رفتن به محتوای اصلی

اجازهٔ اجتهاد

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

سنت گواهی دادن استادان به اجتهاد شاگردان در حوزه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در آغاز دوره‌ى جدید درس خارج فقه— ۱۳۷۱/۰۶/۲۹

سیر زمانی

از ۱۳۷۱ تا ۱۳۹۷
۱۳۷۱۱۳۹۷

فقط سال ۱۳۷۱همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

من این‌جا می‌خواهم مطلبی دیگر را هم پیشنهاد کنم: سنت اجازه‌ی اجتهاد را که سالهاست در حوزه‌های ما منسوخ شده است، آقایان دوباره زنده کنند. اجازه‌ی اجتهاد در گذشته، چیز خوبی بود. طلاب بعد از آن‌که مقداری درس می‌خواندند، برای این‌که به مراکز و شهرها بروند و مشغول خدمت علمی شوند، احتیاج به گواهینامه‌ای داشتند که معلوم شود این آقا اهل علم و فضل است. لذا پیش علمای بزرگ می‌رفتند و یک مسأله‌ی فقهی را مطرح و بحث می‌کردند. وقتی آن عالم تشخیص می‌داد که ایشان مجتهد است، اجازه‌ی اجتهاد می‌نوشتند و به او می‌دادند.

پیشنهاد احیای سنت منسوخ اجازهٔ اجتهاد و کارکرد آن در گذشته

من این‌جا می‌خواهم مطلبی دیگر را هم پیشنهاد کنم: سنت اجازه‌ی اجتهاد را که سالهاست در حوزه‌های ما منسوخ شده است، آقایان دوباره زنده کنند. اجازه‌ی اجتهاد در گذشته، چیز خوبی بود. طلاب بعد از آن‌که مقداری درس می‌خواندند، برای این‌که به مراکز و شهرها بروند و مشغول خدمت علمی شوند، احتیاج به گواهینامه‌ای داشتند که معلوم شود این آقا اهل علم و فضل است. لذا پیش علمای بزرگ می‌رفتند و یک مسأله‌ی فقهی را مطرح و بحث می‌کردند. وقتی آن عالم تشخیص می‌داد که ایشان مجتهد است، اجازه‌ی اجتهاد می‌نوشتند و به او می‌دادند.

علت منسوخ شدن و پیشنهاد احیای آن با تحقیق در مسائل جدید

… چرا منسوخ شد؟ شاید عللی هم داشت؛ که یکی از مهمترین آنها این بود که بعضی از بزرگان مراجع، عادت نداشتند اجازه‌ی اجتهاد بدهند. جهاتی را رعایت می‌کردند. در نتیجه، این اجازه‌ی اجتهاد، تدریجاً منسوخ شد. اکنون دست افراد فقط اجازه‌ی امور حسبیه است و این، کافی نیست. چقدر خوب است که اجازه‌ی اجتهاد در حوزه‌ها زنده شود. منتها، من به این ترتیب پیشنهاد می‌کنم و می‌گویم: یک طلبه‌ی فاضل، بعد از آن‌که مقداری درس خواند و در خود احساس قوت اجتهاد کردو نیروی اجتهاد و قدرت اجتهاد را در خودش حدس زد، پیش استاد برود. استاد موضوعی را، مسأله‌ی مهمی را انتخاب کند - سعی کنند مسأله را از مسائل جدید؛ مسائلی که رویش بحث نشده است انتخاب کنند - و به طلبه بدهد. طلبه برود روی آن کار کند و حاصل آن جزوه‌ای بشود مثل جزوه‌های پایان‌نامه‌ای که در دانشگاهها معمول است.

پیشنهاد نوشتن پایان‌نامهٔ اجتهاد بر موضوعات واگذارشده به طلاب

ما البته این را به حوزه‌ی قم و به آقایانی که ان‌شاءالله تشکیلات مدیریت را راه می‌اندازند، پیشنهاد کردیم؛ که موضوع به طلاب بدهند و از آنها بخواهند که پایان‌نامه بنویسند. حالا عرض می‌کنیم که این را برای اجتهاد بنویسند. یعنی به طلبه موضوعی را بدهند و او آن موضوع را تنقیح کند، کار کند، بحث کند. گاهی دو، سه نفری راجع به قضیه‌ای بحث کنند و استاد راهنمایی هم باشد. آن وقت خواهید دید در ظرف چند سال، هزاران تز فقهی جالب و مسائل بحث نشده به دست خواهد آمد و این، راه را باز خواهد کرد. نمی‌گوییم آن طلبه‌ی جوان تازه مجتهدی که مسأله‌ای را بحث کرده، حرف آخر را …