالح مردم
… قائل شوند. باید ضوابط اسلامی را در جامعه و در همه سطوح به دقت رعایت کنند و حتی پاسدار آن باشند. دقیقاً باید به آرای عمومی در همه جا، احترام بگذارند. هیچ گونه تسلط و یا دخالت اجانب را در سرنوشت مردم، نباید بپذیرند. مطبوعات در نشر همه حقایق و واقعیات آزادند. هر گونه اجتماعات و احزاب از طرف مردم در صورتی که مصالح مردم را به خطر نیندازند آزادند و اسلام در تمامی این شئون حد و مرز آن را تعیین کرده است.
آزادی همهٔ احزابی که برای مصالح ملت کار کنند
- در اسلام معیار، رضایت خداست و نه شخصیتها. ما شخصیتها را با حق میسنجیم، و نه حق را با شخصیتها. معیار، حق و حقیقت است. بر خلاف اسلام، کمونیستها شخصیت را بت و قدرت را در او متمرکز میسازند. حکومت اسلامی ما متکی به آرای عمومی خواهد بود. و همه احزابی که برای مصالح ملت ما کار کنند، آزاد خواهند بود.
نیاز به همهٔ افراد سیاسی بدون رابطه با گروهی خاص
امام: البته ما به همه افراد سیاسی احتیاج داریم، نیاز داریم. با یک گروه خاصی رابطه نداریم. همه ایران یکدست است، و همه با هم میخواهند انجام بدهند، و چون امت میخواهد، همه داخل آن هستند و با همراهی همه پیش میروند.
آشتی نکردن جناحها و جبهههای سیاسی با رژیم که اسارت ملت است
… با دولت ظلم و با اشخاص ستمگر که قرآن و احکام اسلام را به بازی گرفتهاند، آشتی نمیکند و نمیتواند بکند. آشتی کردن، مسلط کردن دژخیمان شاه است بر جان و ناموس ملت؛ و آن از بالاترین معصیتهای کبیره است که روحانی هر که باشد نمیتواند مرتکب شود و نخواهد مرتکب شد. جناحهای سیاسی و جبههها و نهضتها نخواهند آشتی کرد و نمیتوانند آشتی کنند که آشتی به اسارت کشیدن ملت و از دست دادن مصالح کشور است، سیاسیون چنین ننگی را نخواهند مرتکب شد.
لزوم هماهنگی احزاب و پرهیز از کار جداگانه در مبارزه
باید روابط باشد؛ باید کارهای شما روی روابط و ضوابط باشد. باید روی یک برنامه باشد کارهای مسلمین. باید احزاب با هم دست به هم بدهند. این حزب کذا، آن حزب کذا، آن حزب چه، هر که برای خودش کار بکند، نباشد. باید انگشت روی جانی بگذارند؛ اگر میشود به صراحت، اگر نمیشود با تلویح؛ و اگر هم نمیشود، جنایت را به کس دیگر متوجه نکنند؛ همین بگویند جنایت هست. «دولت این کار را کرد.» دولت چیست؟ «شهربانی این کار را کرده.» شهربانی چیست، بیچاره؟ همین دیروز، پریروز- دیروز بود …
نفی احزاب و جناحهای مختلف میان مسلمانان
ما مسلمین بر همهمان واجب است که اسلام را به آن طور که هست در دنیا عرضه کنیم. همه ما تحت یک حزب و آن «حزب الله» است، باشیم؛ احزاب مختلفه در کار نباشد؛ جناحهای مختلف در کار نباشد. علمای هر ملتی، ملت خودشان را آگاه کنند به نقشههایی که اجانب و مستعمرین کشیدهاند برای تفرقهاندازی؛ این تکلیفی است که بر همه رهبران مذهبی لازم است که انجام دهند.
ایجاد اختلاف میان احزاب بهعنوان راهی برای تفرقه
… نه امام جماعتی، تمام را کوبیدند. نه مجلسی، مجلس خطابهای برای ما ماند. و در بین ملت آن طور اینها را ذلیل کردند که حتی شوفرها ملاها را به اتومبیلها گاهی نمینشاندند، میگفتند نمینشانیمت در اتومبیل! ملا را نمینشانیم در اتومبیل. تضعیف کردند روحانیت را. از یک طرف اختلاف بین احزاب درست کردند؛ و این هم یک راه اختلافی شد که اینها به سرِ هم زدند، و این هم یک بساطی شد. دانشگاهی را با دانشگاههای ما[1] از هم جدا کردند. آنها اینها را یکجور طرد میکردند، اینها آنها را یکجور طرد میکردند. و اینها که تفصیلش زیاد است و من هم حالم مقتضی نیست. خود آقایان باید متوجه باشند که همه اینها عواملی بود که این ملت، که باید یکپارچه در تحت یک …